ΕΛΛΑΔΑ

Ενα μουσείο διαρκώς ανοικτό στο κοινό

ΑΝΘΗΣ ΠΑΖΙΑΝΟΥ

Ο προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου, δρ Παύλος Τριανταφυλλίδης, σε εποπτεία ανασκαφής.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Αν έμαθαν κάτι οι Μυτιληνιοί τα τελευταία δύο χρόνια από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου, είναι ότι ο πολιτισμός είναι προσιτός και μπορεί να αφορά χωρίς διακρίσεις, όλους. «Αυτή είναι και η μέγιστη συμβολή μιας δημόσιας υπηρεσίας που δεν αποκρύπτεται και δεν αποτελεί ένα αποστεωμένο δομικό μέλος της σημερινής κοινωνίας. Η συμβολή μας και η οφειλή μας είναι το να μπορούμε να αφουγκραστούμε την ανάγκη του κόσμου για επικοινωνία, μάθηση και δημιουργία μέσα από πολιτιστικές εκδηλώσεις που τον οδηγούν στους δρόμους της γνώσης, της αλήθειας, αλλά και της ευχάριστης ή εντυπωσιακής στιγμής που απαθανατίζεται στο διάβα του χρόνου με τις εκδηλώσεις μας», επισημαίνει στην «Κ» ο προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου, δρ Παύλος Τριανταφυλλίδης που ανέλαβε τα τελευταία χρόνια το τιμόνι της Εφορείας μετά τη συγχώνευση των Εφορειών της Κ΄ Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και της 14ης Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Μυτιλήνης, αλλά και οι αρχαιολογικοί χώροι της Λέσβου και της Λήμνου είναι προσιτοί στο κοινό και αποτελούν πυρήνες πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Ο κ. Τριανταφυλλίδης, που είναι και αν. προϊστάμενος στην Εφορεία Σάμου και Ικαρίας, αντικρίζει τουλάχιστον 500 πολίτες σε κάθε εκδήλωση του φορέα. Ανάμεσα σε αυτές ξεχωρίζουν «το Αρχαιολογικό Εκθεμα του Μήνα» κατά το έτος 2015 που φέτος έγινε τριμηνιαία εκδήλωση ως «Μοναδικά ευρήματα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μυτιλήνης», τα βιωματικά εκπαιδευτικά προγράμματα, η νέα περιοδική έκθεση «Λεσβία Γη, Ξενία Γη. Καλλιτεχνήματα δημιουργών σε πηλό από την Προϊστορία έως το Σήμερα», οι εικαστικές εκθέσεις, όπως του Γεωργίου Ξένου στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μυτιλήνης και στο Τσαρσί Χαμάμ οι πράσινες πολιτιστικές διαδρομές και οι καλοκαιρινές μουσικές παραστάσεις με τις πανσελήνους του καλοκαιριού στο Κάστρο της Μυτιλήνης.

Παρά τις δυσκολίες λόγω της οικονομικής κρίσης, η συνταγή, λέει ο προϊστάμενος της Εφορείας, είναι το μεράκι και η αγάπη από το μόνιμο και έκτακτο προσωπικό. Mάλιστα στις εκδηλώσεις του Αρχαιολογικού Μουσείου Μυτιλήνης προσφέρουν εθελοντικά εργασία οι πρώην έκτακτοι φύλακες του Μουσείου, τους οποίους και ευχαριστεί θερμά.

Μόνο αδιάφορη δεν είναι η Λέσβος πολιτισμικά, επισημαίνει: «Οι αρχαιολογικοί θησαυροί της είναι πολλοί και ανεξερεύνητοι, καλά κρυμμένοι στην αιολική γη». Οι επιφανειακές και οι ανασκαφικές έρευνες των τελευταίων δεκαετιών έχουν ανατρέψει τα αρχαιολογικά δεδομένα για τη Λέσβο και προκαλούν κάθε νέο ερευνητή αρχαιολόγο σε επιστημονικές αναζητήσεις που βρίσκονται στη γένεσή τους.

Η αρχαιολογία του ΒΑ Αιγαίου είναι τόσο μυστικιστική και ταυτόχρονα τόσο δελεαστική – τα άρρητα μυστικά της αναζητούν τη λύση τους. Για τους αρχαιολόγους αυτή είναι και η πιο μεγάλη πρόκληση στην οποία η ΕΦΑ Λέσβου ανταποκρίνεται στο μέγιστο δυνατό με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και τη διενέργεια επιφανειακών ερευνών και ανασκαφών σωστικού ή συστηματικού χαρακτήρα σε Λέσβο, Λήμνο και Αγιο Ευστράτιο.

Ενα αρχαίο πατητήρι

Το τελευταίο «εύρημα» που εκτίθεται στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Μυτιλήνης αφορά σε ένα αρχαίο πατητήρι για την παραγωγή κρασιού ή λαδιού που αποκαλύφθηκε στην κατασκευή σύγχρονης οδού στη Λέσβο.

Στην αγροτική περιφέρεια της αρχαίας Μυτιληναίας, σε απόσταση περίπου ενός χιλιομέτρου από τον σημερινό οικισμό της Πηγής στη θέση «Καμπιόστα», ανασκάφηκε κατά τα έτη 2014-2015, στo πλαίσιο της διαπλάτυνσης της 9ης επαρχιακής οδού Θερμής - Πηγής - Λάμπου Μύλων (έργο που χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ 2007-2013 της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου), συγκρότημα οργανωμένων εγκαταστάσεων, αγροτικο-βιοτεχνικού χαρακτήρα που χρονολογείται από τα Υστερορωμαϊκά έως και τα Παλαιοχριστιανικά χρόνια. Το εν λόγω συγκρότημα σχετίζεται με την παραγωγή και εκμετάλλευση των εγχώριων προϊόντων όπως σιτηρών, ελαίου ή και οίνου, με δύο χρονικές περιόδους λειτουργίας από τον 2ο έως τον 6ο αι. μ.Χ.

Στο βραχώδες πρανές του λόφου δέσποζε ένα ορθογώνιο πολύχωρο οικοδόμημα σε δύο επίπεδα, κάλυψης 180 τ.μ., που ταυτίζεται ως εργαστήριο παραγωγής αλεύρων. Εκεί αποκαλύφθηκε κτιστός φούρνος για το φρυγάνισμα των σιτηρών με δύο πυρόπλακες και πήλινη καπνοδόχο με κυματοειδή αύλακα, αλλά και δύο «οπαίες» κέραμοι για τον εξαερισμό του χώρου.

Το συγκρότημα του ελαιουργείου

Νοτιότερα, αποκαλύφθηκε πολύχωρο εργαστηριακό συγκρότημα, κάλυψης 700 τ.μ., με τρία πολύχωρα οικοδομήματα κατά μήκος εσωτερικού δρόμου για τη διακίνηση των υλικών, αλλά και των παραγόμενων προϊόντων που κατέληγε σε κεντρική οδική αρτηρία της περιοχής. Το συγκρότημα θεμελιώθηκε σε λιθόκτιστο αγωγό υδραγωγείου, μήκους 70,30 μ.

Το σημαντικότερο οικοδόμημα του συγκροτήματος κάλυψης 208 τ.μ. βρέθηκε στο νότιο τμήμα της εγκατάστασης και αποτελεί προϊόν δύο διαφορετικών οικοδομικών φάσεων, από τον 2ο έως τον 6ο αι. μ.Χ. Προοριζόταν για την παρασκευή ελαιολάδου ή οίνου. Στην α΄ φάση ανήκει τριμερές ορθογώνιο κτίριο. Στα νότια, διμερής ορθογώνιος χώρος φιλοξενούσε ληνό, δηλαδή λίθινη, κυκλική λεκάνη συμπίεσης του πολτού με περιμετρικό αυλάκωμα που καταλήγει σε προχοή διαμέτρου 1 μ. με πλακόστρωτο δάπεδο, διαστάσεων 3,50Χ3,30 μ., και πιθάρι διαμέτρου 0,90 μ. ως υπολήνιο, αλλά και τον μονόλιθο πιεστηρίου με μοχλό και στρόφαλο που συνδέεται με συστηματική καλλιέργεια και οργανωμένη παραγωγή η οποία ξεπερνάει τις οικιακές απαιτήσεις.

Στο πλαίσιο του εορτασμού της ημέρας «Μουσεία και Πολιτιστικά Τοπία» η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου πραγματοποίησε κατόπιν σχετικών υπουργικών αποφάσεων εργασίες απόσπασης, μεταφοράς, επανατοποθέτησης και συντήρησης του ληνού προκειμένου να μεταφερθεί από τον χώρο της ανασκαφής και να εκτεθεί στο αίθριο του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Μυτιλήνης. Ολα τα τμήματα που επρόκειτο να αποσπαστούν, φωτογραφήθηκαν και αποτυπώθηκαν σχεδιαστικά. Ακολούθησαν εργασίες συγκόλλησης-σταθεροποίησης για την ασφαλέστερη αποκόλληση των λίθινων πλακών του δαπέδου και των υπόλοιπων οικοδομικών καταλοίπων, τα οποία συνιστούν τη βιοτεχνική μονάδα.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ