ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Αποψη: Το τάιμ άουτ ως επιλογή

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΡΟΚΟΠΑΚΗΣ*

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Στη συνέντευξη του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε στον Αλέξη Παπαχελά (ΣΚΑΪ, 24/10) έγινε αναφορά στο Grexit ως τάιμ άουτ από το ευρώ. Η πρόταση Σόιμπλε έγινε προς τον Βενιζέλο τον Σεπτέμβριο 2011 και προς τον Τσίπρα τον Ιούλιο 2015. Αμφότεροι αρνήθηκαν και προχώρησαν σε επόμενα βήματα. Το 2011, στο PSI που ήταν η διαδικασία που κράτησε την Ελλάδα ζωντανή. Το 2015, με τον αυτοεγκλωβισμό της αγωνιστικής διαπραγμάτευσης, το επόμενο βήμα ήταν το μνημόνιο Τσίπρα που κατέληξε σε δυσβάσταχτα μέτρα και έχει κλειδώσει (πακτωμένη με τις προβλέψεις πλεονασμάτων και μέτρων, κόφτη, κ.λπ. που ακολούθησαν) την οικονομία σε ασθενική ανάκαμψη και πολλά χρόνια αναιμικής ανάπτυξης.

Το εντυπωσιακό στη συνέντευξη είναι η δημοσιοποίηση με τον πιο επίσημο τρόπο της ομοφωνίας (έτσι παρουσιάστηκε από τον Σόιμπλε) των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης το 2015. Η επιχειρηματολογία ήταν λίγο-πολύ η εξής:

«Η Ελλάδα έχει μάθει να “διορθώνει” το έλλειμμα παραγωγικότητας με υποτιμήσεις και δεν θέλει ή δεν μπορεί να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις που είναι δυνατόν να καλύψουν το έλλειμμα παραγωγικότητας στο πλαίσιο του ενιαίου νομίσματος».

Οπότε, η προσωρινή έξοδος από το ευρώ, σύμφωνα με τη λογική αυτή, θα επέτρεπε το κλείσιμο της ψαλίδας παραγωγικότητας (με όλες τις επιπτώσεις των υποτιμήσεων στους πολίτες) και με την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων (που η Ελλάδα δεν θέλει ή δεν μπορεί) θα επανακάμψει στο ενιαίο νόμισμα, ενάρετη και σωστά ζυγισμένη. Το ερώτημα είναι: Εχει βάση αυτό το σενάριο;

Πρώτο είναι το ζήτημα των μεταρρυθμίσεων. Αυτές που δεν μπορεί να κάνει η χώρα εντός Ευρωζώνης, πώς θα τις κάνει εκτός; Με πιο χαλαρό πλαίσιο (λόγω της «ανταλλαγής» μεταρρύθμιση-υποτίμηση) οι χρόνοι εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων θα επεκταθούν.

Δεύτερο είναι το «τεχνικό»-πρακτικό ζήτημα. Με την έξοδο, η σταθεροποίηση της οικονομίας –σε όποιο επίπεδο– απαιτεί χρόνο. Μόνο για την εκτύπωση νομίσματος απαιτείται ένα εξάμηνο! Πιθανότατα συνολικά δύο χρόνια. Αλλα τόσα θα χρειαστούν κατά τη διαδικασία επιστροφής στο ευρώ – τουλάχιστον. Πρέπει να πιστοποιηθεί το ενάρετο και βιώσιμο της νέας κατάστασης για να αρχίσουν οι διαδικασίες.

Ο συνδυασμός των δύο κάνει το περίφημο τάιμ άουτ ένα διάλειμμα τουλάχιστον επταετίας – πιθανότατα δωδεκαετίας. Εάν όλα πάνε καλά. Αλλο ευρώ, άλλη Ευρώπη τότε!

Το πιο σοβαρό ζήτημα όμως είναι άλλο, το οποίο καθιστά το προσωρινό, μόνιμο. Με το τάιμ άουτ, είτε η Ελλάδα θα καταφέρει να ορθοποδήσει και να γίνει ανταγωνιστική των ευρωπαϊκών χωρών, έχοντας και τον έλεγχο των δημοσιονομικών εργαλείων είτε θα αποτύχει. Στην πρώτη περίπτωση η Ελλάδα δεν θα έχει κανένα λόγο να επιθυμεί την εκ νέου υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος. Στη δεύτερη, η Ευρωζώνη δεν θα έχει κανένα ενδιαφέρον να ξεκινήσει δεύτερο γύρο όπως αυτόν που ξεκίνησε στο τέλος της δεκαετίας του 1990.

Τα παραπάνω καθιστούν σαφές πως δεν υπάρχει –και δεν υπήρχε ποτέ– η έννοια της προσωρινής εξόδου από το ευρώ. Ανεξαρτήτως των προθέσεων όσων πρότειναν ή σκέφθηκαν κάτι τέτοιο. Η έξοδος από το ενιαίο νόμισμα είναι πάντα οριστική και μόνιμη. Στο απώτερο μέλλον, για γεωπολιτικούς λόγους ή σε εντελώς διαφορετικό ευρωπαϊκό περιβάλλον ίσως οι δύο πλευρές (η χώρα που αποχωρεί και η Ευρωζώνη) να το ξανακοίταζαν.

Να θυμηθούμε πως η προσωρινή έξοδος –για δύο χρόνια μάλιστα– είχε προταθεί από τον Γ. Καρατζαφέρη του (τότε κοινοβουλευτικού κόμματος) ΛΑΟΣ στις αρχές του 2011. Ηταν μια «ιδέα» που φλερτάριζαν και στελέχη άλλων ευρωπαϊστικών κομμάτων, μέχρι και την άνοιξη του 2015. Δεν μπορούμε να ξέρουμε εάν επρόκειτο περί πονηριάς ώστε να γίνει εύπεπτη η επιστροφή σε εθνικό νόμισμα, περί αφελείας ή περί πολιτικαντισμού αν είχαν πληροφορηθεί περί των σχετικών προβληματισμών στην Ευρώπη. Ευτυχώς, ώς και ο Τσίπρας αντιλήφθηκε το αναπόδραστο και καταστροφικό της επιλογής.

* Ο κ. Γιώργος Προκοπάκης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων, πρώην καθηγητής στο Columbia University.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ