Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Τρέχουμε πίσω από το άγαλμα

Κύριε διευθυντά
Αντιλαμβάνομαι ότι το θέμα των Σκοπίων οδεύει σε λύση που επιβάλλουν τρέχουσες συγκυρίες και ισορροπίες. Νομίζω ότι η FYROM το «δικαιούται», αν σκεφθεί κανείς ότι ένα κρατίδιο φτωχό, με ποικίλα εσωτερικά προβλήματα, εκτός διεθνών οργανισμών (ΝΑΤΟ, Ε.Ε.) κατάφερε να δημιουργήσει και να προβάλει την «ιστορία» του, να αναγνωρισθεί από τις περισσότερες χώρες του κόσμου, να έχει οντότητα σε διεκδικήσεις και δικαιώματα, ενώ εμείς, όπως πάντα, αντί να χαράζουμε πολιτικές, τρέχουμε δεύτεροι και καταϊδρωμένοι κυνηγώντας γεγονότα.

Θα ήθελα να προτείνω, τώρα που θα αλλάξουν όνομα το αεροδρόμιο και δρόμοι της γείτονος και θα απομακρυνθούν (αν απομακρυνθούν) αγάλματα του «ιστορικού παρελθόντος» της FYROM, να ζητήσουμε να μας δώσουν το άγαλμα του Μ. Αλεξάνδρου για να το στήσουμε κάπου στην Αθήνα, αφού, μέχρι τώρα, εμείς οι απόγονοί του δεν σκεφτήκαμε ή δεν καταφέραμε να το κάνουμε. Ετσι, το ήδη εικοσαετές άγαλμα του Μ. Αλεξάνδρου, που ακόμη δεν βρήκε τη θέση του σε δημόσιο χώρο, θα μπορέσει να μένει στην αποθήκη και να μην εκτίθεται σε περιβαλλοντική ρύπανση.

Εμείς έχουμε την ιστορία μας και τα απαράγραπτα ιστορικά μας δικαιώματα. Ας μας μείνει και κάτι από τη διαπραγμάτευση!

Νινα Μανωλακη, Αθήνα

Να διδάσκονται από τον Κων. Καραμανλή

Κύριε διευθυντά
Ο αείμνηστος εθνάρχης Κων. Καραμανλής είχε πει: «Απέφυγα πάντοτε να προσβάλω τους αντιπάλους μου. Γιατί αν τους είχα προσβάλει, θα ήταν ντροπή δική μου να τους δεχθώ ως συνεργάτες. Ενώ τώρα που δέχομαι αυτούς που με προσέβαλαν, αντί ντροπής αισθάνομαι υπερηφάνεια». Σήμερα όμως, αντ’ αυτού, τι βιώνουμε; Παριστάμεθα άναυδοι μάρτυρες, χυδαίων ύβρεων και χαρακτηρισμών μεταξύ των «αρχηγών» των κομμάτων εξακοντιζομένων μάλιστα από το βήμα της Βουλής: «Απατεώνες, ψεύτες, υποκριτές, διαπλεκόμενοι, υπηρέτες σκοτεινών συμφερόντων, διεφθαρμένοι, άβουλοι, καιροσκόποι, καρεκλοκένταυροι, λαϊκιστές, δημαγωγοί, υπερεθνικιστές, φασίστες, προδότες, ανίκανοι, ασυνεπείς, πουλημένοι, γερμανοτσολιάδες, ακροδεξιοί, κακέκτυπα αριστεράς, απροσάρμοστοι κομμουνιστές, ορφανά του Στάλιν κ.λπ.» είναι τα κοσμητικά επίθετα που ακούμε σε κάθε συζήτηση της Ολομέλειας της Βουλής, μπροστά μάλιστα και στους μαθητές(-τριες) που τους παρακολουθούν από τα θεωρεία. Με αυτά τα δεδομένα, και πλήρη έλλειψη αμοιβαίας εμπιστοσύνης και στοιχειώδους ευθιξίας, για ποια συνεργασία, συναίνεση και ομοψυχία μιλάμε;

Η ανευθυνότητα σε όλο της το μεγαλείο, ακόμα και σε θέματα εθνικής σημασίας όπως το Σκοπιανό, που από το 1990 μέχρι σήμερα, ταλανίζει την εξωτερική μας πολιτική. Ακραίες, αντιδιαμετρικές και αντιφατικές οι θέσεις των κομμάτων και των βουλευτών τους, αλλά, το χειρότερο, κατηγορηματικά αντίθετη η θέση των συγκυβερνώντων ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Από το καμία αναφορά στο όνομα «Μακεδονία» και σ’ οποιοδήποτε παράγωγό της, άρα απόρριψη της σύνθετης ονομασίας, με γεωγραφικό προσδιορισμό και για όλες τις χρήσεις, ακούστηκαν κατά καιρούς από στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ αναφορές τους με το όνομα σκέτο Μακεδονία (σήμερα τα αναμασούν, αλλά γλώσσα λανθάνουσα τ’ αληθή λέγει...) σε αντίθεση με τη θέση του πρωθπουργού.

Αλλα ο κ. Τσίπρας, άλλα ο Καμμένος, άλλα ορισμένοι βουλευτές ή υπουργοί του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλα η κ. Γεννηματά, άλλα ο νεόκοπος ηγέτης του 1% κ. Θεοδωράκης. Προϋποθέσεις και νουθεσίες η στάση του κ. Λεβέντη, άχρωμη και άοσμη η θέση του κ. Κουτσούμπα. Αναβλητική η στάση της Ν.Δ. υπό τα σημερινά δεδομένα και τους λαθεμένους, κατ’ αυτήν χειρισμούς του κ. Τσίπρα.

Ο κ. Π. Καμμένος δηλώνει ρητά και κατηγορηματικά ότι θα καταψηφίσει κάθε όνομα που θα περιέχει το «Μακεδονία» ή παράγωγό του. Από κύκλους των ΑΝΕΛ διέρρευσε ότι ο πρόεδρός τους «Σαμαράς δεν γίνεται» υποστηρίζοντας ότι ο κ. Σαμαράς έριξε την κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη, που σημαίνει ότι δεν ρίχνει την κυβέρνηση. Ολη η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι όσο παραμένει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, στην ουσία ΣΥΡΙΖΑ, γιατί οι κατά καιρούς διαφοροποιήσεις των ΑΝΕΛ είναι της πλάκας κυμαινόμενες μεταξύ γέλιου και γελοίου, τόσο η χώρα βυθίζεται στην καταστροφή.

Αν αυτό πιστεύουν, τότε γιατί δεν τη ρίχνουν αφού έτσι κι αλλιώς το Σκοπιανό για να λυθεί θα χρειασθούν κάποια χρόνια; Και κλείνουμε πάλι με ρήση Κων. Καραμανλή: «Οταν ένας πολιτικός γνωρίζει τι πρέπει να γίνει εις την χώραν του και δεν δύναται να το πραγματοποιήσει, οφείλει αντί να συμβιβάζεται με τη συνείδησή του, να αποχωρεί». Ακούει κανείς;

Παναγ. Καρακατσουλης, Ομότιμος καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

Οι μεν και οι δε σε νέα επεισόδια

Κύριε διευθυντά
«Σε ποιους φοβερούς καταψύκτες  φυλάχτηκε τόσο σπέρμα του Μ. Αλεξάνδρου, ώστε να μας προκύψει, τόσους αιώνες μετά, ένας λαός αυθεντικών Μακεδόνων Σκοπιανών;» Αυτά τα πολύ σοφά έγραψε ο Χρήστος Γιανναράς στην επιφυλλίδα της «Καθημερινής» κι εγώ αναρωτιέμαι: Τι ψάχνουμε τους εχθρούς μας ανάμεσα σε άλλους λαούς; Ο εχθρός είναι εντός των τειχών, που, εν ονόματι των συμφερόντων ή στην επιεικέστερη περίπτωση της άγνοιας, επιτίθεται στην αλήθεια και στο φως.

Οι Σκοπιανοί έχουν το πρόβλημά τους και όμως απαιτούν. Εμείς τι κάνουμε; Οταν όλοι οι λαοί συσπειρώνονται και απαντούν σε παράλογες αξιώσεις με τον τρόπο που ενδείκνυται, εμείς βγάζουμε το αιώνιο πρόβλημά μας: τη δολερή διχόνοια. Ετοιμάζεται ένα συλλαλητήριο και οι μισοί λένε προδότες τους μεν και αυτοί φασίστες, ακροδεξιούς, τους δε. 

Δαναη Πανοπουλου, Εκπαιδευτικός

Ψευδαισθήσεις και πραγματισμός

Κύριε διευθυντά
Γιατί η «Μακεδονία» ως κρατικό μόρφωμα είναι ιστορική και λογική αυθαιρεσία; Αδράνεια και, συνήθης, αφελής εφησυχασμός μας στην αυθαιρεσία του Τίτο (1944), προθυμία διεθνών παραγόντων, ποικίλων κινήτρων, δημιούργησαν το πρόβλημα. Ο γεωγραφικός προσδιορισμός αποτελεί βάση για αναβίωση αλυτρωτισμού με τα γνωστά και απαράδεκτα –χάρτες, βιβλία– σε βάρος ελληνικών περιοχών. Ο χρονικός προσδιορισμός, λόγω της άμεσης γειτονίας, είναι επίσης προβληματικός.  Δύο λύσεις έντιμων συμβιβασμών:

Α) Κρατική ονομασία, όπως Δημοκρατία Σκοπίων ή Νέας Παιονίας, παράλληλα ονομασία μιας περιφέρειάς τους ως Μακεδονία. Γινόμαστε γείτονες αδελφικοί. Ενδεικτικά μόνο: 1. Θα έχουν παρόμοια με τη δική μας ονοματολογία-σχέση. Τα άλλα ανήκουν στην ιστορία. Αυτή  δεν αλλάζει.  2. Ο Αριστοτέλης –έγραψε στην ελληνική, όχι σε κάποια μακεδονική(;) γλώσσα– θα χαρακτήριζε παράλογη την ανάδειξη του διαφορετικού, πια, επιμέρους,  σε ενιαίο όλον-κρατική οντότητα, δηλ. Γιουγκοσλαβική Μακεδονία = Δημοκρατία της Μακεδονίας!

Β) Επιθετικός προσδιορισμός μόνο, όπως Μακεδονική Δημοκρατία Σκοπίων. Πραγματιστική ονομασία. Ικανοποιεί επαρκώς και τις δύο πλευρές. Αξιοπρόσεκτα της ονομασίας: 1. Aφαιρεί κάθε βάση, ώστε να εγείρονται τα γνωστά προβλήματα ενάντια στη δική μας αδιαμφισβήτητη ιστορικά και πολιτισμικά Μακεδονία. 2. Ειδικότερα, εξουδετερώνει αυτόματα οποιαδήποτε άμεσα ή έμμεσα επιθετική βλέψη-προπαγάνδα, οποτεδήποτε και από οποιονδήποτε θα μπορούσε να επιχειρηθεί. 3. Τα «αμαρτωλά σημεία» στο σύνταγμα της ΠΓΔΜ έμμεσα καταργούνται. Ασφαλώς, απαραίτητη η απάλειψή τους. Ετσι, εύκολα οδηγούνται και οι φανατικοί, εκατέρωθεν, σε συμφωνία.

Συνοπτικά, πέραν αφελών ψευδαισθήσεων, γίνεται φανερό: 1) Επιμονή Σκοπίων στον όρο «Μακεδονία» θα είναι αποκαλυπτική απαράδεκτων-προβληματικών προθέσεών τους. 2) Αν υποχωρήσουμε; Αυτοκαταδικαζόμαστε, απερίσκεπτα, αυτοκαταστροφικά… Το θέλουμε; 

Νiκος Παπαδοπουλος, Καθηγ. ψυχολ. Παν/μίου (Κρήτη -  Heidelberg),  συγγραφέας

Ο Θουκυδίδης, ο Νικηφόρος Γρηγοράς, ο λαός και ο Χαρίλαος Τρικούπης

Κύριε διευθυντά
Τα μεγάλα συλλαλητήρια και οι αντιπαραθέσεις γύρω από το Σκοπιανό, όχι μόνο σε επίπεδο των πολιτικών και της πολιτικής, αλλά και της με πολλούς και ποικίλους τρόπους εκφραζόμενης κοινής γνώμης, κάνουν επίκαιρες μερικές σκέψεις που συνεισέφερε και προκάλεσε η ανάγνωση του ιστορικού συγγράμματος «Ρωμαϊκή Ιστορία» (στην κυριολεξία πρόκειται περί «Ρωμέικης Ιστορίας») του Βυζαντινού ιστορικού και συγγραφέα Νικηφόρου Γρηγορά, ο οποίος στην «Ιστορία του Ελληνικού Εθνους» της Εκδοτικής Αθηνών χαρακτηρίζεται ως μεγάλος ανθρωπιστής, εξαίρονται δε οι αστρονομικές γνώσεις του. (Η έκδοση είναι του Εκδοτικού Οίκου Λιβάνη και η απόδοση του κειμένου στη νεοελληνική έγινε από τον Δημήτρη Μόσχο.) Εκθέτω τις σκέψεις αυτές πιστεύοντας ότι μπορεί να βοηθήσουν στην κατανόηση σημερινών καταστάσεων:
Λίγοι –γράφει ο Γρηγοράς– είχαν «ζήλον κατ’ επίγνωσιν». Το μέγα πλήθος με το μέγα πάθος, αντιδρούσε παρορμητικά και άκριτα, οι πολλοί ήταν φιλοτάραχοι, έκαναν μπούγιο για το μπούγιο. Ετσι κρίνει τις αντιδράσεις των ανθενωτικών και των «αγανακτισμένων» στην Κωνσταντινούπολη, όταν ο Αυτοκράτορας Μιχαήλ Παλαιολόγος, αυτός που ξαναπήρε την Πόλη από τους Λατίνους, επιχείρησε την ένωση με την Παπική Εκκλησία (που θα ήταν καθυπόταξη) για να εξασφαλίσει την υποστήριξη της Δύσης και να σώσει την Αυτοκρατορία, «αλλά και τον θρόνο του για χάρη των παιδιών του». Οι έχοντες «ζήλον κατ’ επίγνωσιν», οι συνειδητά αντίθετοι, είχαν και το κουράγιο να υποστούν τις συνέπειες και τους διωγμούς που εξαπέλυσε ο αυτοκράτορας για να καταστείλει τις αντιδράσεις. Η έκβαση αυτής της «σωστικής» επιχείρησης, που εγκαινιάζεται με τον ιδρυτή της δυναστείας και καταλήγει, περίπου 200 χρόνια αργότερα, με τον τελευταίο, δραματικό και ηρωικό εκπρόσωπό της Κωνσταντίνο, είναι γενικότερα γνωστή. Τόσο όσον αφορά την (μη) ευδοκίμησή της στο ορθόδοξο πλήρωμα, όσο και για τον ατελέσφορο χαρακτήρα της, αφού η Παπική Εκκλησία ήθελε μόνο τα λύτρα της Ορθοδοξίας, χωρίς να προσφέρει καμιά πραγματική βοήθεια. Για το πολιτικό σκεπτικό των χειρισμών του αυτοκράτορα, ο Γρηγοράς διασώζει συνοπτική έκθεση των ιδεών του, η οποία θα μπορούσε να διαβαστεί και σήμερα, ως μάθημα ρεαλισμού και πρώιμου, αλλά μάταιου, «μακιαβελισμού». Σχετικά με τις αστρονομικές γνώσεις του Γρηγορά, δεν είναι επαρκώς γνωστό ότι είχε προτείνει την τροποποίηση του Ιουλιανού Ημερολογίου πάνω στις βάσεις που το άλλαξε πολύ αργότερα ο Πάπας Γρηγόριος και ονομάστηκε Γρηγοριανό και ισχύει σήμερα, ενώ πιο δίκαιο θα ήταν να ονομάζεται Γρηγορανό, από το όνομα του πρώτου εισηγητή. Ωστόσο, τώρα το ζήτημα είναι ο «ζήλος κατ’ επίγνωσιν». Πόσοι τον έχουμε στα μεγάλα και πολύπλοκα θέματα; Συνήθως αγόμεθα και φερόμεθα από τις παρορμήσεις μας, τις τάσεις και τα ρεύματα που διαμορφώνονται. Χαρακτηριστική η παρατήρηση του Θουκυδίδη ότι «ο όχλος αγαπά να παίρνει αντιφατικές αποφάσεις παρασυρόμενος από δημαγωγούς», όπως ο Κλέων στη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου. «Μπαίνουμε στο λούκι» που άλλοι έντεχνοι κατασκευαστές βάζουν μπροστά μας.

Ο Νικηφόρος Γρηγοράς μας δίνει ένα πρόπλασμα των εννοιών και λειτουργιών των πολιτικών «ελίτ» και της «λαοθάλασσας», θέτει ένα ζήτημα εγκυρότητας της πλειοψηφίας. Αλλά είναι ένας άνθρωπος της αυτοκρατορικής εποχής, ένας «αυλικός» και «εξ απορρήτων», ίσως δε αυτό να τα εξηγεί όλα. Ο Χαρίλαος Τρικούπης, πολιτικός της εποχής της ανόδου της αστικής δημοκρατίας, έδωσε στο ζήτημα τη δική του απάντηση: «Την ετυμηγορίαν του λαού, έστω και πεπλανημένην, ουδέν ευρέθη καλύτερον να αντικαταστήση».

Γερασιμος Μιχαηλ Δωσσας, Θεσσαλονίκη

Ο Στέλιος, ο μύθος και οι φίλοι του βάρδου

Κύριε διευθυντά
Ως μέλος του Συλλόγου Φίλων Στέλιου Καζαντζίδη στην Ερμούπολη Σύρου, επιθυμώ όπως αναφερθούν τα ακόλουθα από την έγκριτη εφημερίδα σας. Ο Στέλιος Καζαντζίδης καταξιώθηκε ως δημιουργός και ερμηνευτής του μετεμφυλιακού λαϊκού τραγουδιού από το 1951 έως την αποδημία του (2001), οπότε ο μύθος του ολοκληρώθηκε. Η θεματολογία των περίπου 1.000 τραγουδιών που ερμήνευσε καλύπτει όλο το φάσμα ζωής του σύγχρονου ανθρώπου – πολιτικό, κοινωνικό, ξενιτειάς, εγκατάλειψης, αγωνίας για τον θάνατο, φυλακίσεις, διώξεις, ερωτικό, δημοτικό στην ελληνική γλώσσα, τουρκική και ποντιακή διάλεκτο.
Συνεργάτες του υπήρξαν όλοι οι συνθέτες-στιχουργοί του λαϊκού και έντεχνου τραγουδιού. Διέκοψε το 1965 τις ζωντανές εμφανίσεις σε κέντρα διασκέδασης και συναυλίες, διαφωνώντας με τον τρόπο διασκέδασης-εκτόνωσης των θαμώνων αφού διεκδίκησε και πέτυχε την αμοιβή με ποσοστά επί των πωλήσεων δίσκων των ερμηνευτών. Οι γνωστοί και άγνωστοι φίλοι του εξακολουθούν να αγοράζουν με νόμιμο τρόπο τα τραγούδια του ίδιου και των κλασικών συνθετών-στιχουργών πάντα πιστοί στην πρωτότυπη ηχογράφηση ακόμα και στα «πέτρινα χρόνια» του Στέλιου (1976-1987). Στην προλόγιση του δίσκου «Υπάρχω», ο Στέλιος Καζαντζίδης δηλώνει ότι «υπάρχει μόνο στην καρδιά του λαού –εκεί είναι το σπίτι του– εκεί θα πάψει κάποτε να υπάρχει.

Καλλιτέχνες αυτού του επιπέδου έχουν περάσει στο πάνθεον της εκφραστικής μουσικής τέχνης. Κάθε αναφορά προφορική, σκηνική, δημοσιογραφική οφείλει να ασπάζεται το ύφος και το ήθος του μέγιστου λαϊκού βάρδου της Ελλάδας, το λαϊκό αισθητήριο, καθόσον η φωνή του ανήκει πλέον στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά.

Κωστας Σαργκανακης, Σμήναρχος εν αποστρατεία

Η αποτυχία της Ε.Ε. στο μεταναστευτικό

Κύριε διευθυντά
Η Ε.Ε. επιχείρησε να μην αναμειχθεί στον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων στη Συρία, μέχρι που οι μετανάστες της χτύπησαν την πόρτα. Ανεξέλεγκτες πληθυσμιακές ροές ανθρώπων διαφορετικού θρησκεύματος έθεσαν σε κίνδυνο τον κοινωνικό ιστό της Ευρώπης. Τα μέτρα ελέγχου στοιχείων των μεταναστών στην είσοδο των συνόρων, η προώθηση, η κατανομή και εγκατάσταση, που εφαρμόστηκαν για την αντιμετώπιση του προβλήματος απέτυχαν. Το βάρος της διαχείρισης των μεταναστών δεν πραγματοποιήθηκε ως είχε συμφωνηθεί, με αποτέλεσμα οι χώρες του Νότου να επωμίζονται αφόρητες καταστάσεις.

Τώρα που οι εχθροπραξίες στη Συρία έχουν καταλαγιάσει, η πληθώρα των μεταναστών που βρίσκονται στην Τουρκία και στην Ιορδανία αλλά και πολλοί από αυτούς που είναι στην Ευρώπη, θα επέστρεφαν για να ξαναχτίσουν το κατεστραμμένο σπιτικό τους, αρκεί να τους δοθεί η πρώτη βοήθεια.

Γι’ αυτό καλούμαστε σήμερα εμείς της Ε.Ε. να προσεγγίσουμε το θέμα από μια πιο ανθρώπινη πλευρά, να αφουγκραστούμε τον πόνο και πόθο των προσφύγων για επιστροφή, αυτών που θέλουν, στην εστία τους. Η πλειονότητα αυτών δεν επιθυμεί την ξενιτιά.

Αποτελεί ηθικό καθήκον της Ε.Ε. να επικεντρωθεί στην ανοικοδόμηση της Συρίας, διασφαλίζοντας την επιστροφή των προσφύγων. Η Ευρώπη οφείλει να δείξει την ανθρωπιά της.

Τα δισ. ευρώ, αντί να δοθούν στον Ερντογάν, να χρησιμοποιηθούν για την αναστήλωση της κατεστραμμένης χώρας. Αυτή πρέπει να είναι η κεντρική στρατηγική της Ε.Ε. για την επιστροφή και παραμονή των προσφύγων στην πατρίδα τους. Τότε και μόνο τότε θα δικαιωνόμασταν για μια πετυχημένη πολιτική στο μεταναστευτικό. Τα οφέλη για την Ευρώπη θα είναι πολλαπλά.

Θα το τολμήσουν οι της Ε.Ε.;

Στελιος Ιδομ. Κογχυλακης, Διπλ. μηχ., Π. Φάληρο

Το κτίριο έχει τη δική του ιστορία

Κύριε διευθυντά
Στο φύλλο της έγκριτης εφημερίδας σας «Η Καθημερινή» (Πέμπτη, 11/1/2018) καταχωρίζεται το κείμενο του διακεκριμένου αρθρογράφου σας Νίκου Βατόπουλου με τίτλο «Κατάληψη - στρατηγείο στο κέντρο της Αθήνας». Το πρώην 5ο Λύκειο Αθηνών παρέχει στέγη σε πρόσφυγες, αλλά η κατάσταση έχει ξεφύγει και οι περίοικοι διαμαρτύρονται.

Για λόγους ιστορικούς, θα ήθελα να προσθέσω ότι στο κτίριο αυτό, της οδού Αραχώβης (νυν Οκτάβιου Μερλιέ), είχε στεγαστεί, από το 1970 έως το 1985, η Βαρβάκειος Πρότυπος Σχολή (ΒΠΣ, γυμνάσιο και λύκειο), από τα αρχαιότερα διδακτήρια της χώρας μας, ιδρυθείσα το 1857-59 με κληροδότημα του εθνικού ευεργέτη Ιωάννου Βαρβάκη (1750-1825), από τα Ψαρά.

Το επιβλητικό νεοκλασικό οικοδόμημα είχε ανεγερθεί στην Κεντρική Αγορά –διατηρείται σήμερα μόνο η ονομασία Βαρβάκειος Αγορά–, αλλά πυρπολήθηκε στα Δεκεμβριανά του 1944 και έκτοτε είχε μείνει, επί σειρά ετών, φερέοικο. Στο συγκρότημα των οδών Αραχώβης, Πρασά και Βαλτετσίου –Παλαιά Γερμανική Σχολή– μεταφέρθηκε από την οδό Κωλέττη και λειτούργησε ανελλιπώς με 24 τμήματα, 960 άρρενες μαθητές, που φοιτούσαν κατόπιν αυστηρών εισαγωγικών εξετάσεων, και 40 καθηγητές, με μετεκπαίδευση και μεταπτυχιακές σπουδές. Στο διάστημα αυτό το σχολείο είχε ως διευθυντές δύο διακεκριμένους εκπαιδευτικούς, τον φιλόλογο - συγγραφέα Νικόλαο Σούλια και τη χαρισματική παιδαγωγό - φιλόλογο Πανώρια Ρέλια. Στον τρίτο όροφο ήταν και τα γραφεία του Διδασκαλείου Μέσης Εκπαιδεύσεως (αργότερα μεταφέρθηκαν στην οδό Μενάνδρου), με το οποίο ήταν συνδεδεμένη η ΒΠΣ, για την άσκηση των μετεκπαιδευμένων· ένας διετής επιμορφωτικός θεσμός καθηγητών μέσης εκπαίδευσης, με εισαγωγικές εξετάσεις, ο οποίος καταργήθηκε αλόγιστα από την Πολιτεία το 1984. Οι απόφοιτοι της ΒΠΣ αυτής της περιόδου, με ιδιαίτερη πρακτική παιδεία, αλλά με άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας, διέπρεψαν ως λαμπροί επιστήμονες σε όλους τους τομείς: Πολυτεχνικές και Ιατρικές Σχολές, Οικονομικές και Πολιτικές Επιστήμες, Τεχνολογικές Σπουδές. Σήμερα η ΒΠΣ στεγάζεται σε ιδιόκτητο οίκημα στο Παλαιό Ψυχικό, εκτός των ορίων του Δήμου Αθηναίων, και έχει μεικτοποιηθεί, παρά την αντίθετη βούληση του ευεργέτη της, ο οποίος προέβλεπε τη λειτουργία του σχολείου για άρρενες μαθητές στο κέντρο της πόλης των Αθηνών.

Αναστασιος Αγγ. Στεφος, δ.φ., Επίτιμος σχολικός σύμβουλος

Εντίμως, ξέρατε ποιες ήσαν αι Λιταί;

Κύριε διευθυντά
Η ερώτηση του κ. Γιάννη Λούλη («Καθημερινή», Σάββατο 23 - Κυριακή 24 Δεκ. 2017, σελ. 10), στον τίτλο του άρθρου του, ήταν αν υπάρχει ελπίδα με «αυτό» το κομματικό σύστημα, υπονοώντας ότι δεν φταίει αυτό καθαυτό το σύστημα, αλλά η κατάντια του, μετά τη λαίλαπα του Ανδρέα Παπανδρέου: Εκείνον τον εξουσιαστή, στο πρόσωπο του οποίου αναγνωρίζει τον κατ’ εξοχήν καταστροφέα της χώρας, ονομάζοντάς τον λαϊκιστή, πολωτικό και μοιραίο άνθρωπο.

Τον άνθρωπο όμως αυτόν, περιέργως χαρακτηρίζει ως «τον πιο ταλαντούχο πολιτικό όλης της μεταπολιτεύσεως». Αφήνει αινιγματικά όμως αδιευκρίνιστη τη λέξη «ταλαντούχος». Ταλαντούχος ως προς τι; Είναι βέβαιον ότι ο συγκεκριμένος εξουσιαστής διέθετε εξαιρετική ευφυΐα εκ φύσεως. Αλλά από μόνη της η ευφυΐα, όπως και οι γνώσεις από μόνες τους, δεν συνιστά και αρετήν. Εξαρτάται από το πώς θα χρησιμοποιηθούν όλα αυτά από μία «χαρισματική προσωπικότητα», όπως τον ονομάζει λίγο πιο κάτω.

Αλλά και η λέξη «χαρισματική» ως περιέχουσα κατά κύριο λόγο τη γοητεία, τη σαγήνη, την έλξη, το θέλγητρο και τη διανοητική μέθη, οδηγεί μετά βεβαιότητος στη σύγχυση των φρενών, στο πάρσιμο της λογικής και την πλάνη. Αυτό που οι πρόγονοί μας έλεγαν Ατη: Μια κατώτερη εφιαλτική θεότητα που ακολουθείτο πάντοτε από απερίσκεπτες πράξεις και παρεκτροπές και τελικώς επέφερε την Τίσιν (=την καταστροφή, τη συμφορά). Ο Ομηρος όμως μας είχε υπενθυμίσει, ότι πίσω από την ολέθρια Ατη ακολουθούσαν και οι αδελφές της, κόρες του Διός και αυτές, «αι Λιταί», που ήσαν η προσωποποίηση των ικεσιών, των δεήσεων και των προσευχών της μετανοίας των συντετριμμένων και καταρρακωμένων θνητών. Οι ρυτιδιασμένες και βραδυπορούσες αυτές θεότητες επανέφεραν την τάξη, θεραπεύοντας τις πληγές που είχε προξενήσει η κακούργα η αδερφή τους.

Οι ευεργετικές όμως αυτές θεότητες έρχονταν λίγο πριν από την οριστική, την τελειωτική και την ανέκκλητη συντριβή, και μόνον υπό μία προϋπόθεση: Επρεπε να προσκληθούν...
Δεν είναι επιστροφή στο παρελθόν όλα αυτά. Αν και θυμίζουν οπισθοπορία, εντούτοις είναι απλώς μια προσπάθεια για συσπείρωση, πριν από το σωτήριο άλμα.

Θεμος Γκουλιωνης, Οφθαλμίατρος, Ναύπλιο

Η Μπαρντό, η Ντενέβ και η (σκληρή) κριτική

Κύριε διευθυντά
Πέρα από την οικονομική του πλευρά, ο φιλελευθερισμός υποστηρίζει θεμελιώδεις αξίες όπως την ατομική ελευθερία, τα πολιτικά δικαιώματα, ελεύθερες εκλογές, την ελευθερία του λόγου και της άποψης, οπότε ήταν δυσάρεστη η κριτική που ασκήθηκε από συντάκτες της «Καθημερινής» στις απόψεις της Μπριζίτ Μπαρντό και της Κατρίν Ντενέβ, οι οποίες διατύπωσαν την άποψη πως η πολιτική στάση μέρους των Αμερικανίδων ηθοποιών για τη γενετήσια παρενόχληση είναι υποκριτική και υπερβολική. Εκφράσεις όπως «σε μια έντονα αμφιλεγόμενη και “προβοκατόρικη” τοποθέτηση προχώρησε η θρυλική Γαλλίδα καλλονή Μπριζίτ Μπαρντό», «Η τοποθέτηση της βετεράνου ηθοποιού υπήρξε λιγότερο ψύχραιμη και “πολιτικά ορθή”», «ο απόλυτος χαρακτήρας των λεγομένων της ηθοποιού και τα επίθετα με τα οποία αποκάλεσε τις γυναίκες στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού δεν εκπλήσσουν». Ακόμα γράφτηκε ότι «στο παρελθόν, η Μπαρντό έχει προκαλέσει με ορισμένες δημόσιες τοποθετήσεις της κατά του Ισλάμ και των Αράβων που ζουν στη Γαλλία, για τις οποίες έχει τιμωρηθεί πέντε φορές με πρόστιμο για πρόκληση ρατσιστικού μίσους. Τέλος, έχει εκφράσει αρκετές φορές τη στήριξή της στο ακροδεξιό κόμμα του Εθνικού Μέτωπου και μάλιστα ακόμη και την εποχή που στην ηγεσία του βρισκόταν ο πρώην “σκληροπυρηνικός” αρχηγός του, Ζαν-Μαρί Λεπέν».

Με άλλα λόγια, συντάκτες σας δεν δέχοται πως η Μπαρντό, η Ντενέβ και μάλλον και οποιοσδήποτε άλλος λιγότερο επώνυμος μπορεί να έχουν άποψη. Μπορεί αυτό να είναι αντίθετο με τις παραδοσιακές φιλελεύθερες αρχές της εφημερίδας, αλλά έρχεται σε πλήρη συμφωνία με τον πέμπτο και τον δωδέκατο κανόνα του Σολ Αλίνσκι που λένε:

Πέμπτος κανόνας: «Η γελοιοποίηση είναι το πιο ισχυρό όπλο του ανθρώπου».

Δεν υπάρχει άμυνα. Είναι παράλογο. Είναι εξοργιστικό. Λειτουργεί επίσης ως βασικό σημείο πίεσης για να αναγκάσει τον εχθρό σε παραχωρήσεις. (Αρκετά ακατέργαστο, αγενές και πρόστυχο, θέλουν να προκαλέσουν θυμό και φόβο.)

Δωδέκατος κανόνας: «Επιλέξτε τον στόχο, ακινητοποιήστε τον, προσωποποιήστε τον και πολώστε τον».

Αποκόψτε το δίκτυο υποστήριξης και απομονώστε τον στόχο από τη συμπάθεια. Καταδιώξτε τους ανθρώπους και όχι τους θεσμούς. Οι άνθρωποι πληγώνονται ταχύτερα από τους θεσμούς. (Αυτό είναι σκληρό αλλά πολύ αποτελεσματικό. Αμεση, εξατομικευμένη κριτική και γελοιοποίηση.)

Τακης Καππα

Το λυχνάρι της Δικαιοσύνης

Κύριε διευθυντά
Στις κανονικές δημοκρατίες ριζωμένη είναι η πεποίθηση στον λαό ότι η Δικαιοσύνη αποτελεί την κορυφαία αρετή, που απ’ τον Θεό δίνεται, ως εντολή και δώρο, σε λειτουργούς που αγωνίζονται να κρατήσουν αναμμένο το λυχνάρι της Δικαιοσύνης μέσα στο οστράκινο σκεύος της σάρκας τους για να υπάρχει κράτος ευνομίας, να απονέμεται δηλαδή στον καθένα αυτό που του αναλογεί και του αξίζει: «η του ίσου κατ’ αξίαν εκάστω διανέμησις» με τρόπο αδέκαστο, με κρίση ανεξάρτητη, δηλαδή αμερόληπτη, ασύμβατη και ασυμβίβαστη με οποιαδήποτε εύνοια ή προκατάληψη.

Υπάρχουν, ωστόσο, και κάποιοι στους οποίους η ζυγαριά της κρίσης αποκλίνει από την ισόρροπη με τη θεϊκή εντολή κίνησή της.

Σε μια, λοιπόν, αληθινή δημοκρατία θα λειτουργούσε σωστά και η Δικαιοσύνη, και οι όποιοι «αποκλίνοντες», ευάλωτοι στις παρεμβάσεις, θα ήταν γνωστοί και ακίνδυνοι, γιατί η ίδια η Δικαιοσύνη με τη σοφία και γνώση της, κυρίως όμως με την πλήρη ανεξαρτησία, την οποία όντως θα είχε, θα μπορούσε να ρυθμίζει τα του οίκου της και να αποτρέπει την όποια «απόκλισή» τους.

Ποιος, όμως, μπορεί σήμερα σοβαρά να υποστηρίξει ότι έχουμε αληθινή δημοκρατία και πλήρως ανεξάρτητη Δικαιοσύνη; Οταν κυριαρχούν: το ψέμα, τα πάθη, η διαφθορά, η ασυδοσία, η αναρχία, και το χειρότερο, όταν διαρκώς επιβεβαιώνεται η άποψη ότι η εξουσία δεν θέλει το ευνομούμενο κράτος, αλλ’ αυτό των ευνοουμένων, γιατί στόχος της δεν είναι «η του ίσου κατ’ αξίαν», αλλά του ανίσου και υπέρ των επιτηδείων διανέμησις;

Με τέτοιες, λοιπόν, διαμορφωμένες κακές συνθήκες δεν μπορεί κανείς να αμφιβάλει για παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη, που συνιστούν, ωστόσο, τεράστιο κίνδυνο στα θεμέλια της ίδιας της δημοκρατίας, κίνδυνο αναστρέψιμο μόνον όταν αυτοί που ασκούν παρεμβάσεις και όσοι τις επιτρέπουν ή τις δέχονται καταλάβουν ότι υπηρετούν το ψέμα και τη δική τους πρωτίστως απώλεια: «για να γνωρίζουν πάσχοντες αυτό που φρόντιζαν θέλοντας, και να μάθουν δοκιμάζοντάς το στην πείρα, ότι ασυναίσθητα αγκάλιαζαν το θάνατο αντί της ζωής» (Μαξ. Ομολογητής).

Οσοι, λοιπόν, αγαπούμε τη Δικαιοσύνη ας μη στερήσουμε από τον εαυτό μας την αγαθή ελπίδα να εμπιστευόμαστε τη διαχείριση των πραγμάτων που δεν είναι στην εξουσία μας σ’ αυτούς που φωτίζονται από το φως της αληθινής δικαιοσύνης. Ετσι, μονάχα, μπορούμε να περάσουμε με ελπίδα και ανώδυνα από τα παραναλώματα του ψεύδους, της πλάνης και της φθοράς στην αντίπερα όχθη της κατάκτησης της πραγματικής δικαιοσύνης, όταν ακουστεί επιτέλους μέσα μας ο πάντα επίκαιρος θεϊκός λόγος: «Δικαιοσύνην μάθετε οι ενοικούντες επί της γης».

Αναστασιος Γ. Λεκκας, Συν/χος Δικηγόρος

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ