ΒΙΒΛΙΟ

Ο παγκόσμιος συσχετισμός ισχύος

Παγκόσμιος χάρτης του 1856. Σύμφωνα με τον Ρόμπερτ Κάπλαν, οι θεωρητικοί της γεωστρατηγικής του 19ου αιώνα έβλεπαν με μεγαλύτερο ενδιαφέρον τη σημασία της γεωγραφίας στην παγκόσμια πολιτική. Θ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Τέλη Σεπτεμβρίου θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Μελάνι η σημαντική γεωπολιτική μελέτη η «Εκδίκηση της γεωγραφίας» του διακεκριμένου Αμερικανού αναλυτή και μάχιμου δημοσιογράφου Ρόμπερτ Κάπλαν. Ο Κάπλαν είναι γνωστός στη χώρα μας από άλλα του βιβλία («Φαντάσματα των Βαλκανίων», «Η επερχόμενη αναρχία», «Πόλεμος και πολιτική», όλα κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ροές), ενώ γνωρίζει καλά τη χώρα μας έχοντας ζήσει και εργαστεί εδώ ως ξένος ανταποκριτής από το 1982 έως το 1989. Εμαθε μάλιστα ελληνικά έχοντας ως βασική πηγή έμπνευσης την αγάπη του στον Ηρόδοτο. Το νέο βιβλίο του Ρόμπερτ Κάπλαν αποτελεί συναρπαστική αφήγηση και ερεθιστική ανάλυση που εστιάζει στις νέες ισορροπίες και συνθήκες σύγκρουσης που διαμορφώνονται στον πλανήτη, με κύριο άξονα τον γεωγραφικό παράγοντα. Η «Κ» προδημοσιεύει αποσπάσματα από την εκτενή και ιδιαιτέρως κατατοπιστική εισαγωγή του μεταφραστή του βιβλίου Σπύρου Κατσούλα (δρος Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικής, συνεργάτης του ΙΔΙΣ και διδάσκων στη ΣΕΘΑ).
Η. Μ.

Η «Εκδίκηση της γεωγραφίας» μπορεί να χαρακτηριστεί ένα σπάνιο είδος γεωπολιτικού οδοιπορικού. Ο Ρόμπερτ Κάπλαν πρωτοστατεί σε αυτό το είδος, συνδυάζοντας στα περισσότερα βιβλία του τις διεθνείς εξελίξεις με τις βιωματικές εμπειρίες και τις εντυπώσεις του από τις χώρες που έχει ο ίδιος επισκεφτεί με την ιδιότητα του εξωτερικού ανταποκριτή. (...)

Ακριβώς ένα χρόνο πριν από την 11η Σεπτεμβρίου, τον Σεπτέμβριο του 2000, ο Κάπλαν δημοσίευσε μια εκτενή ανάλυση για την κρισιμότητα της μεθορίου Αφγανιστάν - Πακιστάν ως ζώνης σύγκρουσης. Κατά συνέπεια, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον των Δίδυμων Πύργων του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου και του Πενταγώνου, ήταν ένας από τους λίγους από τους οποίους ο αναπληρωτής υπουργός Αμυνας Πολ Γούλφοβιτς ζήτησε να καταθέσουν την άποψή τους για τη Μέση Ανατολή και για την ενδεικνυόμενη αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών. (...) Ο Κάπλαν τάχθηκε αναφανδόν υπέρ της ανατροπής του Σαντάμ Χουσεΐν. (...) Ωστόσο, είχε το θάρρος, σε αντίθεση με πολλούς αναλυτές και διεθνολόγους, να παραδεχθεί δημόσια ότι έσφαλε ως προς την εκτίμησή του, προχωρώντας σε μια αυστηρή αυτοκριτική σε άρθρο του το 2008.

Τότε ήταν που ο Κάπλαν στράφηκε στους βικτωριανούς διανοητές και στους κλασικούς αναλυτές γεωπολιτικής, αναζητώντας απαντήσεις στο τι πήγε τόσο λάθος στην επέμβαση των Αμερικανών στο Ιράκ και ένα χρόνο αργότερα δημοσίευσε το άρθρο του η «Εκδίκηση της γεωγραφίας» στο Foreign Policy. Οχι μόνο αυτό, αλλά και για τα επόμενα χρόνια ο Κάπλαν επικέντρωσε το ενδιαφέρον του στην Ασία. Καρπός της πολύχρονης έρευνάς του ήταν μια τριλογία βιβλίων και μια πληθώρα άρθρων αφιερωμένων στη μεγάλη ευρασιατική ήπειρο. Η «Εκδίκηση της γεωγραφίας» αποτελεί μέρος αυτής της τριλογίας. «Ο Μουσώνας», είναι το πρώτο βιβλίο της τριλογίας, το οποίο εκδόθηκε το 2010 και εστιάζει στην Ανατολική Ασία. Σε αυτό ο Κάπλαν υποστηρίζει ότι το γεωγραφικό επίκεντρο του εικοστού πρώτου αιώνα θα είναι ο Ινδικός Ωκεανός και ο δυτικός Ειρηνικός Ωκεανός, εξετάζοντας στη συνέχεια τις συνέπειες της ανόδου της Ινδίας και της Κίνας για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δύο χρόνια αργότερα ακολουθεί η «Εκδίκηση της Γεωγραφίας» και το 2014 εκδίδεται το τρίτο βιβλίο της τριλογίας, «Το Καζάνι της Ασίας». (...)

Αξιοποιώντας τις προσωπικές εντυπώσεις και εμπειρίες του από τις χώρες που επισκέφτηκε και με άξονα τη γεωγραφία, την ιστορία και τη μοναδική κουλτούρα κάθε μιας εξ αυτών, ο Κάπλαν αναλύει τις γεωπολιτικές συνθήκες των κυριότερων δυνάμεων που απαρτίζουν τον παγκόσμιο χάρτη αυτού του αιώνα: των κρατών της Ευρώπης, της Ρωσίας, της Κίνας, της Ινδίας, του Ιράν και της Τουρκίας πριν στρέψει το ενδιαφέρον του στο τρίτο μέρος του βιβλίου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Καθώς, όπως έλεγε ο Μακίντερ, καταρρίπτοντας ταυτόχρονα τις κατηγορίες περί ντετερμινισμού, «ο κάθε αιώνας έχει τη δική του γεωγραφική οπτική γωνία», το έργο του Κάπλαν έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον για την κατανόηση των παγκόσμιων συσχετισμών ισχύος και των προκλήσεων που μας επιφυλάσσει ο εικοστός πρώτος αιώνας.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ