ΚΟΣΜΟΣ

Υψηλή ανεργία και δυσαρέσκεια πίσω από τις ταραχές

Είναι αδύνατον να βρίσκεσαι στο Λονδίνο και να μην παρατηρείς κάποιες ομοιότητες μεταξύ των ταραχών στο Τότεναμ και μερικά από τα πιο φτωχά της βρετανικής πρωτεύουσας, με αυτές της Αθήνας του 2008, έστω και αν αυτές είναι φαινομενικές, αφού οι αιτίες είναι σίγουρα σε μεγάλο βαθμό διαφορετικές. Μια αστυνομική επιχείρηση το βράδυ της περασμένης Πέμπτης κατέληξε σε ένα διήμερο βανδαλισμών κατά εταιρειών και καταστημάτων σε πολλές περιοχές του Λονδίνου καθώς και εκτεταμένων συμπλοκών εκατοντάδων νεαρών με την Αστυνομία.

Ολα ξεκίνησαν με τη δολοφονία του Μαρκ Ντάνγκαν, ενός 29χρονου πατέρα τεσσάρων παιδιών, τον οποίο η βρετανική Αστυνομία παρακολουθούσε για εμπόριο ναρκωτικών και οπλών. Τα πρώτα αστυνομικά ανακοινωθέντα μιλούσαν για συμπλοκή με ανταλλαγή πυροβολισμών που κατέληξαν στον θάνατο του άτυχου άνδρα, μια ιστορία που θα γινόταν πιστευτή από τη συντηρητική βρετανική κοινή γνώμη, αν δεν αντιδρούσε η οικογένεια του θύματος η οποία κάλεσε τον κόσμο σε διαδήλωση έξω από το αστυνομικό τμήμα του Τότεναμ, στο βόρειο Λονδίνο, την επόμενη ημέρα.

Κωδικός #tottenham

Περίπου 200 διαδηλωτές ήρθαν αντιμέτωποι με ολιγάριθμη αστυνομική δύναμη, ενώ η γειτονιά που γνώρισε ανάλογες ταραχές τη δεκαετία του ’80 παρακολουθούσε το γεγονός. Η έκρηξη ήρθε τη στιγμή που μια δεκαεξάχρονη κοπέλα που διαμαρτυρόταν, εισέπραξε χτυπήματα με κλομπ από ομάδα αστυνομικών. Η συνέχεια ήταν χαοτική με μεγάλες ομάδες νεαρών να εκτοξεύουν πέτρες και βόμβες μολότοφ κατά των αστυνομικών, καθώς και να επιδίδονται σε επιθέσεις κατά εταιρειών και καταστημάτων στην περιοχή.

Η Αστυνομία δήλωσε λίγο αργότερα πως δεν περίμενε τέτοιας έντασης και κλίμακας επεισόδια ώστε να αντιδράσει νωρίτερα και να τα αποτρέψει, ενώ ήταν πάρα πολλοί οι Βρετανοί που δήλωναν έκπληκτοι στο twitter, καθώς η κωδική λέξη #tottenham ανέβαινε στις πρώτες θέσεις της κατάταξης με τα δημοφιλέστερα θέματα συζήτησης στη χώρα. Είναι ακόμα χαρακτηριστικό πως ενόσω συνέβαιναν αυτά στο Διαδίκτυο, τόσο το BBC, όσο και τα περισσότερα βρετανικά κανάλια (με εξαίρεση το κανάλι SKY) δεν διέκοπταν το πρόγραμμά τους για τη μετάδοση των επεισοδίων με αποτέλεσμα να γίνουν αντικείμενο κατακραυγής από τους χρήστες του Διαδικτύου. Από την πλευρά της η Αστυνομία, εξέδωσε την Κυριακή ανακοίνωση η οποία καταλογίζει στα κοινωνικά Μέσα του Διαδικτύου μερίδιο ευθύνης για τη μετάδοση των επεισοδίων σε άλλες περιοχές, όπως το Brixton που βρίσκεται στην άλλη άκρη του Λονδίνου (νοτιοανατολικά), αλλά ακόμα και στην oxford circus που βρίσκεται στην εμπορική καρδιά της πόλης.

Ακόμη χαρακτηριστικότερο, όμως, της έκπληξης που κατέλαβε μια μεγάλη μερίδα των Βρετανών, είναι το γεγονός ότι ούτε ο δήμαρχος της πόλης Boris Johnson ούτε ο πρωθυπουργός David Cameron διέκοψαν τις διακοπές τους, υποβαθμίζοντας τα γεγονότα και δηλώνοντας εμπιστοσύνη στις ενέργειες της Αστυνομίας, παρά το γεγονός ότι οι ταραχές εξαπλώνονταν ταχύτατα σε μεγάλες περιοχές. Μερικά από τα στιγμιότυπα που δηλώνουν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την απόσταση που χωρίζει πλέον τους φορείς του επίσημου διάλογου από τις πιο περιθωριοποιημένες μερίδες του πληθυσμού, αφορούν επιθέσεις που δέχτηκαν δημοσιογράφοι του BBC και του SKY news το πρώτο βράδυ των επεισοδίων στο Τότεναμ. Την Κυριακή εθεάθησαν τηλεοπτικά συνεργεία με συνοδεία σωματοφυλάκων, ενώ σε πολλές περιπτώσεις η γραμμή μετάδοσης των γεγονότων μεταφέρθηκε πίσω από τις τάξεις της Αστυνομίας, πράγμα καινοφανές για τα βρετανικά media που μέχρι σήμερα κινούνται ελεύθερα ανάμεσα σε διαδηλωτές. Ενα δεύτερο γεγονός αφορά τον τραυματισμό από συμπλοκή με μαχαίρια ενός νεαρού την Κυριακή στο Enfield, ένα από τα πιο απομακρυσμένα προάστια στο βορειοανατολικό Λονδίνο. Οταν οι φίλοι του που τον μετέφεραν στους αστυνομικούς, προκειμένου να του παρασχεθεί βοήθεια, εκλήθησαν να καταθέσουν, αρνήθηκαν λέγοντας: «δεν μιλάμε σε «μπάτσους», εσείς είστε η αιτία για όσα συμβαίνουν». Ενα τελευταίο ενδεικτικό γεγονός που θα πρέπει να σημειωθεί αφορά βίντεο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της εφημερίδας Guardian τον περασμένο μήνα σχετικά με τις περικοπές των προγραμμάτων πρόνοιας για νέους ανέργους στην περιοχή του Harringey, στην οποία υπάγεται και το Τότεναμ. Σφυγμομετρώντας τις αντιδράσεις των νεαρών που συμμετείχαν στα προγράμματα αυτά, ο Guardian κατέγραφε τους φόβους τους για δραματική αύξηση της εγκληματικότητας και την πρόκληση κοινωνικών αναταραχών.

Διαδηλωτές μέσω ΒΒΜ

Η ανακοίνωση με τα ευρήματα της βαλλιστικής έρευνας, που ανακοινώθηκαν χθες, κάνουν λόγο όχι για ένοπλη συμπλοκή μεταξύ του θύματος και των αστυνομικών, αλλά για πυρά μόνο από την πλευρά της αστυνομίας, κάτι που δείχνει να δικαιώνει τις αρχικές διαμαρτυρίες της οικογένειας του Ντάνγκαν, αν και θα χρειαστεί πολύς χρόνος ωσότου οι Αρχές καταλήξουν σε κάποιο ασφαλές πόρισμα για το τι συνέβη το μοιραίο βράδυ της Πέμπτης. Ακόμα, είναι πια φανερό πως οι νεαροί διαθέτουν κανάλια επικοινωνίας τα οποία δεν εποπτεύονται από τις Αρχές. Αυτή τη φορά δεν φαίνεται να είναι το Twitter και το Facebook αλλά το BBM, ένα δίκτυο ανταλλαγής μηνυμάτων sms για Blackberry τηλέφωνα, οι χρήστες του οποίου μπορούν να στέλνουν δωρεάν μηνύματα σε πολλούς αποδέκτες. Τέλος, όπως στην Αθήνα του 2008, δεν διατυπώθηκαν αιτήματα, δεν προέκυπτε άμεση συσχέτιση ανάμεσα στις καταστροφές και κάποιο πολιτικό επίδικο, έτσι και στο Λονδίνο δεν αρθρώνεται με σαφήνεια η αιτία της σύγχυσης και της αναταραχής. Εντούτοις, η βρετανική κοινωνία έχει μπει πλέον σε κατάσταση επερώτησης. Πώς είναι δυνατόν στην πιο καλά επιτηρούμενη με βιντεο κάμερες και φρουρούμενη από την αστυνομία πόλη της Ευρώπης να ξεσπούν τόσο μεγάλες ταραχές; Τον λόγο τώρα έχει η πολιτική ερμηνεία, αφού οι νεαροί στο Τότεναμ, το Μπρίξτον και αλλού μιλάνε για «πόλεμο» με τις Αρχές, ενώ οι κάτοικοι συσχετίζουν τα επεισόδια με την αυξημένη αστυνομική επιτήρηση στην περιοχή για υποθέσεις ναρκωτικών και την οικονομική κρίση. Ομως, όλοι καταλαβαίνουν πλέον πως «κάτι είναι σάπιο» στο βασίλειο της… Βρετανίας.