Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Ασχήμιες στο κτίριο της Ακαδημίας Αθηνών

Κύριε διευθυντά
Διερωτάται κανείς γιατί το ανώτατο πνευματικό ίδρυμα, η Ακαδημία Αθηνών, αδιαφορεί με όσα πρωτόγνωρα συμβαίνουν στον τομέα της οικονομίας, αλλά και της Παιδείας, που υπονομεύουν το μέλλον πολλών γενεών.

Φαίνεται, η Ακαδημία Αθηνών εδώ και πολλά χρόνια δεν είναι μόνο απούσα από τα κοινωνικά δρώμενα που συγκλονίζουν τη χώρα μας, αλλά αρνείται πεισματικά να προστατέψει και το νεοκλασικό μέγαρό της από τις ασχήμιες, με τις γεμάτες ρυπάνσεις αυλακωτές λαμαρίνες που έχει τοποθετήσει στην πρόσοψη του μεγάρου και τούτο παρά τα έντονα επικριτικά σχόλια που έχουν δει κατ’ επανάληψη το φως της δημοσιότητας σε πολλά έντυπα και ιδιαιτέρως στην έγκριτη εφημερίδα σας, την «Καθημερινή».

Η τοποθέτηση μάλιστα κιγκλιδώματος στον προαύλιο χώρο του κτιρίου σε τίποτα δεν ωφέλησε, αφού η ρύπανση συνεχίζεται. Υπάρχουν και άλλα γειτονικά νεοκλασικά μνημεία και διατηρητέα κτίρια, που έχουν με αποτελεσματικό τρόπο αντιμετωπίσει τη ρύπανση, όπως το Πανεπιστήμιο Αθηνών, η Τράπεζα της Ελλάδος και η Εθνική Βιβλιοθήκη.

Το υπουργείο Πολιτισμού, που είναι ο θεματοφύλακας της εθνικής μας κληρονομιάς και έχει την εποπτεία του κτιρίου της Ακαδημίας Αθηνών, τι κάνει εν προκειμένω;

Ελενη Ξηρογιαννη, Ιδ. υπάλληλος, Αθήνα

«Σας προσκαλούμε στη Μονεμβασιά»

Κύριε διευθυντά
Η Ενωση Επιχειρηματιών Μονεμβασίας είναι μια ένωση με ιστορία 80 ετών (έτος ίδρυσης 1937), η οποία περιλαμβάνει ως μέλη της σύσσωμη την παραγωγική τάξη της ευρύτερης περιοχής της Μονεμβάσιας. Τα εγγεγραμμένα μέλη μας προέρχονται από περίπου εκατό επιχειρήσεις όλου του παραγωγικού φάσματος (εμπορικά καταστήματα - ξενοδοχειακές επιχειρήσεις - επιχειρήσεις εστίασης - εργαστήρια παραδοσιακών και τοπικών προϊόντων και ελεύθεροι επαγγελματίες). Αν συνυπολογίσουμε, πέραν των ιδιοκτητών, τις οικογένειες και τους υπαλλήλους των επιχειρήσεων αυτών, γίνεται σαφές ότι η ένωσή μας άμεσα ή έμμεσα εκπροσωπεί το 1/3 των κατοίκων της Μονεμβάσιας.

Με αυτές μας τις ιδιότητες, στο πλαίσιο της εκπροσώπησης των επαγγελματιών της Μονεμβάσιας και με αφορμή επιστολή επισκέπτη της περιοχής στο φύλλο της 08-07-2017 της εφημερίδας σας με τίτλο: «Κι εκεί, στο Κάστρο της Μονεμβασιάς», ερχόμαστε διά της παρούσης να σας παραθέσουμε τα ακόλουθα:

Η επιχείρηση που καταγγέλλεται από τον εν λόγω ιδιώτη φέρει και άδεια λειτουργίας –όπως και όλες οι επιχειρήσεις της Μονεμβασιάς– και άδεια του ΚΑΣ (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο) για τις κατασκευές που διαθέτει. Συνεπώς οι «τέντες», όπως αναφέρονται στο κείμενο, ΔΕΝ είναι παράνομες και ΔΕΝ μπορεί να είναι, μιας και λειτουργεί μόνιμα στελεχωμένο γραφείο της ΕΦΑΛΑΚ (Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας) εντός του Κάστρου της Μονεμβασιάς, που ελέγχει και επιβλέπει τους πάντες. Ακόμα όμως και στην περίπτωση που η Αρχαιολογική Υπηρεσία παραλείψει να ελέγξει κάτι, βρίσκονται πάντοτε υπεύθυνοι κάτοικοι Βρυξελλών, οι οποίοι συστηματικά βομβαρδίζουν με καταγγελίες δικαίους και αδίκους.

Εδώ να επισημάνουμε πόσο σημαντικό είναι, πέρα από την ίδια την καταγγελία και την αιτιολογημένη στοιχειοθέτησή της και πέρα από τους ισχυρισμούς περί προστασίας του περιβάλλοντος, του πολιτισμού και της ιστορικής κληρονομιάς, να ελέγχεται και ο καταγγέλλων στο κατά πόσον είναι συνεπής κι ο ίδιος σε όσα επικαλείται και πρεσβεύει.

Για παράδειγμα, πώς θα φαινόταν στο αναγνωστικό σας κοινό αν διαπίστωνε πως ο οικολόγος, Ευρωπαίος, πολιτισμένος κύριος, ο οποίος διαθέτει ακίνητο εντός του Κάστρου μας, ΔΕΝ έχει συνδέσει την κατοικία του με το εδώ και έξι χρόνια ενεργό αποχετευτικό δίκτυο της πόλης –όπως εγγράφως βεβαιώνει η δημοτική αρχή– με αποτέλεσμα να «εξευτελίζει και να προσβάλλει την πολύτιμη κληρονομιά μας» όπως κι ο ίδιος επισημαίνει στην καταγγελία του.

Η ένωσή μας δεν ενδιαφέρεται να καταγγείλει ή να ελέγξει τους πολίτες του βαριά χειμαζόμενου τόπου μας. Αυτό είναι έργο θεσμοθετημένων υπηρεσιών και οργάνων. Σε μια όμως τόσο δύσκολη εποχή για τη χώρα μας και τους ανθρώπους της, αδυνατούμε να κατανοήσουμε το μένος, τον φθόνο και την υστεροβουλία κάποιων συμπολιτών μας, την ίδια στιγμή που αν οι ίδιοι ήθελαν να είναι συνεπείς και ειλικρινείς με τις αρχές τους, πρωτίστως θα όφειλαν να ελέγξουν τον εαυτό τους.

Τέλος, η ένωση μας με χαρά προσκαλεί όποιον συντάκτη της εφημερίδα σας στη Μονεμβασιά για ένα οδοιπορικό στον τόπο και στις επιχειρήσεις, όχι μόνο το καλοκαίρι που οι επισκέπτες κατακλύζουν το Κάστρο και την έξω πόλη της Μονεμβασιάς, αλλά και τον χειμώνα όταν οι επιχειρήσεις της περιοχής προσπαθούν να παραμείνουν λειτουργικές παρά την έλλειψη επισκεπτών ή υποστήριξης από την κεντρική διοίκηση, την ίδια ώρα που οι καταγγέλλοντες, ολοκληρώνοντας τις ευχάριστες διακοπές τους, εγκαταλείπουν την Ελλάδα και επιστρέφουν στη βολή του εξωτερικού.

Παναγιωτης Γραφος, Πρόεδρος 
Ευαγγελος Χαραμης, Γεν. γραμματέας

Μεταθανάτιες ανακρίβειες

Κύριε διευθυντά
Δεν είναι παράξενο ούτε ασύνηθες μετά τον θάνατο γνωστού προσώπου να λέγονται και να γράφονται ανακρίβειες και υπερβολές για το έργο του εκλιπόντος. Ο πρόσφατος θάνατος του καρδιοχειρουργού Χρήστου Λόλα, σε τροχαίο ατύχημα, είμαι βέβαιος ότι βύθισε σε απόγνωση τους συγγενείς του και προξένησε μεγάλη λύπη στους συναδέλφους του, στους φίλους του, στους κάποτε ασθενείς του και τους γνωστούς του. Ως συνάδελφός του, θέλω να προστατεύσω τη μνήμη του από μια ανακρίβεια και υπερβολή που ανέγνωσα σε ειδησεογραφικό σάιτ την επομένη του θανάτου του. Την εξής:

«Ο Χρήστος Λόλας ήταν ο πρώτος διευθυντής της καρδιοχειρουργικής κλινικής του Ευαγγελισμού».

Η αλήθεια είναι διαφορετική. Με την έναρξη ισχύος του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) στη χώρα μας το 1985, στο Θεραπευτήριον «Ο Ευαγγελισμός» συστάθηκαν δύο καρδιοχειρουργικές κλινικές. Διευθυντές αυτών των κλινικών τοποθετήθηκαν οι καρδιοχειρουργοί Φώτης Παναγόπουλος στην Α΄ και Χρήστος Λόλας στη Β΄ Κλινική. Ιδού η ανακρίβεια. Επιπλέον, στην προ ΕΣΥ εποχή και επί πολλά χρόνια λειτουργούσε στον «Ευαγγελισμό» καρδιοχειρουργικό τμήμα, υπό τη διεύθυνσή μου, στο οποίο είχαν πραγματοποιηθεί 3.261 καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις. Από αυτές, 2.767 (85%) ήταν εγχειρήσεις ανοικτής καρδιάς, δηλαδή είχαν γίνει με τη βοήθεια εξωσωματικής κυκλοφορίας. Οι ενδιαφερόμενοι να ελέγξουν και να πιστοποιήσουν τα αμέσως ανωτέρω, παραπέμπονται στο βιβλίο μου υπό τον τίτλο: «Με το χέρι στην καρδιά», που εκδόθηκε το έτος 2000 από τον οίκο Αρμός. Είμαι βέβαιος ότι, εάν τα λανθασμένα στοιχεία είχαν γραφεί πριν από την αποδημία του Χρήστου Λόλα, ο ίδιος θα τα είχε διαψεύσει αμέσως και πλήρως.

Γεωργιος Τολης – Καρδιοχειρουργός

Μαθήματα από τη Σουηδία

Κύριε διευθυντά
Σε πρόσφατο ταξίδι στη Στοκχόλμη οι εντυπώσεις ήταν άκρως ενδιαφέρουσες. Μπαίνοντας στο πούλμαν στο αεροδρόμιο, η ξεναγός μάς ζήτησε να φορέσουμε όλοι ζώνες. Επίσης, μας επισήμανε ότι ο οδηγός εκείνη τη στιγμή, περίπου δύο τα ξημερώματα, έστελνε online μήνυμα του επιπέδου του αλκοόλ του στην αστυνομία, το οποίο έπρεπε να επαναλαμβάνει ανά δίωρο! Και μάλιστα το επίπεδο πρέπει να είναι μηδενικό, όχι τα δικά μας τα μεσοβέζικα. Η σύγκριση με την ελληνική πραγματικότητα είναι επιεικώς για κλάματα, αφού κατέχουμε πανευρωπαικό ρεκόρ θανάτων και τραυματισμών στα τροχαία.  Ο εν αναμονή πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τα πρόσφατα θανατηφόρα τροχαία στην Κρήτη, μάλωσε τους συντοπίτες του! Δεν είδα όμως να αναφέρει μέτρα. Μακάρι να υπάρχουν στο πρόγραμμά του. Αλλά σίγουρα έχουν καθυστερήσει πάνω από 40 χρόνια από όλα τα κόμματα που μας κυβέρνησαν και από τον ΣΥΡΙΖΑ φυσικά.

Δημητρης Γεωργαντας, Χειρουργός – Μαρούσι

Ενα πακέτο μέτρων για τον Παρθενώνα και μια πινακίδα «αφιερωμένη» στον Ελγιν

Κύριε διευθυντά
Ο Παρθενώνας, στην Ακρόπολη της Αθήνας, κατασκευάστηκε την εποχή του Περικλή, μετά την απόκρουση των περσικών εισβολών, και συμβολίζει τη νίκη της αθηναϊκής δημοκρατίας και την υπεροχή της απέναντι στον περσικό απολυταρχισμό. Ο Παρθενώνας είναι το πλέον αναγνωρίσιμο απ’ όλα τα αρχαία μνημεία και έχει εμπνεύσει το έμβλημα της UNESCO, του οργανισμού που προστατεύει την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.  Ο Παρθενώνας επομένως δεν είναι απλώς ένα σημαντικό αρχαίο μνημείο, αλλά είναι «το» μνημείο. Πολλοί από τους τουρίστες που επιλέγουν την Ελλάδα για διακοπές περιλαμβάνουν την επίσκεψη στον Παρθενώνα στο πρόγραμμά τους. Το ίδιο ισχύει και για όσους φτάνουν με κρουαζιερόπλοιο στον Πειραιά. Οι αρχαίοι Αθηναίοι χρειάσθηκαν 11 χρόνια για να φτιάξουν τον Παρθενώνα. Οι σύγχρονοι Αθηναίοι έχουν ζώσει τον Παρθενώνα με σκαλωσιές επί 31 χρόνια, για να τον συντηρήσουν. Τα σχόλια είναι περιττά.

Επιτρέψτε μου να υποβάλω μια συνολική πρόταση για το μοναδικό αυτό μνημείο.

• Οι σκαλωσιές να απομακρύνονται το καλοκαίρι και να ξανατοποθετούνται τον  χειμώνα.

• Να υπάρξει και να δημοσιοποιηθεί ένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των εργασιών αναστήλωσης.

• Να τοποθετηθεί σε κατάλληλη θέση πινακίδα με το ιστορικό της αρπαγής των Γλυπτών της Ζωφόρου από τον Λόρδο Ελγιν. Η πινακίδα αυτή (σε αρκετές γλώσσες) θα εξιστορεί το χρονικό της αφαίρεσης-αρπαγής με βάση τα υπάρχοντα ιστορικά στοιχεία και θα μνημονεύει και το αίτημα της χώρας μας για επιστροφή των Γλυπτών.

• Κατά τις ημέρες και ώρες αιχμής προσέλευσης επισκεπτών, να λειτουργούν πρόσθετα ταμεία, ώστε να μειωθεί ο χρόνος αναμονής. Εναλλακτικά να υπάρξουν σημεία πώλησης εισιτηρίων και εκτός του αρχαιολογικού χώρου.

• Κατά τις ημέρες απεργίας των αρχαιοφυλάκων, οι αρχαιοφύλακες της Ακρόπολης να παραμένουν στη θέση τους και απλώς να μην κόβουν εισιτήρια εισόδου (είσοδος ελεύθερη). Παράλληλα σε ειδική πινακίδα να ενημερώνουν τους επισκέπτες για τα αιτήματα του κλάδου τους. Το μέτρο αυτό εφαρμόζεται σε μεγάλα ευρωπαϊκά μουσεία, με θετική απήχηση τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τη χώρα.

Ας ελπίσουμε ότι οι αρμόδιοι του υπουργείου Πολιτισμού θα ενεργοποιηθούν και θα επιλύσουν το πρόβλημα εμφάνισης και επισκεψιμότητας του Παρθενώνα.

Κωστας Γ. Τζαμουζακης, Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ

Κεκρυμμένα βιβλία-θησαυροί

Κύριε διευθυντά
Ενα βήμα ισηγορίας σε σχέση με την πλεονεκτική θέση της Αθήνας αναζητούσε πάντοτε η ελληνική περιφέρεια. Αυτό αφορά και την προβολή πνευματικού έργου. Σημαντικοί δημιουργοί της νεότερης εποχής παραμένουν πανελληνίως άγνωστοι, επειδή οι προβολείς του κέντρου είναι μακριά και δεν τους εντόπισαν. Αναφέρω για παράδειγμα τον «Παραμυθά» Παρασκευά Μηλιόπουλο και τον λαογράφο Φώτη Παπανικολάου από το Βόιο του νομού Κοζάνης. Εχουν «φύγει» πριν από πολλές δεκαετίες και οι εργασίες τους αποτελούν πολύτιμο, αλλά «κεκρυμμένον» θησαυρό.

Αφορμή για να τα γράψω αυτά στην «Καθημερινή», που παρέχει ισοτίμως το βήμα της στο κέντρο και στην επαρχία, μου δίνει η επανέκδοση του βιβλίου «Συμβολή στη μελέτη της λαϊκής ζωγραφικής – λαϊκής αγιογραφίας Δυτικής Μακεδονίας-Ηπείρου-Θεσσαλίας, 18ου-19ου αιώνα», με τη χαρακτηριστική επεξήγηση-πληροφορία «Η ερμηνεία των αγίων εικόνων της ζωγραφικής τέχνης και ιστορίας απάσης της αγίας καθολικής και αποστολικής ημών εκκλησίας του λαϊκού ζωγράφου Παγώνη», του διδάκτορος του Παν. Ιωαννίνων Αθαν. Ζ. Βαρσαμίδη. Εκτός των άλλων, η εργασία αυτή συνεισφέρει πολύτιμα τεκμήρια της άνθησης ενός ελληνικού λαϊκού πολιτισμού – χρονικά παράλληλου με το άναμμα των πυρσών του νεοελληνικού Διαφωτισμού στα κέντρα της Διασποράς. Ενός πολιτισμού που εντοπίζεται σε περιοχές ακριτικές και εθνικώς πανάκριβες, αλλά αφώτιστες από τη νεότερη έρευνα και υποκείμενες ως εκ τούτου σε διαστρεβλωτικές και πλαστογραφικές δολιότητες. Θα ήταν ευχής έργο, αν είχε σημάνει επιτέλους η ώρα, ώστε τέτοιες εργασίες να μπορούσαν να μεταφερθούν «από τα πάνω ράφια των επαρχιακών βιβλιοπωλείων», που λέει ο Μ. Αναγνωστάκης, στο κέντρο του εθνικού ενδιαφέροντος.

Γερασιμος Μιχ. Δωσσας, Τσοτύλι

Tο «Ονομα του Ρόδου» ο υπουργός, ο Χόρχε

Κύριε διευθυντά
Σε πρόσφατη έγγραφη δήλωσή του ο υπουργός Δικαιοσύνης Σταύρος Κοντονής, θέλοντας να καταδείξει ότι τα κομμουνιστικά καθεστώτα δεν διέπραξαν εγκλήματα όπως ο ναζισμός, τόνισε μεταξύ άλλων τα εξής: «Tα ιστορικά στοιχεία και γεγονότα κατέγραψαν τον στρατό της ΕΣΣΔ ως τον απελευθερωτή της Ευρώπης και των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης και ως λυτρωτή από τη φρίκη του Ολοκαυτώματος». Λησμόνησε βέβαια να συμπληρώσει ότι τα σοβιετικά στρατεύματα παρέμειναν για πολλές δεκαετίες ως δυνάμεις κατοχής στις χώρες που απελευθέρωσαν από τους ναζί, είτε απευθείας είτε με κυβερνήσεις-μαριονέτες, και ότι κατέστειλαν με τη βία κάθε προσπάθεια για εθνική ανεξαρτησία. Στο πλαίσιο της ίδιας δήλωσης, προέβη και στο εξής σχόλιο: «Ο κομμουνισμός, αντίθετα, γέννησε δεκάδες ιδεολογικά ρεύματα, ένα εκ των οποίων υπήρξε ο ευρωκομμουνισμός, ο οποίος γεννήθηκε μέσα σε κομμουνιστικό καθεστώς, την περίοδο της Ανοιξης της Πράγας με στόχο να παντρέψει τον σοσιαλισμό με τη δημοκρατία και την ελευθερία». Λησμόνησε και πάλι να προσθέσει ότι η εν λόγω μεταρρυθμιστική προσπάθεια, που μάλιστα συντέλεσε και στη διάσπαση του ΚΚΕ, καταπνίγηκε εν τη γενέσει της από τα τανκς του Συμφώνου της Βαρσοβίας στις 21 Αυγούστου 1968. Αποκλείω κατηγορηματικά να ανέφερε σκόπιμα μισές αλήθειες, δεδομένου ότι υπήρξε πεντακάθαρος ως προς το σημείο αυτό: «H Ιστορία δεν μπορεί να παραχαραχθεί». Πιθανότερο θεωρώ ότι οι υπόλοιπες σελίδες του εγχειριδίου Ιστορίας του Σταύρου Κοντονή ήταν κολλημένες με αυτές που διάβασε. Για να τις ξεκολλήσει, έπρεπε να χρησιμοποιεί το σαλιωμένο του δάχτυλο, όπως έκαναν οι μοναχοί στο «Ονομα του Ρόδου» του Ουμπέρτο Εκο. Και έτσι έγινε το κακό, αφού το κόμμα της κυβερνώσας Αριστεράς, στον ρόλο του τυφλού βιβλιοθηκάριου Χόρχε που είχε δηλητηριάσει τις σελίδες του απαγορευμένου δεύτερου βιβλίου της «Ποιητικής», είχε φροντίσει να τις αλείψει με τον ιό της αμνησίας.

Υπενθυμίζω ότι στο τέλος του βιβλίου του Εκο ο Χόρχε προτίμησε να φάει τις δηλητηριασμένες σελίδες και να πεθάνει παρά να επιτρέψει να διαβάσουν οι μοναχοί την απελευθερωτική πραγματεία του Αριστοτέλη για την κωμωδία.

Μιχαηλ Πασχαλης, Ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Τμήμα Φιλολογίας

Στα δικαστήρια των προγόνων μας

Κύριε διευθυντά
Με την κρίση που υπάρχει σήμερα στη Δικαιοσύνη, νομίζω ότι είναι επίκαιρο να θυμηθούμε πώς λειτουργούσε η Δικαιοσύνη την εποχή της κλασικής Αθήνας.
Κατ’ αρχήν τότε υπήρχαν μεν πολλά δικαστήρια, όχι όμως και επαγγελματίες δικαστές. Ετσι, για δικαστές επιλέγονταν με κλήρο, και για περίοδο ενός χρόνου μόνο, 6.000 Αθηναίοι πολίτες (ηλικίας άνω των 30 ετών). Αυτοί μοιράζονταν σε 10 ομάδες των 600 ανδρών η καθεμιά. Μια τέτοια ομάδα ήταν σχεδόν πάντα αρκετή για την εκδίκαση μιας υπόθεσης, και μάλιστα από 501 δικαστές, ενώ οι υπόλοιποι ήταν αναπληρωματικοί.

Η δικονομία διέκρινε δύο ειδών εγκλήματα: Τα «δημόσια» και τα «ίδια» (δηλ. τα ιδιωτικά). Κάθε ενήλικος Αθηναίος είχε το δικαίωμα να καταγγείλει κάποιον για δημόσιο έγκλημα. Και η διαδικασία που ακολουθούσε ήταν η εξής: Μαζί με δύο μάρτυρες, συναντούσε τον κατηγορούμενο και του ζητούσε να εμφανιστεί μετά πέντε μέρες μπροστά στον Αρχοντα, ώστε να του ανακοινώσει την κατηγορία. Οι μάρτυρες ονομάζονταν «κλητήρες» και η παραπάνω πράξη «πρόσκλησις».

Την καθορισμένη μέρα, εμφανίζονταν μπροστά στον Αρχοντα ο κατήγορος μαζί με τους κλητήρες που βεβαίωναν ότι ο κατηγορούμενος είχε κληθεί νόμιμα. Μετά ο κατήγορος έδινε εγγράφως την κατηγορία του, που ονομαζόταν «γραφή», και ορκιζόταν ότι θα πει την αλήθεια. Ο κατηγορούμενος έδινε και αυτός εγγράφως τις αντιρρήσεις του, που ονομάζονταν «αντιγραφή» ή «αντωμοσία», ενώ ορκιζόταν επίσης ότι θα πει την αλήθεια. Εάν ο κατηγορούμενος δεν εμφανιζόταν, τότε η δίκη διεξαγόταν ερήμην του. Η επόμενη φάση λεγόταν «ανάκρισις» και κατ’ αυτήν προσήγαγαν τα πειστήρια και κατέθεταν οι μάρτυρες. Και οι μεν ελεύθεροι πολίτες κατέθεταν ενόρκως, ενώ οι σκλάβοι ενδεχομένως με βασανισμούς! Επίσης κατέθεταν νόμους, συμβόλαια, ψηφίσματα κ.λπ.

Η επιλογή της ομάδας των 600 δικαστών αλλά και του δικαστηρίου όπου θα διεξαγόταν η δίκη γινόταν το πρωί της δίκης, ούτως ώστε να αποφεύγεται, κατά το δυνατόν, ο δεκασμός των δικαστών. Μετά την κλήρωση, οι δικαστές έπαιρναν από ένα μπαστούνι με το χρώμα και το γράμμα του δικαστηρίου (όλα είχαν τα δικά τους διακριτικά) και πήγαιναν σε αυτό. Παράλληλα έπαιρναν και μια μικρή μολύβδινη πλακίτσα την οποία, μετά τη δίκη, εξαργύρωναν με τον δικαστικό μισθό τους. Αυτόν τον θεσμό τον εισήγαγε ο Περικλής, και ο μισθός τότε είχε ορισθεί σε έναν οβολό, ενώ αργότερα έπαιρναν και διώβολο ή τριώβολο.

Εάν η δίκη αφορούσε ανθρωποκτονία, τότε αυτή δεν γινόταν σε στεγασμένη αίθουσα, ούτως ώστε οι δικαστές να μη βρεθούν κάτω από την ίδια στέγη με τον φονιά! Πασίγνωστο τέτοιο υπαίθριο δικαστήριο ήταν ο Αρειος Πάγος, που συνεδρίαζε σε έναν λοφίσκο στα ΒΔ της Ακροπόλεως (πάνω από την Αγορά), που και σήμερα ακόμα ονομάζεται Αρειος Πάγος.

Η δίκη ξεκινούσε πάντοτε με κάποια ιεροπραξία. Επειτα φώναζαν τους διαδίκους που έπαιρναν τη θέση τους στα αντίστοιχα βήματα. Μετά οι γραμματείς διάβαζαν τη «γραφή» και την «αντιγραφή». Επειτα, τον λόγο έπαιρναν με τη σειρά ο κατήγορος, οι συνήγοροι (αν υπήρχαν) και ο κατηγορούμενος. Σημειωτέον ότι οι δύο διάδικοι ήταν υποχρεωμένοι από τον νόμο να προχωρήσουν στην κατηγορία αλλά και στην απολογία εντελώς μόνοι τους, ούτως ώστε να μην ανεβαίνουν στο βήμα ρήτορες που, με την τέχνη τους, θα μπορούσαν να εξαπατήσουν ή να παρασύρουν το δικαστήριο. Μπορούσαν όμως οι διάδικοι να χρησιμοποιήσουν δικανικούς λόγους, που τους έγραφαν επαγγελματίες «λογογράφοι».

Οταν τέλειωνε η δίκη, ο Αρχοντας καλούσε τους δικαστές να ψηφίσουν με τις δύο ψήφους που τους έδιναν, μία καταδικαστική και μία αθωωτική. Μπροστά από τους δικαστές υπήρχαν δύο «καδίσκοι». Στον ένα, τον «κύριο», έριχναν την ψήφο που εκδήλωνε τη γνώμη τους, και στον άλλο, τον «άκυρο», την άλλη ψήφο. Μετά γινόταν η καταμέτρηση των ψήφων και ο κήρυκας ανακοίνωνε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. Σε περίπτωση ισοψηφίας, ο κατηγορούμενος αθωωνόταν, καθώς θεωρούσαν ότι η θεά Αθηνά έριχνε την αθωωτική ψήφο της από φιλανθρωπία προς τον κατηγορούμενο! Αν οι καταδικαστικές ψήφοι ήταν λιγότερες από το 1/5 του συνόλου, τότε τιμωρούσαν τον κατήγορο με πρόστιμο 1.000 δραχμών και μερική «ατιμία», που του  στερούσε  το  δικαίωμα  να  παρίσταται σε παρόμοιες δίκες.

Ακολουθούσε η επιβολή των ποινών, που ανήκαν σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη ονομαζόταν «παθείν» και περιλάμβανε καταδίκη σε θάνατο, ή φυλάκιση ή αειφορία (δηλ. εξορία διά βίου) κ.λπ. Η δεύτερη ονομαζόταν «αποτίσαι» και περιλάμβανε χρηματικές ποινές. Σημειωτέον ότι το μέγεθος της χρηματικής ποινής που θα επιβαλλόταν, πρότειναν τόσο ο κατήγορος όσο και ο κατηγορούμενος, ενώ το δικαστήριο αποφάσιζε τελικά ποια από τις δύο θα εφαρμοζόταν. Αν ο κατηγορούμενος δεν είχε να πληρώσει, τότε φυλακιζόταν μέχρις ότου να καταβάλει το ποσόν της ποινής, εκτός αν παρουσίαζε κάποιους αξιόχρεους εγγυητές.
Στη συνέχεια οι καταδικαζόμενοι παραδίδονταν στους «ένδεκα», που ήταν οι δεσμοφύλακες και που φρόντιζαν για την παραμονή των καταδίκων στη φυλακή, αλλά και για την εκτέλεση, κατά περίπτωση, της θανατικής ποινής, φυσικά στον χρόνο αλλά και με τον τρόπο που όριζε το δικαστήριο. Τέλος, αυτός που εκτελούσε τη θανατική ποινή ονομαζόταν «δήμιος» ή «δημόσιος».

Βλέπουμε ότι μερικά από τα ισχύοντα τότε έχουν μεταφερθεί 25 αιώνες μετά, μέχρι τις μέρες μας.

Νικος Δυοβουνιωτης, Πολιτικός Μηχανικός – Κηφισιά

Για τον δρόμο προς Ιθάκη;

Κύριε διευθυντά
Οταν ο Καβάφης έγραψε τους ιστορικούς στίχους «να εύχεσαι να ’ναι μακρύς ο δρόμος» για την Ιθάκη, ασφαλώς και δεν διανοήθηκε (όχι πλέον μεταφορικά) ότι το ταξίδι στην πατρίδα του Οδυσσέα θα ήταν κάτι παραπάνω από εξοντωτικό, παράλογο και ανεπίτρεπτο... Τα δρομολόγια από Πάτρα, που εξυπηρετούσαν άρτια και ικανοποιητικά για δεκαετίες, «κόπηκαν» –από γηγενείς που κάθε λόγο έχουν να το «ψάξουν», πληροφορηθήκαμε ότι οφείλεται σε συμφέροντα μεταξύ πλοιοκτητών τώρα τελευταία– και μόνη λύση πλέον η μετάβαση από τον Αστακό Αιτωλοακαρνανίας ή την Κυλλήνη. Είχα την αμιγή ατυχία να διαλέξω την πρώτη πρόταση. Το πλοίο «Ιόνιον Πέλαγος» διαθέτει σχεδόν κάθετες, στενές σκάλες για δύο πατώματα, που υποχρεούνται ημιανήμποροι, ηλικιωμένοι, να βασανιστούν για να αναρριχηθούν. Εάν κουβαλούν και μια χειραποσκευή, αλίμονό τους. Και οι ανάπηροι; Αυτοί αφήνονται στην τύχη τους, υποθέτω (στο ισόγειο γκαράζ με τα Ι.Χ., φορτηγά, νταλίκες, για 3 ώρες; Δεν το διερεύνησα, ομολογώ). Ούτε ανελκυστήρα ούτε καν κυλιόμενη σκάλα, που θα ήταν η απαραίτητη προδιαγραφή σε ένα πολιτισμένο (;) κράτος. Θα ήταν όχι πολυτέλεια, αλλά απαραίτητη προυπόθεση.

Ενώνω τη φωνή μου με δεκάδες άλλους, να βρεθεί μια ανθρώπινη λύση όχι μόνο για τους Ιθακήσιους, αλλά και για τον τουρισμό, που κουτσά-στραβά, στις μέρες μας, κάτι αφήνει και στον εθνικό κορβανά.

Μαιρη Αγαθοκλη, Βρυξέλλες

Μια απάντηση (και) με βοήθεια Ελύτη

Κύριε διευθυντά
Θέλω να απαντήσω συνοπτικά στην επιστολή του κ. Αγγελου Μάραντου («Καθημερινή», 8-8-2017).

1. Ο ανωτέρω κύριος κατά δήλωσή του, είναι άθεος. Ποσώς ενδιαφέρει. Κάνει κριτική στον κ. Λακασά, ότι μιλάει σε ακροατήριο παραδοσιακής Δεξιάς. Ο ίδιος που μιλάει στη λαϊκίστικη Αριστερά; Χρησιμοποιεί ανούσιους γραμματικούς νεολογισμούς για να αποδείξει τι; Τη σκοτοδίνη της νεωτερικής δήθεν άποψής του;

2. Μας μιλάει «υποτιμητικά» ο δήθεν σπουδαίος για «παιδάκια» που τα βοηθάει η κατάργηση της σημαίας, παρελάσεων, εθνικού ύμνου, προσευχής και κατ’ επέκταση των Θρησκευτικών. Είναι άμοιρος ψυχολογίας. Στην ηλικία των 11-12 ετών έχει αναπτυχθεί μέσα τους «η αφαιρετική ικανότητα» και τα Ελληνόπουλα «όχι παιδάκια» είναι έμφρονα εθνικής, χριστιανικής και δημοκρατικής διαστρωματικής συνείδησης.

3. Η Ελλάδα, κύριε, στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: Αρχαία Ελλάδα - Ορθοδοξία - παράδοση (Παπαρρηγόπουλος - Παπαδιαμάντης - Βάρναλης - Αλεξ. Παπαναστασίου, Φ. Κόντογλου, Μ. Θεοδωράκης κ.ά.).

4. Εάν εσείς γεννηθήκατε, μεγαλώσατε και ζείτε στο εξωτερικό, γιατί έρχεσθε, απ’ ό,τι φαίνεται, στην όμορφη αυτή χώρα; Προφανώς έρχεσθε να αναγεννηθείτε σε αισθήματα και παραδόσεις, να πάρετε φρέσκο οξυγόνο ζωής στον μοναχικό σας δρόμο.

5. Σας αρέσει άραγε η πολτοποίηση του ανθρώπου στην όζουσα εμπράγματη παγκοσμιοποίηση του τίποτα; Κρατήστε την για τον εαυτό σας. Αφήστε εμάς να ζήσουμε με την από αιώνων ιδιαιτερότητα της ελληνικής σκέψης, όπως τη διδαχθήκαμε στα σχολειά μας και από τους γονείς μας. Αφήστε μας να είμαστε συντηρητικοί(;) οπισθοδρομικοί(;) Εσείς κρατήστε για τον εαυτό σας την παγκοσμιοποίηση της ενοχής, της ετερόδουλης και εθελόδουλης δουλείας του σύγχρονου ανθρώπου. Εμείς εδώ κρατάμε ψηλά και σταθερά τη σημαία της Ελλάδας, όπως μας την παρέδωσαν οι πρόγονοί μας.

[Οδυσσέας Ελύτης: Η Ελλάδα είναι μια ελιά, ένα αμπέλι και μια βάρκα, εάν χάσουμε αυτά τα υλικά, θα τα ξαναφτιάξουμε.]

Ευαγγελος Ποντικοπουλος, Συντ/χος εκπαιδευτικός, Ορχομενός

Χάρτες Σκοπίων και προπαγάνδα
Κύριε διευθυντά
Μετά τα πρόσφατα δημοσιεύματα στην έγκριτη «Καθημερινή» σχετικά με 40 χάρτες παλαιούς των 16ου, 17ου και 18ου αιώνα, που απεικονίζουν την περιοχή της ελληνικής Μακεδονίας και εκτός αυτής την περιοχή των Σκοπίων, καθώς και του ήλιου της Βεργίνας, συμβόλου των Ελλήνων Μακεδόνων από τον 4ο αιώνα π.Χ., ήτοι περίπου 1.000 χρόνια από την εμφάνιση στα Βαλκάνια των πρώτων σλαβικών φύλων (6-7ος αιώνας μ.Χ.), σημειώνω τα εξής: α. Ηταν συνετή, βάσει των ανωτέρω, η πράξη της ΠΓΔΜ να αφαιρέσει από τη σημαία της τον ήλιο της Βεργίνας, τα πρώτα έτη της 10ετίας του 1990. β. Σε ό,τι αφορά την ονομασία, θα μπορούσε να αναφερθεί η περίπτωση της Μεγάλης Βρετανίας, όταν τη 10ετία του 1960 ζήτησε να γίνει μέλος τής τότε ΕΟΚ. Με επιμονή της Γαλλίας, κυρίως, υποχρεώθηκε σε αλλαγή του ονόματός της και επέλεξε νέο όνομα (Ηνωμένο Βασίλειο). Η Γαλλία δεν ήθελε το προηγούμενο όνομα, γιατί με αυτό μπορούσαν να υπάρχουν αλυτρωτικές βλέψεις εις βάρος της (η γαλλική Βρετάνη, ήταν κάποτε, αγγλική κτήση).  Στην περίπτωσή μας, όμως, τα Σκόπια δεν κατέκτησαν ποτέ τμήμα της σημερινής ελληνικής περιοχής της Μακεδονίας, ενώ θέλουν να διεκδικούν, από χιλιετιών, ελληνική περιοχή μέχρι τη Θεσσαλία (δεν φοβούνται ούτε τους θεούς του Ολύμπου;), περιλαμβανομένης και της Θεσσαλονίκης (Πρόσφατα σε συγκέντρωσή τους στο Τορόντο του Καναδά, διανέμονταν τέτοιοι χάρτες προπαγάνδας).

Κων. Γκογκας

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ