ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ - ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

Οισοφαγεκτομή και οισοφαγοπλαστική

Ο οισοφάγος είναι ένας σωλήνας, ο οποίος ενώνει το φάρυγγα με το στομάχι. Αρχίζει από τη μεσότητα του τραχήλου, διατρέχει όλο το θώρακα και καταλήγει στο στομάχι, που βρίσκεται στην κοιλιά, και καθόλη τη διαδρομή του εφάπτεται σε πολλά ζωτικά όργανα και στη σπονδυλική στήλη. Η λειτουργικότητά του συνιστάται στην κατάποση του σάλιου και της τροφής.

Τι είναι η οισοφαγεκτομή: Οισοφαγεκτομή είναι η αφαίρεση του οισοφάγου και διακρίνεται στη μερική οισοφαγεκτομή (όταν αφαιρείται μέρος του οισοφάγου) και στην ολική οισοφαγεκτομή (όταν αφαιρείται σχεδόν όλος ο οισοφάγος, εκτός από τα 2-3 εκατοστά στον τράχηλο). Το μικρό αυτό τμήμα του οισοφάγου ονομάζεται κολόβωμα του οισοφάγου.

Τι είναι η οισοφαγοπλαστική: Οισοφαγοπλαστική ονομάζεται η δημιουργία νέου οισοφάγου από όργανα του σώματος. Ο νέος οισοφάγος μπορεί να κατασκευαστεί από ολόκληρο το στομάχι, από σωληνωτό κρημνό από το στομάχι, από τμήμα παχέος και λεπτού εντέρου.

Σε ποιες περιπτώσεις γίνεται ολική οισοφαγεκτομή: Κατά κανόνα, γίνεται σε κακοήθεις παθήσεις του οισοφάγου. Σπανιότερα εφαρμόζεται σε εγκαύματα οισοφάγου, τελικό στάδιο αχαλασίας οισοφάγου καθώς και σε ρήξεις ή τραύματα του οργάνου αυτού.

Πώς γίνεται η οισοφαγεκτομή και αντικατάσταση του οισοφάγου;

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του κάθε περιστατικού:

  1. Οισοφαγεκτομή με θωρακοτομή: Η εγχείρηση αυτή ονομάζεται έτσι διότι, κατά την εκτέλεση της, διανοίγεται ο θώρακας. Αρχικά, πραγματοποιείται μία τομή στη μεσότητα του θώρακα, που αρχίζει από την σπονδυλική στήλη και επεκτείνεται μεταξύ των πλευρών μέχρι πλησίον του στέρνου. Μέσα από την τομή αυτή, αφαιρείται ο οισοφάγος.

Στη συνέχεια, πραγματοποιείται μία τομή στην κοιλιά, από εκεί που τελειώνει το στέρνο μέχρι τον ομφαλό. Από την τομή αυτή, κατασκευάζεται το μόσχευμα, που θα αντικαταστήσει τον οισοφάγο, δηλαδή ολόκληρο το στομάχι, ο γαστρικός σωλήνας, τμήμα λεπτού εντέρου ή τμήμα παχέος εντέρου.

Η κατασκευή του νέου οισοφάγου χρειάζεται μεγάλη πείρα διότι πρέπει να διατηρηθεί ακέραια η αιμάτωση του οργάνου, που θα αντικαταστήσει τον οισοφάγο. Σε αντίθετη περίπτωση, θα νεκρωθεί ο νέος οισοφάγος, με καταστροφικά αποτελέσματα για τον ασθενή.

Στη συνέχεια, γίνεται μία άλλη, κάθετη τομή στον τράχηλο, που αρχίζει 2-3 εκατοστά κάτω από το σαγόνι, φτάνει μέχρι την αρχή του στέρνου και ανευρίσκεται το κολόβωμα του οισοφάγου. Το όργανο, που θα αντικαταστήσει τον οισοφάγο, μεταφέρεται στον τράχηλο μέσα από το κενό που έχει δημιουργηθεί από την οισοφαγεκτομή και ενώνεται με το κολόβωμα του τραχηλικού οισοφάγου.

Με την τεχνική αυτή, έχει αφαιρεθεί σχεδόν όλος ο οισοφάγος, εκτός από τα πρώτα 2-3 εκατοστά, και έχει αντικατασταθεί από το όργανο που έχει δημιουργηθεί για το σκοπό αυτό.

  1.  Οισοφαγεκτομή χωρίς θωρακοτομή. Η επέβαση αυτή ονομάζεται έτσι διότι η αφαίρεση του οισοφάγου και η αντικατάσταση του γίνεται χωρίς να ανοίξει ο θώρακας. Η συγκεκριμένη επέμβαση αναπτύχθηκε στην Αμερική τη δεκαετία του 1970.

Στην περίπτωση αυτή, όλη η εγχείρηση της οισοφαγεκτομής και αντικατάστασης του οισοφάγου γίνεται μόνο με δύο τομές, μία στον τράχηλο και μία στην κοιλιά, όπως ακριβώς περιγράφεται παραπάνω. Ο θωρακικός οισοφάγος αποκολλάται από τα γύρω όργανα με τα δάκτυλα, δία μέσου των δύο τομών της τραχηλικής και κοιλιακής, και το μόσχευμα (το όργανο που θα αντικαταστήσει τον οισοφάγο) μεταφέρεται στον τράχηλο, δια μέσου του θώρακος, και αναστομώνεται με το κολόβωμα του τραχηλικού οισοφάγου.

Δηλαδή, όλη η εγχείρηση γίνεται όπως και στην οισοφαγεκτομή με θωρακοτομή, χωρίς, όμως, να ανοίξει ο θώρακας. Όπως αντιλαμβανόμαστε, η μη διενέργεια θωρακοτομής καθιστά την εγχείρηση πολύ πιο ατραυματική και η μετεγχειρητική πορεία του ασθενούς είναι πολύ εύκολη με μικρότερο ποσοστό επιπλοκών.

Η εγχείρηση, όμως, αυτή, όπου η αφαίρεση του οισοφάγου γίνεται «τυφλά», δια της αφής και όχι δια της όρασης, απαιτεί μεγάλη πείρα του χειρουργού.

Ο οισοφάγος, καθόλη τη διαδρομή του στο θώρακα, εφάπτεται σε ζωτικά όργανα – όπως η τραχεία, οι βρόγχοι, η καρδιά, μεγάλα αγγεία (η αορτή και τα πνευμονικά αγγεία), η κάκωση των οποίων μπορεί να έχει θανατηφόρα αποτελέσματα.

Η εγχείρηση αυτή, εφαρμόζεται από το 1981 και, μέχρι σήμερα, έχουν  πραγματοποιηθεί περισσότερες από 900 επεμβάσεις οισοφαγεκτομής χωρίς θωρακοτομή.

Με βάση τη Διεθνή Βιβλιογραφία, στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, έχει πραγματοποιηθεί ο δεύτερος μεγαλύτερος αριθμό οισοφαγεκτομών χωρίς θωρακοτομή.

Η εγχείρηση αυτή είναι καλώς ανεκτή από ασθενείς πολύ μεγάλης ηλικίας ή ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα.

Ο μεγαλύτερος σε ηλικία ασθενής που χειρουργήσαμε για καρκίνο οισοφάγου, χωρίς θωρακοτομή, ήταν 88 ετών και απεβίωσε σε ηλικία 99 από γηρατειά.

Η εγχείρηση αυτή ολοκληρώνεται σε δύο ώρες, ενώ το 90% των ασθενών μένει μία μέρα στην εντατική και επτά ημέρες στο νοσοκομείο.

Θα πρέπει όμως να επισημάνουμε ότι ο χειρουργός που εκτελεί οισοφαγεκτομές χωρίς θωρακοτομή πρέπει να έχει μεγάλη πείρα στη χειρουργική θώρακος, ώστε σε περίπτωση κακώσεων ενδοθωρακικά, να μπορέσει να επέμβει αμέσως.

Έως το 1981,και αναφορικά με τις  εγχειρήσεις της οισοφαγοεκτομής, είχε επικρατήσει η τεχνική της  θωρακοτομής.

Έκτοτε, το 90% των οισοφαγεκτομών διενεργούνται χωρίς θωρακοτομή και μόνο το 10% εξ’ αυτών, με τη συγκεκριμένη μέθοδο.

Πιστεύουμε ότι η επέμβαση αυτή παρέχει πολλά πλεονεκτήματα και πρέπει οι χειρουργοί παθήσεων του οισοφάγου να αποκτήσουν την κατάλληλη πείρα, ώστε να την προτιμούν όταν, βέβαια, υπάρχουν οι ενδείξεις εφαρμογής της.

Γράφει ο Παναγιώτης Α. Γιαννόπουλος, Διευθυντής Κέντρου Χειρουργικής Οισοφάγου στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Όμιλος Ιατρικού Αθηνών

Online

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ