ΚΟΣΜΟΣ

Ο «τεχνοκράτης» Γιλντιρίμ και τα σχέδια του Ερντογάν

o-technokratis-gilntirim-kai-ta-schedia-toy-erntogan-2135096

Η ανακοίνωση της υποψηφιότητος και η με συνοπτικές διαδικασίες εκλογή του κ. Μπιναλί Γιλντιρίμ στην προεδρία του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (ΑΚΡ) στην Τουρκία, η οποία συνεπάγεται και την ανάρρησή του στην πρωθυπουργία της Τουρκίας, δεν αποτέλεσαν έκπληξη. Ο κ. Γιλντιρίμ αποτελούσε τον επικρατέστερο από τους υποψηφίους διαδόχους του κ. Νταβούτογλου. Τούτο είχε να κάνει με τα κριτήρια που ήταν σαφές ότι θα εφαρμοσθούν από τον κ. Ερντογάν. Η επιλογή ενός υποψηφίου της απολύτου εμπιστοσύνης του Τούρκου προέδρου, «χαμηλών τόνων και πολιτικού προφίλ», πρυτάνευσε. Μη προερχόμενος από τον πανεπιστημιακό χώρο, όπως ο προκάτοχός του, ο κ. Γιλντιρίμ πληρούσε τα κριτήρια ενός «τεχνοκράτη» που «λέγει λίγα και κάνει πολλά».

Καταγόμενος από το Ρεφαχιγέ (Ρεφάγια) του Ερζίντζαν της Αν. Τουρκίας, ο κ. Γιλντιρίμ σπούδασε στο Πολυτεχνείο της Κωνσταντινουπόλεως και εργάσθηκε ως διοικητής της δημοτικής εταιρείας των θαλασσίων μέσων μαζικής μεταφοράς. Εκεί ανάγεται η γνωριμία και η αρχή της συνεργασίας του με τον κ. Ερντογάν, κατά τη θητεία του δευτέρου στον μητροπολιτικό δήμο της Κωνσταντινουπόλεως. Εκτοτε ο κ. Γιλντιρίμ απετέλεσε έναν εκ των στενοτέρων επιτελών του Τούρκου προέδρου. Υπήρξε επιφορτισμένος με τον σχεδιασμό και την εκτέλεση πληθώρας δημοσίων έργων που σημάδεψαν την εποχή του ΑΚΡ, όπως η κατασκευή νέου δικτύου εθνικών οδών που συνδέουν τις πρωτεύουσες των 81 νομών της Τουρκίας και δεκάδων περιφερειακών αεροδρομίων. Τα τελευταία χρόνια το όνομά του συνδέθηκε και με μερικά από τα πλέον αμφιλεγόμενα δημόσια έργα, με ανυπολόγιστο περιβαλλοντικό κόστος: την κατασκευή του νέου αεροδρομίου και της τρίτης γέφυρας του Βοσπόρου, που καταστρέφουν ένα από τα τελευταία περιαστικά δάση της Κωνσταντινουπόλεως, αλλά και της γέφυρας των Δαρδανελίων, της Νικομηδείας, καθώς και της φαραωνικού τύπου διώρυγας που φιλοδοξεί να συνδέσει τον Εύξεινο Πόντο με την Προποντίδα. Πέραν τούτου, ενδιαφέρον είχε και η συμμετοχή του στις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου 2014 ως υποψηφίου δημάρχου Σμύρνης. Μετά σχετική απόφαση του κ. Ερντογάν, ο κ. Γιλντιρίμ επεδίωξε να καταλάβει το μόνο μείζον αιρετό αξίωμα της Τουρκίας που δεν έχει κατακτήσει στέλεχος του ΑΚΡ. Αν και ο κ. Γιλντιρίμ αύξησε το ποσοστό του κόμματος από το 30% στο 36%, ο δήμος της Σμύρνης παρέμεινε στα χέρια της αντιπολιτεύσεως. Το όνομα του κ. Γιλντιρίμ είχε εμπλακεί και στις υποθέσεις διαφθοράς που οδήγησαν σε ρήξη τις σχέσεις Ερντογάν με την οργάνωση του Φετουλάχ Γκιουλέν. Κατά τους ισχυρισμούς, ο κ. Γιλντιρίμ υπήρξε ο διαχειριστής ενός ταμείου στο οποίο κατετίθεντο οι «δωρεές» φίλα προσκείμενων στο κυβερνών κόμμα επιχειρηματιών, με σκοπό να εξασφαλίσουν ευνοϊκή μεταχείριση σε αναθέσεις δημοσίων έργων.

Τι σημαίνει πρακτικώς η ανάδειξη Γιλντιρίμ; Οτι ο κ. Ερντογάν επιθυμεί τον απόλυτο προσωπικό έλεγχο των πολιτικών εξελίξεων. Προτεραιότητα έχει τις προσεχείς εβδομάδες η προώθηση της συνταγματικής μεταρρυθμίσεως και της εισαγωγής του προεδρικού συστήματος, είτε μέσω της παρούσης Βουλής είτε μέσω πρόωρων εκλογών. Ο κ. Γιλντιρίμ αναμένεται να επιδιώξει με αφοσίωση την εκπλήρωση της ανατεθείσης αποστολής. Η πορεία των εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων στην Τουρκία μπορεί, ωστόσο, να επιφυλάσσει εκπλήξεις, και αυτές πιθανώς να επηρεάσουν την εξωτερική πολιτική των κ. Ερντογάν και Γιλντιρίμ, καθώς και τη στάση τους στο Κυπριακό και στο Αιγαίο.

* Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ.