ΚΟΣΜΟΣ

Η Πολωνία σήμερα και οι εφιάλτες του χθες

Το αεροπορικό δυστύχημα στο Σμολένσκ, είναι κάτι περισσότερο από μια τραγωδία όπου χάθηκαν ανθρώπινες ζωές. Είναι κάτι περισσότερο από εθνική καταστροφή για τη χώρα που έχασε τον πρόεδρο, τη σύζυγό του και τους αξιωματούχους της. Είναι και μια δοκιμασία για τους Πολωνούς σε όλο τον κόσμο. Οι οποίοι διερωτώνται: έχουμε πράγματι ξεφύγει από τους εφιάλτες του παρελθόντος της Πολωνίας; Η μήπως οι δαίμονες ξαναγύρισαν για να μάς καταδιώξουν ξανά;

Επί 20 χρόνια, από την πτώση του κομμουνισμού και μετά, η Πολωνία έζησε ειρηνικά με τους γείτονές της και γνώρισε ευμάρεια. Η Πολωνία έγινε επιτέλους «κανονική χώρα», όπως δεν ήταν ποτέ πριν. Στο παρελθόν, η Ιστορία της ήταν μια ιστορία κύκλων καταστολής, προδοσίας, αντίστασης και εξεγέρσεων.

Τώρα όμως συνέβη αυτό που συνέβη. Καθ’ οδόν προς το δάσος του Κατίν, όπου ο Στάλιν δολοφόνησε τη στρατιωτική και πολιτική ελίτ της Πολωνίας, τον Απρίλιο του 1940, ο πρόεδρος της ελεύθερης Πολωνίας σκοτώθηκε όταν το ρωσικό αεροπλάνο του συνετρίβη λίγα χιλιόμετρα από το Κατίν. Μαζί του σκοτώθηκε και η σύζυγός του και οι στρατιωτικοί, οι πολιτικοί και οι θρησκευτικοί ηγέτες της Πολωνίας, που ταξίδευαν μαζί τους στο Κατίν, για να αποτίσουν φόρο τιμής στους Πολωνούς που είναι θαμμένοι σε αυτό το τμήμα του ρωσικού εδάφους. Τώρα που όλοι αυτοί είναι νεκροί, γίνονται τμήμα μιας νέας τραγωδίας στο Κατίν, 70 χρόνια αργότερα.

Στην αναγγελία της τραγικής είδησης, εκατομμύρια Πολωνοί θα σκέφτηκαν ενδεχομένως να αναφωνήσουν «Γιβραλτάρ!». Στις 4 Ιουλίου 1943, ο στρατηγός Βλάντισλαβ Σικόρσκι, επικεφαλής της εξόριστης ελεύθερης κυβέρνησης της Πολωνίας σκοτώθηκε όταν το βρετανικό αεροσκάφος που τον μετέφερε, συνετρίβη στο Γιβραλτάρ. Οι Βρετανοί είπαν τότε ότι ήταν δυστύχημα. Πολλοί Πολωνοί όμως τότε αλλά ακόμη και σήμερα δεν το πιστεύουν. Υποστηρίζουν ότι το δυστύχημα συνέβη μόνο τρεις μήνες αφ’ ότου οι Γερμανοί ανακάλυψαν τους μαζικούς τάφους στο Κατίν. Οταν ο Σικόρσκι κατηγόρησε την ΕΣΣΔ για το έγκλημα, ο Στάλιν κινητοποίησε ολόκληρη την αντιχιτλερική συμμαχία για να διακόψει τις σχέσεις της με την ελεύθερη Πολωνία. Δεν ήταν προφανές, ότι ήταν κοινό συμφέρον των Βρετανών και των Σοβιετικών, να ξεφορτωθούν τον Σικόρσκι; Μήπως και ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν φοβάται και δεν απεχθάνεται τους τολμηρούς ηγέτες της Πολωνίας, όπως τους φοβόταν και ο τσάρος Νικόλαος και ο Στάλιν; Και μήπως αυτό δεν εννοούσε και ο πρώην πρόεδρος της Πολωνίας, ο Λεχ Βαλέσα, όταν μετά το δυστύχημα, δήλωσε, ότι «αυτή είναι η δεύτερη τραγωδία του Κατίν. Την πρώτη φορά προσπάθησαν να μάς αποκεφαλίσουν και τώρα πάλι η ελίτ της χώρας μας χάθηκε»; Αυτά όμως είναι ανοησίες και παράνοιες τις οποίες μπορούμε να συγχωρέσουμε στους Πολωνούς, που τις συντηρούν για ένα ορισμένο δύσκολο, χρονικό διάστημα.

Το Σμολένσκ δεν είναι Γιβραλτάρ. Το ρωσικής κατασκευής αεροσκάφος ήταν το αεροσκάφος του Πολωνού προέδρου, δεν το είχε δανειστεί η Βαρσοβία από τη Μόσχα. Ο Πούτιν που επισκέφθηκε, με αμηχανία, το Κατίν μαζί με τον Πολωνό πρωθυπουργό, την περασμένη Τετάρτη, δεν καλοβλέπει τις φιλοδοξίες της Πολωνίας, όμως δεν δολοφονεί ξένους αρχηγούς κρατών. Η Πολωνία σήμερα δεν είναι καταραμένη από τη μοίρα αλλά έχει το δικό της βαρύ μερίδιο, κακής τύχης. Γνώριζα και συμπαθούσα ορισμένους από τους ανθρώπους που σκοτώθηκαν στο δυστύχημα στο Σμολένσκ. Δεν θα αρνούνταν ότι τα φαντάσματα γυροφέρνουν ακόμη στο δάσος της φαντασίας ορισμένων Πολωνών. Θα ήθελαν όμως αυτά τα φαντάσματα να μείνουν κρυμμένα στα δέντρα.