Του ΗΛΙΑ ΚΑΝΤΑΡΟΥ

Τόσο η επιλογή όσο και η ετοιμασία τους έχουν κάποια μυστικά. Γνωρίστε τα.

Mαζί με την αλλαγή του καιρού και τον ερχομό των πρώτων κρύων, μπαίνουν δυναμικά στην καθημερινότητά μας και τα διάφορα «τσάγια» - με εξαίρεση αυτούς που χρησιμοποιούν τις ευεργετικές ιδιότητές τους καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Ο όρος «τσάγια» παρ' ότι δεν είναι και ο πλέον δόκιμος (τσάι σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία είναι μόνο το προϊόν που προέρχεται από το τεϊόδενδρο - camellia sinensis) τον χρησιμοποίησα, επειδή στην καθημερινότητά μας, έχουμε μάθει με τον όρο αυτό να ονομάζουμε σχεδόν όλα τα αφεψήματα και τα ροφήματα που παρασκευάζουμε από τα διάφορα βότανα (τσάι βουνού, φασκόμηλο, τίλιο, χαμομήλι, δίκταμο κ.λπ.).

ΠΩΣ ΘΑ ΔΙΑΛΕΞΟΥΜΕ

Βότανα μπορούμε να βρούμε σχεδόν παντού, στις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, στα εξειδικευμένα καταστήματα με βότανα, στα καταστήματα βιολογικών προϊόντων, σε διάφορους πλανόδιους μικροπωλητές κ.λπ.

Η προέλευση και η ποιότητα όλων αυτών ποικίλλουν. Πολλά είναι προϊόντα καλλιέργειας ενώ κάποια άλλα προέρχονται από συλλογή, η δε περιοχή και η χώρα προέλευσης τις περισσότερες φορές είναι άγνωστες.

Για τους λόγους αυτούς, όταν προμηθευόμαστε βότανα από την αγορά θα πρέπει να προτιμάμε να προέρχονται από «ελεγχόμενη» συλλογή αυτοφυούς βλάστησης. Τέτοια είναι μόνο τα πιστοποιημένα βιολογικά. Σε διαφορετική περίπτωση, το προϊόν της ανεξέλεγκτης συλλογής μπορεί και να προέρχεται από περιοχές επιβαρυμένες με διάφορους ρύπους (κοντά σε παράνομες χωματερές, σε βιομηχανίες, δίπλα σε μεγάλες οδικές αρτηρίες κ.λπ.). Εφόσον δεν βρίσκουμε βιολογικά προερχόμενα από συλλογή, μπορούμε να επιλέξουμε τα βιολογικά προερχόμενα από πιστοποιημένες καλλιέργειες.

Ο λόγος είναι ότι ο βιολογικός τρόπος καλλιέργειας μεγιστοποιεί την περιεκτικότητά τους σε αιθέρια έλαια ανά μονάδα βάρους, πλησιάζοντας τη σύσταση των αυτοφυών, πράγμα που δεν συμβαίνει στα καλλιεργούμενα με τον συμβατικό τρόπο παραγωγής.

Θα πρέπει να προτιμώνται, ιδιαίτερα στην περίπτωση των βοτάνων της ελληνικής χλωρίδας (όπως τσάι του βουνού, φασκόμηλο, δίκταμο κ.λπ.), εγχώρια προϊόντα επειδή οι ιδιαίτερες κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα μας είναι αυτές που τους προσδίδουν αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Μια άλλη σημαντική παράμετρος όπου θα πρέπει να δίνεται και η ανάλογη προσοχή είναι ο τρόπος αποξήρανσης - συντήρησής τους. Βότανα θρυμματισμένα, μουχλιασμένα, με κηλίδες ή αφύσικους χρωματισμούς θα πρέπει να αποφεύγονται γιατί όχι μόνο έχουν χάσει αρώματα και γεύση, αλλά πολύ πιθανόν να δημιουργήσουν και προβλήματα υγείας (στην περίπτωση που είναι μουχλιασμένα).

ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Εξίσου σημαντικός με την προέλευση και την ποιότητά τους είναι και ο τρόπος παρασκευής των ροφημάτων από τα διάφορα βότανα.

Ο βρασμός τους σε υψηλές θερμοκρασίες και για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να συντελέσει στο να εξατμιστούν τα αιθέρια έλαια που περιέχουν και να χάσουμε έτσι αρώματα, γεύση και μέρος από τις ευεργετικές ιδιότητές τους.

•   Ο δυόσμος θέλει 10΄

Ο τρόπος παρασκευής τους εξαρτάται από το τμήμα, τη σκληρότητα και το μέγεθος των φυτών που χρησιμοποιούμε. Για ροφήματα στα οποία χρησιμοποιούνται τα τρυφερά τμήματα των φυτών (όπως δυόσμος, θρούμπι, θυμάρι, λουίζα, μάραθο, μέντα, μαντζουράνα, καλέντουλα, τσουκνίδα, χαμομήλι κ.λπ.) ο κατάλληλος τρόπος παρασκευής είναι: Να βράσουμε το νερό και να το ρίξουμε σε μία τσαγιέρα που κλείνει ερμητικά και στην οποία έχουμε τοποθετήσει νωρίτερα την ανάλογη ποσότητα βοτάνου. Αφού παραμείνει κλειστή για περίπου 10 λεπτά, φιλτράρουμε και το σερβίρουμε.

•   Το φασκόμηλο είναι έτοιμο σε 3΄

Αντίστοιχα, για τα ροφήματα στα οποία χρησιμοποιούνται πιο σκληρά τμήματα φυτών (όπως δάφνη, δενδρολίβανο, ευκάλυπτος, τσάι του βουνού, φασκόμηλο, βαλεριάνα κ.λπ.) ο κατάλληλος τρόπος παρασκευής είναι: Να βράσουμε το νερό μαζί με την ανάλογη ποσότητα βοτάνου για 2 - 3 λεπτά και αφού το κατεβάζουμε από τη φωτιά και το αφήσουμε για περίπου 10 λεπτά, να το φιλτράρουμε και να το σερβίρουμε.

Οι ποσότητες των βοτάνων που χρησιμοποιούνται και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις θα πρέπει να είναι 1 - 1½ κουταλάκι του γλυκού για κάθε φλιτζάνι νερού.

Θα πρότεινα, τα ροφήματά σας να τα απολαύσετε χωρίς ζάχαρη. Αν όμως θέλετε οπωσδήποτε γλυκαντική ουσία, προτιμήστε κάποιο μέλι χωρίς έντονα αρώματα, ώστε να μπορέσουν να υπερισχύσουν αυτά των βοτάνων.

Τα βρασμένα βότανα μην τα πετάτε στα σκουπίδια, μπορείτε εφόσον έχετε κάποιο σωρό με κομπόστ να τα ρίξετε εκεί ή απευθείας στις γλάστρες σας. Πολλά από αυτά -παρά το βρασμό τους- διατηρούν ακόμη κάποιες από τις εντομοαπωθητικές και αντιμικροβιακές ιδιότητές τους.

Οι ιδιότητες των βοτάνων ίσως είναι ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα θέματα

Για κάποιους μπορούν να βοηθήσουν στη θεραπεία αρκετών ασθενειών, για κάποιους άλλους όχι. Το μόνο σίγουρο είναι ότι κάποια από αυτά εδώ και πολλούς αιώνες χρησιμοποιούνται από την παραδοσιακή ιατρική.

Σήμερα, η σύγχρονη ιατρική έρευνα έχει αποδείξει ότι όντως αρκετά βότανα περιέχουν δραστικές ουσίες που μπορούν να βοηθήσουν τόσο στην πρόληψη όσο και στη θεραπεία αρκετών ασθενειών, δεν μπορούν όμως σε καμία περίπτωση να αντικαταστήσουν τα φαρμακευτικά σκευάσματα.

Ακόμη και τα πιο αθώα βότανα, όπως π.χ. το χαμομήλι, σε υπερβολικές δόσεις μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα, όπως υπνηλία, μείωση των αντανακλαστικών κ.λπ.

Σε κάθε περίπτωση και ιδιαίτερα όταν υπάρχουν προβλήματα υγείας, η συμβουλή του γιατρού μας είναι απαραίτητη.

Για τις ευεργετικές ιδιότητες των βοτάνων υπάρχουν αρκετά εγχειρίδια στην αγορά, από τα οποία μπορούμε να πληροφορηθούμε για την κατάλληλη και σωστή χρήση τους.