ΚΟΣΜΟΣ

Το Πολύπτυχο της Γάνδης «επιστρέφει» στον 15ο αιώνα

to-polyptycho-tis-gandis-epistrefei-ston-15o-aiona-2166768

Πολλαπλές στρώσεις μπογιάς αφαίρεσαν συντηρητές από το περίφημο Πολύπτυχο της Γάνδης του 15ου αιώνα, αποκαλύπτοντας πρώτη φορά, ύστερα από αιώνες, τις πινελιές του αρχικού έργου.

Σε αυτό, το πρώτο στάδιο της αποκατάστασης του πολύπτυχου, που είναι ένα από τις πρώτες ελαιογραφίες, νέες απεικονιστικές τεχνικές αποκάλυψαν το μοναδικό ταλέντο των αδελφών Γιαν και Χούμπερτ Βαν Αϊκ, κάτω από πολλές επιστρώσεις κατοπινών συντηρήσεων και βερνικιού.

Η συντήρηση, που συνεχίζεται τέταρτο χρόνο στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Γάνδης, οδήγησε σε ορισμένες πολύ σημαντικές ανακαλύψεις, όπως τη χρονολόγηση των τμημάτων του πολύπτυχου και τη διαπίστωση ότι προήλθαν από τις ίδιες βελανιδιές. Το πολύπτυχο, γνωστό και ως Προσκύνηση του Αμνού, θεωρείται ως ένα από τα σημαντικότερα έργα τέχνης της ανθρώπινης Ιστορίας, εξαιτίας της ιδιαίτερης προσοχής που οι δημιουργοί του αποδίδουν στην ουράνια, αλλά και την ανθρώπινη ομορφιά. Το πολύπτυχο αποτελείται από 12 τμήματα, με τον Αμνό του Θεού στο κέντρο. Απεικονίζει Θεία Λειτουργία, στην οποία παρίστανται διάφορες ομάδες ανθρώπων, κινούμενων σε τοπίο γεμάτο θρησκευτικούς συμβολισμούς.

Η ιστορία του πολύπτυχου έχει και τη σκοτεινή της πλευρά, με κομμάτια του να έχουν γίνει αντικείμενα κλοπής, όπως κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν οι ναζί το αφαίρεσαν για να το αποθηκεύσουν σε αλατωρυχείο. Ενα από τα τμήματα του πολύπτυχου, που απεικονίζει τους «Δικαίους Δικαστές», αγνοείται από το 1934 και αντικαταστάθηκε από αντίγραφο.

Η πλήρης αποκατάσταση του πολύπτυχου, που θα ολοκληρωθεί το 2020, κατέστη δυνατή χάρη σε νέα απεικονιστική τεχνική, γνωστή ως ανάλυση φωτεινότητας MA-XRF. Η νέα τεχνική έχει καταστεί «χρυσός κανόνας» για τη μελέτη ιστορικών έργων ζωγραφικής. «Η επανάσταση έγκειται στο ότι η μέθοδος αυτή επηρέασε άμεσα το έργο της συντήρησης, πείθοντας την ομάδα να αφαιρέσει στρώσεις μπογιάς από το έργο», λέει ο Χερτ Βαν ντερ Σνικτ, ένας από τους εφευρέτες της τεχνικής στο Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας.

Οι επιστήμονες βομβαρδίζουν αρχικά το έργο με ηλεκτρομαγνητικά κύματα υψηλής συχνότητας. Αυτό κάνει τα άτομα στο εσωτερικό του έργου να ιονίζονται, εκπέμποντας δικά τους ηλεκτρομαγνητικά κύματα.

Η συσκευή ανίχνευσης «συλλαμβάνει» τα δευτερεύοντα αυτά κύματα και –χάρη σε ανάλυση του ενεργειακού τους φορτίου, της ορμής και της γωνίας τους– αναγνωρίζει κάθε άτομο και τη θέση που αυτό έχει στο έργο.

Η τοπική κυβέρνηση της Φλάνδρας χρηματοδότησε το έργο της συντήρησης του πολύπτυχου, που αναμένεται να κοστίσει 1,3 εκατ. ευρώ.