ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Στα ίχνη ενός σκανδάλου παιδεραστίας

Του Νικου Δαββετα

​​Αλεσσάντρο Πιπέρνο

«Διωγμός»

Μυθιστόρημα

Μετάφραση: Αννα Παπασταύρου

εκδόσεις Πατάκη, σελ. 520, ευρώ 17

Στην πολυβραβευμένη ταινία «Το κυνήγι» του Δανού Τόμας Βίντερμπεργκ, που απολαύσαμε τον χειμώνα στις κινηματογραφικές αίθουσες, ένας δάσκαλος, υπεράνω πάσης υποψίας, κατηγορείται αίφνης για την αποπλάνηση μιας μαθήτριας του νηπιαγωγείου, που τυγχάνει και κόρη του καλύτερού του φίλου. Στο μυθιστόρημα του Αλεσσάντρο Πιπέρνο, που κυκλοφόρησε την ίδια εποχή, πρωταγωνιστεί ένας διάσημος παιδίατρος που κατηγορείται ότι προσπάθησε να συνάψει ερωτική σχέση με τη δωδεκάχρονη φίλη των παιδιών του.

Και στις δύο περιπτώσεις το βάρος της αφήγησης δεν πέφτει στο πρόσωπο του «θύματος», αλλά σε αυτό του «θύτη» και στον τρόπο που τον αντιμετωπίζει ο κοινωνικός του περίγυρος. Θα έλεγα, μάλιστα, πως ακόμη και το προφίλ του «θύτη» είναι σχετικά θολό και αδύναμο μπροστά στα πορτρέτα των θυμωμένων ή εξαγριωμένων φίλων, συγγενών, συναδέλφων, που ορθώνονται μπροστά του σαν παραμορφωτικοί καθρέφτες.

Το γεγονός πως και η ταινία και το βιβλίο βασίζονται εν μέρει σε πραγματικά περιστατικά μάς κάνει να αναρωτηθούμε αν κάτι τέτοιο είναι τυχαίο ή το πρόβλημα της παιδεραστίας έχει αρχίσει να απασχολεί ολοένα και περισσότερο τις δυτικές κοινωνίες, ιδιαίτερα μετά τα σεξουαλικά σκάνδαλα που ξέσπασαν στους κόλπους της Καθολικής Εκκλησίας.

Ο συγγραφέας Αλεσσάντρο Πιπέρνο, ο οποίος θεωρείται το «τρομερό παιδί» των ιταλικών γραμμάτων (γεννήθηκε το 1972), με δύο μπεστ σέλερ και τρία ευρωπαϊκά βραβεία ήδη στο ενεργητικό του, προσεγγίζει στην αρχή το θέμα του αποδραματοποιημένα, με τη λογική περισσότερο μιας τηλεταινίας ή, για την ακρίβεια, μιας αμερικανικής σαπουνόπερας: Ο διάσημος ερευνητής και καθηγητής παιδιατρικής Λέο Ποντεκόρβο αναπαύεται αποτραβηγμένος στην πολυτελή του έπαυλη, πλαισιωμένος από τους δύο γιους του και τη νεαρή σύζυγο.

Προικισμένος από τη φύση με τόλμη, γοητεία και ευφυΐα, γόνος πλούσιας εβραϊκής οικογένειας της Ρώμης, τα βρήκε όλα σχετικά εύκολα στη ζωή του.

Ολα ανατρέπονται

Η κοινωνική και οικονομική του άνοδος ήταν ένα φυσιολογικό γεγονός. Μέχρι το μοιραίο βράδυ, που στο δελτίο ειδήσεων των οκτώ θα δει αίφνης το πρόσωπό του να προβάλλεται στην οθόνη της τηλεόρασης και να το συνοδεύει μια ατιμωτική καταγγελία που διερευνούν οι Αρχές.

Ο καθηγητής κατηγορείται για την αποπλάνηση ενός μικρού κοριτσιού! Από αυτή τη στιγμή κι έπειτα τα πάντα ανατρέπονται. Οχι μόνο στη ζωή του παιδιάτρου, μα και στην αρχιτεκτονική του μυθιστορήματος. Η δομή του αποκτά στιβαρότητα, οι διάλογοι νεύρο, τα φλας μπακ στο ανέμελο παρελθόν μια χροιά τραγικότητας.

Οπως και ο δάσκαλος στην ταινία «Το κυνήγι», έτσι και ο παιδίατρος αισθάνεται άμεσα την οργή του κόσμου, την έκθεση στα ΜΜΕ, τις απειλές του εξαγριωμένου περίγυρου, τη σιωπή των οικείων του, που φαίνεται πως και αυτοί τον έχουν καταδικάσει πριν καν τον ακούσουν. Κανείς λοιπόν δεν πιστεύει στην αθωότητά του; Πού πήγαν, πού εξαφανίστηκαν οι διάσημοι φίλοι, οι πλούσιοι συνδαιτυμόνες, οι πολιτικοί υποστηρικτές, αναρωτιέται.

Καταρρακωμένος, τρομαγμένος, ανυπεράσπιστος, θα επιζητήσει την απομόνωση και θα καταφύγει στο υπόγειο της βίλας του. Οχυρωμένος σε έναν ανήλιαγο, περίκλειστο χώρο, θα ξαναθυμηθεί τη ζωή του, τα κέρδη και τις ζημίες, προσπαθώντας να βρει μια άκρη στον εφιάλτη που βιώνει. Μόνο τότε θα ξαναζωντανέψουν μπροστά στα μάτια του εκείνες οι μοιραίες χειμερινές διακοπές σε ένα απομονωμένο σαλέ, όπου η μικρή φίλη των παιδιών του θα αρχίσει να του στέλνει ερωτικά ραβασάκια και να τον φλερτάρει με την αφέλεια και την πονηριά των δώδεκα χρόνων της.

Μήπως τελικά το μοιραίο λάθος του ήταν η αβάσταχτη ελαφρότητα με την οποία αντιμετώπιζε τους συνανθρώπους του; Ο Πιπέρνο στον «Διωγμό» μας αφηγείται με τρόπο συνταρακτικό την ιστορία ενός ανθρώπου, που από την κορυφή κατρακυλά στο έσχατο σημείο του εξευτελισμού, συνειδητοποιώντας όμως για πρώτη φορά τα όριά του.

Έντυπη