ΕΥΤΥΧΗΣ ΦΥΤΡΑΚΗΣ*

Ασυλική φύλαξη και θεραπεία

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου ποινικής μεταχείρισης των αδικοπραγούντων ψυχικά ασθενών, το οποίο ισχύει από το 1950, ήταν εδώ και πολλά χρόνια αναγκαίος. Αυτό ακριβώς κάνει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Δικαιοσύνης για τα «Μέτρα θεραπείας ατόμων που απαλλάσσονται από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής», ακολουθώντας τα σύγχρονα δεδομένα της ψυχιατρικής και του ποινικού δικαίου. Αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το σύστημα ψυχικής υγείας αλλά και την ποινική δικαιοσύνη. Τι προέχει, λοιπόν, στη μεταχείριση των αδικοπραγούντων ψυχικά ασθενών; Στο νομοσχέδιο εισάγεται, ξεκάθαρα, το πρωτείο της θεραπείας έναντι της φύλαξης. Απονέμονται, παράλληλα, δικονομικές εγγυήσεις στο άτομο και ταυτόχρονα καθιερώνεται ένα διαβαθμισμένο σύστημα ψυχιατρικής παρακολούθησης σε κλειστές και ανοικτές δομές ψυχικής υγείας. Ο παρωχημένος μακροχρόνιος εγκλεισμός σε ασυλικές μονάδες καταργείται και στη θέση του θεσπίζονται σύγχρονα μέτρα, που εγγυώνται το θεραπευτικό αποτέλεσμα, ταυτόχρονα με την ασφάλεια του ίδιων των ψυχικά ασθενών αλλά και των τρίτων.

Ποια είναι τα μέτρα θεραπείας; Στο σχέδιο νόμου υιοθετούνται ως «μέτρα θεραπείας» η τοποθέτηση σε ειδικό ψυχιατρικό τμήμα ή η θεραπεία και ψυχιατρική παρακολούθηση σε εξωνοσοκομειακή Μονάδα Ψυχικής Υγείας (δηλ. Κέντρο ή Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας) ή εξωτερικά ιατρεία δημόσιου νοσοκομείου, αρμόδιο για την επιβολή των μέτρων καθίσταται πλέον αποκλειστικά το δικαστήριο, ορίζεται η μέγιστη διάρκεια του μέτρου, παρέχεται στον κατηγορούμενο δικαίωμα άσκησης έφεσης, δίδεται η δυνατότητα αδειών, εξόδων ή διαμονής σε εποπτευόμενους χώρους στους θεραπευόμενους, και, τέλος, ορίζονται ανεξάρτητα όργανα ελέγχου και εισαγγελείς επόπτες. Το τελευταίο, μάλιστα, ήδη υλοποιείται με πρόσφατη πρωτοβουλία της εισαγγελέως του Αρείου Πάγου. Με το νομοθέτημα αυτό η ελληνική πολιτεία προσαρμόζεται στις εξελίξεις, σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως αποτυπώνονται σε θεμελιώδη κείμενα προάσπισης των δικαιωμάτων του ανθρώπου (ΕΣΔΑ, Σύμβαση ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των ΑμεΑ). Κυρίως όμως διασφαλίζεται η αληθινή ψυχιατρική περίθαλψη των ασθενών που τέλεσαν άδικες πράξεις, με τρόπο που σέβεται τον άνθρωπο-ασθενή και, παράλληλα, προστατεύει την κοινωνία (μειώνοντας την υποτροπή), δηλαδή με τρόπο αποτελεσματικό.  

* Γενικός γραμματέας Αντεγκληματικής Πολιτικής στο υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ