ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΟΥΝΤΑΣ*

Το μετέωρο βήμα του ιατρικού τουρισμού

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο όρος «ιατρικός τουρισμός» αναφέρεται κυρίως στον «ιατρικό τουρισμό επιλογής» (elective medical tourism), όπου ο ασθενής επιλέγει να ταξιδέψει για να λάβει μια συγκεκριμένη ιατρική υπηρεσία, παρακινημένος από παράγοντες όπως το κόστος της υπηρεσίας, την ποιότητά της, τον χρόνο αναμονής στη χώρα προέλευσής του για την παροχή παρόμοιας υπηρεσίας, ή ακόμη, σε αρκετές περιπτώσεις, την ευκαιρία να συνδυάσει ιατρική φροντίδα με ψυχαγωγία/ταξίδι/τουρισμό. Γι’ αυτό και χρησιμοποιείται περισσότερο πλέον ο όρος «ασθενής-ταξιδιώτης» αντί του όρου «ασθενής-τουρίστας». Πριν από έξι χρόνια, στις φιλόξενες στήλες της «Καθημερινής», είχα επισημάνει τα οφέλη που θα μπορούσε να έχει η χώρα μας από την ανάπτυξη του ιατρικού τουρισμού. Με αφορμή το κείμενο αυτό και με την υποστήριξη του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας, πραγματοποιήσαμε δύο μελέτες οι οποίες ανέδειξαν τα μεγάλα συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτει η Ελλάδα και υπέδειξαν τα βήματα που θα πρέπει να γίνουν από την πολιτεία και τους παρόχους, δημόσιους και ιδιωτικούς. Από τότε μέχρι σήμερα ελάχιστα βήματα έγιναν από την πολιτεία. Η Βουλή νομοθέτησε τον Σεπτέμβριο του 2013 τη δυνατότητα διαμόρφωσης του θεσμικού πλαισίου για τον ιατρικό τουρισμό από τα υπουργεία Υγείας και Τουρισμού, τα οποία προχώρησαν τον Δεκέμβριο του 2013 στην έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ 27217). Η απόφαση προέβλεπε, λαθεμένα κατά τη γνώμη μου, τη δημιουργία από τον ΕΟΤ Μητρώου Παρόχων Ιατρικού Τουρισμού, μετά τη χορήγηση ειδικού σήματος Ιατρικού Τουρισμού, μια και ο ΕΟΤ δεν έχει αρμοδιότητες στον τομέα των υπηρεσιών υγείας. Η ΚΥΑ αυτή δεν έχει τεθεί ακόμη σε εφαρμογή γιατί εκκρεμεί επί τρία χρόνια η έκδοση των αναγκαίων εγκυκλίων. Εκτοτε, δεν υπήρξε καμιά άλλη εξέλιξη, παρά το γεγονός ότι πλήθαιναν οι πρωτοβουλίες στον ιδιωτικό τομέα, αν και με πενιχρά όμως αποτελέσματα λόγω της αδικαιολόγητης κυβερνητικής αδράνειας.

Το 2013, στη δεύτερη μελέτη μας, προτείναμε μεταξύ άλλων τη σύσταση Εθνικού Συμβουλίου Ιατρικού Τουρισμού με τη συμμετοχή των αρμόδιων φορέων της πολιτείας και εκπροσώπων των παρόχων, καθώς και θεσμική Ενωση των παρόχων. Το Συμβούλιο αυτό δεν έχει συσταθεί ακόμη, παρά το γεγονός ότι ανάλογα εθνικά συμβούλια λειτουργούν στις περισσότερες χώρες που αναπτύσσουν ιατρικό τουρισμό. Αντίθετα, ορισμένοι βασικοί ιδιώτες πάροχοι προχώρησαν το 2014 στη δημιουργία της ΕΛΙΤΟΥΡ, ενώ κάποιοι άλλοι προτίμησαν να δημιουργήσουν πρόσφατα τον δικό τους ξεχωριστό φορέα περιλαμβάνοντας και τον ιαματικό τουρισμό. Ετσι, η Ελλάδα μέχρι σήμερα δεν μπόρεσε να επωφεληθεί από τη ραγδαία αναπτυσσόμενη αγορά του ιατρικού τουρισμού διεθνώς, η οποία ξεπερνά πλέον τα 20 δισ. δολάρια, με περίπου 6 εκατ. ασθενείς ετησίως και με αναμενόμενο ρυθμό ανάπτυξης 20%-25% σε ετήσια βάση για τα επόμενα δέκα χρόνια, καθώς όλο και περισσότεροι αναζητούν ιατρική περίθαλψη σε χώρες τουριστικού ενδιαφέροντος με χαμηλότερο κόστος αλλά και υψηλή ποιότητα. Χαρακτηριστικά η Τουρκία, με την υποστήριξη όμως του κράτους (επιδοτήσεις, φοροαπαλλαγές, κ.ά.), είχε το 2015 περίπου 600.000 «ασθενείς-ταξιδιώτες». Χώρες που επίσης πρωταγωνιστούν είναι η Ινδία, η Σιγκαπούρη, η Ταϊλάνδη, η Βραζιλία, το Μεξικό, το Ισραήλ, η Ουγγαρία, ενώ τα τελευταία χρόνια σημαντική αύξηση του ιατρικού τουρισμού παρουσιάζουν η Μεγ. Βρετανία, οι ΗΠΑ, η Γερμανία, η Ν. Κορέα, το Ντουμπάι, η Μαλαισία κ.ά.

Η Ελλάδα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας, θα μπορούσε να προσελκύσει κάθε χρόνο για τα επόμενα πέντε χρόνια τουλάχιστον 100.000 «ασθενείς-ταξιδιώτες» με έσοδα άνω των 400 εκατ. ευρώ ετησίως και πολύ περισσότερα εν συνεχεία, αναπτύσσοντας υπηρεσίες κυρίως στους τομείς της πλαστικής/αισθητικής χειρουργικής και δερματολογίας, αιμοκάθαρσης, οφθαλμολογίας, εξωσωματικής γονιμοποίησης, αποκατάστασης, οδοντιατρικής, αλλά και καρδιοχειρουργικής και ογκολογίας, σε εξειδικευμένα κέντρα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Η προοπτική όμως αυτή προϋποθέτει τη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου που εκκρεμεί, την εφαρμογή συστημάτων ποιότητας και πιστοποίησης από τους ενδιαφερόμενους παρόχους, τη διαμόρφωση ολοκληρωμένων και κοστολογημένων πακέτων, την προβολή και το marketing, τη σύναψη διακρατικών συμφωνιών και συνεργασιών με ασφαλιστικούς οργανισμούς άλλων χωρών, την παροχή οικονομικών κινήτρων και επιδοτήσεων.

Θα πρέπει, επίσης, να ληφθεί υπόψη η νέα τάση που αναπτύσσεται στον διεθνή τουρισμό, για ταυτόχρονη παροχή περισσότερων τουριστικών προϊόντων, γεγονός που οδηγεί όλο και περισσότερο στην ένταξη του ιατρικού τουρισμού σε έναν γενικότερο τομέα «τουρισμού υγείας», μαζί με τον «ιαματικό τουρισμό» και τον «τουρισμό ευεξίας». Με οργανωμένα SPA, υπηρεσίες για απώλεια βάρους, υγιεινής διατροφής, διακοπής καπνίσματος, διαλογισμού, εκμάθησης διαφόρων αθλημάτων, κ.ά., ο τομέας αυτός προσελκύει διεθνώς περισσότερους από 50 εκατ. τουρίστες ετησίως. Στόχος της όλης προσπάθειας είναι ο προορισμός τουρισμού υγείας να μπορεί να ικανοποιεί όχι μόνο ανάγκες αλλά και επιθυμίες ενός ολοένα και πιο απαιτητικού κοινού.

* Ο κ. Γιάννης Τούντας είναι καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής ΕΚΠΑ, διευθυντής του Κέντρου Μελετών Υπηρεσιών Υγείας και του Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ