ΚΟΣΜΟΣ

Το δημοψήφισμα με το οποίο η Χιλή γυρίζει σελίδα

Το 78,2% των Χιλιανών απεφάνθη: το σύνταγμα του Πινοσέτ δεν επιδέχεται αναθεώρηση και η χώρα απαιτείται να αποκτήσει νέο. Τίποτε απ’ όλα αυτά δεν θα συνέβαινε αν οι φοιτητές και εκατομμύρια κόσμου δεν ξεσηκώνονταν πέρυσι τέτοια εποχή. Φωτ. A.P.

«Η Ιστορία είναι δική μας και τη γράφουν οι λαοί». Το ραδιοφωνικό μήνυμα του αριστερού προέδρου της Χιλής Σαλβαδόρ Αλιέντε, λίγα λεπτά πριν πέσει νεκρός στο πραξικόπημα του 1973, πλανάται πάνω από τη χώρα, πέντε δεκαετίες αργότερα, καθώς αυτή απαλλάσσεται, με μεγάλο κόπο, από τα κατάλοιπα της δικτατορίας του Πινοσέτ. Στο δημοψήφισμα της περασμένης Κυριακής, ποσοστό 78,2% πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων, ως μη επιδεχόμενο αναθεώρηση, το σύνταγμα που είχε επιβάλει ο Πινοσέτ το 1980 και αποφάσισε τη σύγκληση συντακτικής συνέλευσης.

Το σώμα θα προκύψει από καθολική ψηφοφορία στις 11 Απριλίου και θα επιχειρήσει να αποκρυσταλλώσει τις προσδοκίες για συνταγματική κατοχύρωση βασικών αγαθών όπως η υγεία, η παιδεία και οι συντάξεις. Τίποτε απ’ όλα αυτά δεν θα συνέβαινε αν οι φοιτητές και εκατομμύρια κόσμου δεν ξεσηκώνονταν πέρυσι τέτοια εποχή, αναγκάζοντας την ελίτ της χώρας να δει κατάματα τη ζοφερή κοινωνική πραγματικότητα πίσω από το πολυδιαφημισμένο «οικονομικό θαύμα» της Χιλής. 

Ο συντηρητικός δισεκατομμυριούχος πρόεδρος Σεμπαστιάν Πινιέρα δοκίμασε την εργαλειοθήκη της χούντας, με τις δυνάμεις ασφαλείας να δολοφονούν περί τους 40 διαδηλωτές και να τραυματίζουν, σε κάποιες περιπτώσεις τυφλώνοντας με σκάγια στα μάτια, πάνω από 3.000. Παράλληλα, απέσυρε την αρχική «σπίθα», την αύξηση της τιμής του εισιτηρίου του υπόγειου σιδηροδρόμου, και έλαβε κάποια υποτυπώδη φιλολαϊκά μέτρα. Η εξέγερση συνεχίστηκε, με πυρπολήσεις κτιρίων και συνεχείς διαδηλώσεις, που οδήγησαν στην ακύρωση δύο μεγάλων προγραμματισμένων διεθνών συνόδων, και τότε μόνον άρχισε ο Πινιέρα να ακούει τα αιτήματα για ουσιαστικές αλλαγές. 

Το ισχύον νεοφιλελεύθερο σύνταγμα της Χιλής αναθέτει στην αγορά την παροχή υπηρεσιών παιδείας, υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, με αποτέλεσμα οι δημόσιες παροχές στους τομείς αυτούς να είναι πολύ χαμηλού επιπέδου, εγκλωβίζοντας την κοινωνία σε βαθύτατους ταξικούς διαχωρισμούς. Ο σκληρός νεοφιλελευθερισμός του Πινοσέτ είχε υποσχεθεί ότι θα απελευθέρωνε τις παραγωγικές δυνάμεις και θα οδηγούσε στην ευημερία μέσω αξιοκρατίας, με την προϋπόθεση να εξαλειφθούν η Αριστερά και οι κοινωνικές διαμαρτυρίες, ακόμη και με τη δύναμη των όπλων. Ο Πινοσέτ επέβαλε πράγματι το όραμα της σχολής του Σικάγου, μπόρεσε να σκοτώσει, να φυλακίσει και να εξαφανίσει όσους αντιδρούσαν, είχε πλήρη ελευθερία να διαμορφώσει την οικονομία με βάση τα πρότυπα αυτά, άφησε και στους διαδόχους του κληρονομιά το ίδιο σύστημα και πάλι απέτυχε. 

Η Χιλή του 2020 γνωρίζει πλέον τι δεν θέλει. Το τι θέλει θα φανεί το 2021, στην κοπιώδη διαδικασία κατάρτισης νέου συντάγματος, σε κάθε άρθρο του οποίου θα πρέπει να συναινέσουν τουλάχιστον τα δύο τρίτα των μελών της συντακτικής συνέλευσης.