ΚΟΣΜΟΣ

Ερντογάν: Ποιοι θα προσπαθήσουν να του κόψουν τη φόρα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΜΑΣΣΑΒΕΤΑΣ*

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Τουρκικές εκλογές

Η σημερινή εκλογική αναμέτρηση στην Τουρκία θα αποτελέσει σταθμό στην πολιτική ιστορία της. Πρόκειται για τις πρώτες «διπλές» εκλογές που διεξάγονται κατά το σύστημα που καθιέρωσε η περυσινή συνταγματική αναθεώρηση. Προεδρικές και βουλευτικές εκλογές διενεργούνται ταυτόχρονα. Ο νικητής των προεδρικών θα κυβερνήσει υπό το νέο σύστημα, που του αποδίδει πρωτοφανείς στα παγκόσμια συνταγματικά χρονικά υπερεξουσίες, ενώ καταργεί τον θεσμό του πρωθυπουργού και την αρχή του κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Με δεδομένο το διακύβευμα, την προεκλογική εκστρατεία σημάδεψε η άνευ προηγουμένου προσπάθεια οικοδόμησης συμμαχιών. Την αρχή έκανε ο ίδιος ο Ταγίπ Ερντογάν. Ηδη, από το 2017 είχε συμμαχήσει με το ακροδεξιό ΜΗΡ, που στήριξε την πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης, συμβάλλοντας καθοριστικά στην οριακή υπερψήφισή της στο δημοψήφισμα. Η συμπόρευση αυτή οδήγησε σε διάσπαση του ακροδεξιού χώρου και στην ίδρυση του κόμματος ΙΥΙ από τη Μεράλ Ακσενέρ, καθηγήτρια Ιστορίας και άλλοτε υπουργό Εσωτερικών της Τσιλέρ. Καθ’ όλες τις μαρτυρίες, ο ηγέτης του ΜΗΡ Ντεβλέτ Μπαχτσελί πρότεινε την προκήρυξη πρόωρων εκλογών, φοβούμενος περαιτέρω αιμορραγία ψηφοφόρων του προς το νεοπαγές IYI.

Το «ατού» της μαντίλας

Η αξιωματική αντιπολίτευση (CHP) επέλεξε τον Mουχαρέμ Ιντζέ. Η «λαϊκή» καταγωγή του και το γεγονός ότι η αδελφή του φοράει μαντίλα κάνει τον Ιντζέ, καθηγητή Φυσικής, να προβάλλει πιο «αποδεκτός» στη συντηρητική πλειονότητα, προς την οποία το CHP θέλησε να πραγματοποιήσει άνοιγμα. Ο πρώην συμπρόεδρος του κουρδικού HDP Σελαχατίν Ντεμιρτάς, στη φυλακή με αναπόδεικτες κατηγορίες περί «στήριξης της τρομοκρατίας», κατεβαίνει κι εκείνος ως υποψήφιος του κόμματός του.

Ακολούθησε η οικοδόμηση της «συμμαχίας του λαού» για τις βουλευτικές ανάμεσα στο CHP, στο IYI και στο ισλαμιστικό Saadet. Γενναία προσπάθεια συσπείρωσης χώρων με εντελώς διαφορετική ιδεολογία και μόνο κοινό σημείο την αντίθεσή τους στον Ερντογάν και το καθεστώς προεδρικών υπερεξουσιών. Κεντρική θέση έλαβε στην καμπάνια τόσο του Ιντζέ όσο και της Ακσενέρ η δέσμευση πως, εάν εκλεγούν, θα επαναφέρουν, ύστερα από περίοδο προσαρμογής, το κοινοβουλευτικό σύστημα. Παράλληλα, δεσμεύονται να άρουν πάραυτα το καθεστώς εκτάκτου ανάγκης που έχει χρησιμοποιηθεί από τον Ερντογάν για τη φίμωση του Τύπου και τη φυλάκιση χιλιάδων αντιφρονούντων. Αμφότεροι απέφυγαν τις έντονες ιδεολογικές-κομματικές αναφορές, εστιάζοντας σε ουσιώδη προβλήματα της χώρας, όπως η διαφθορά, η οικονομική κρίση και η εκπαίδευση.

Δεδομένων, του πλήρους ελέγχου των μέσων ενημέρωσης από το καθεστώς Ερντογάν, των δυνατοτήτων καταστολής που του παρέχει η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και του ιδεολογικού κατακερματισμού της αντιπολίτευσης, πολλοί –στην Τουρκία και στο εξωτερικό– είχαν θεωρήσει σίγουρη την άνετη νίκη του «σουλτάνου» στον πρώτο γύρο. Στις περισσότερες δημοσκοπήσεις, ωστόσο, δεν φαίνεται να ξεπερνά το 40-43% και μία «νίκη-περίπατος» σήμερα φαίνεται να αποκλείεται.

Η «στρατηγική ψήφος» αποτελεί τη μόδα των ημερών: ψηφοφόροι του CHP δηλώνουν πως θα ψηφίσουν τον Ιντζέ για πρόεδρο και το HDP στις βουλευτικές, ώστε να εξασφαλιστεί η είσοδος του τελευταίου στην Εθνοσυνέλευση. Ψηφοφόροι του HDP δηλώνουν πως θα πράξουν το αντίστροφο, στηρίζοντας τον Ιντζέ στις προεδρικές για να «φύγει ο Ερντογάν».

Μέγιστος φόβος των αντι-ερντογανικών είναι η νοθεία. Θυμίζουν πως στο περυσινό δημοψήφισμα το ανώτατο εκλογικό συμβούλιο προσμέτρησε ως έγκυρα ψηφοδέλτια σε φακέλους ασφράγιστους από το αρμόδιο εκλογικό τμήμα, κάτι που «μυρίζει» νοθεία. Δεδομένου ότι σε έναν δεύτερο γύρο η υπεροχή του Ερντογάν έναντι του όποιου αντιπάλου του δεν ξεπερνά το 3%, κατά τις δημοσκοπήσεις, η νοθεία μπορεί να αποβεί καθοριστική για το αποτέλεσμα.

* Ο κ. Αλέξανδρος Μασσαβέτας είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ