Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Η αιτιώδης συνάφεια και η «βάρδιά» τους

Κύριε διευθυντά
Η κυβέρνηση του κ. Τσίπρα προσπαθεί και πάλι, με τον προπαγανδιστικό της μηχανισμό, να αποδώσει τις καταστροφικές και θανατηφόρες πλημμύρες και πυρκαγιές, κατά τη «βάρδιά» της, στην παγκόσμια κλιματική αλλαγή. Απευθύνεται και δημοσιοποιεί συνεντεύξεις επιφανών Ελλήνων και ενός Γερμανού κλιματολόγου για να συγκαλύψει την εγκληματική της ανικανότητα.

Σε εμάς τους νομικούς ισχύει η έννοια της «αιτιώδους συνάφειας» για την ανεύρεση του πραγματικού υπαιτίου ενός εγκλήματος. Απορρίπτεται ήδη στο ρωμαϊκό δίκαιο τo απομακρυσμένο αίτιο, η «causa remota», και αναζητείται το πλησιέστερο, η «causa prossima» ή πρόσφορη, όπως επικράτησε να λέγεται. Την πρόληψη εξάλλου ατυχημάτων σκοπούν τα διάφορα «απαγορευτικά» που εκδίδουν διάφορες Αρχές λόγω φυσικών φαινομένων. Μόνο μετά την εκατόμβη στο Μάτι αρχίζει και προειδοποιείται σήμερα το κοινό σε περίπτωση ισχυρών ανέμων να μην ψήνει στην ύπαιθρο ή να χρησιμοποιεί αντικείμενα που προκαλούν σπινθήρες.
Το πρόσφορο αίτιο των καταστροφών στη Μάνδρα, στην Κινέτα και στο Μάτι είναι αποκλειστικά η ανικανότητα της σημερινής κυβέρνησης.

Στρατής Ε. Στρατηγης, Επ. δικηγόρος Δ. Ν., τ. βουλευτής Επικρατείας

Αλήθειες και μύθοι για τα μέλη ΔΕΠ

Κύριε διευθυντά
Το άρθρο του έγκριτου συνεργάτη σας κ. Πάσχου Μανδραβέλη που δημοσιεύθηκε στις 11 Αυγούστου 2018, με τίτλο «Ακόμη ένα χυδαίο ρουσφέτι», πιθανόν να δημιουργεί στους αναγνώστες σας την εντύπωση πως υπάρχει ακόμη μία συντεχνία που, έχοντας την εύνοια της πολιτείας, απολαμβάνει τα αγαθά μιας ιδιαίτερης μεταχείρισης, ειδικά την ώρα που ο μέσος Ελληνας βιώνει πρωτοφανείς οικονομικές δυσκολίες. Ο κ. Μανδραβέλης έχει προφανώς επηρεασθεί από την ανακοίνωση του ΚΙΠΑΝ, αλλά θα πρέπει να σεβαστούμε το γεγονός πως η πλειονότητα του διδακτικού και επιστημονικού προσωπικού (ΔΕΠ) των ιατρικών και νομικών σχολών της χώρας μας δεν είναι ούτε μεγαλογιατροί μήτε μεγαλοδικηγόροι. Από την άλλη πλευρά, είναι αλήθεια πως οι προηγηθείσες των μνημονίων «ενάρετες» κυβερνήσεις συνέβαλαν στην ομηρία εκατοντάδων μελών ΔΕΠ, υποσχόμενες την επίλυση του «κοινωνικού» μέτρου της απόδοσης μέρους του εισοδήματός των από το ιδιωτικό επάγγελμα, σχεδόν για είκοσι χρόνια. Οι δε πολυάσχολοι ανώτατοι δικαστές μας κατέληξαν σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα να συνεδριάσουν και να αποφασίσουν σχετικά με το θέμα, δημιουργώντας οξύτατο πρόβλημα σε εκατοντάδες απλούς υποαμειβόμενους πανεπιστημιακούς οικογενειάρχες που αναγκάζονταν, ειδικά μετά το έτος 2010, να κάνουν δεύτερη βάρδια σε ιδιωτική εργασία για να αντεπεξέλθουν στους υπέρογκους φόρους της πολιτείας και στις οικογενειακές ανάγκες.

Τα μέλη ΔΕΠ των πανεπιστημίων μας δεν χαρακτηρίζονται κακοπληρωτές αλλά υποαμειβόμενοι εργαζόμενοι, σε σύγκριση με τους υπόλοιπους λειτουργούς της πολιτείας, και καταβάλλουν ηρωικές και φιλότιμες προσπάθειες για την εκπαίδευση των παιδιών μας. Σε αυτό οφείλεται και η εντυπωσιακή διεθνής κατάταξη των πανεπιστημίων μας, ώστε να συναγωνίζονται, με πενιχρά μέσα, διεθνή ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα με ιδιαίτερες περγαμηνές και αριστεία Νομπέλ. Το «ρουσφέτι» του υπουργού καθηγητή Κ. Γαβρόγλου απελευθερώνει την πλειονότητα των πανεπιστημιακών από τα δεσμά της ομηρίας των προηγούμενων διοικήσεων και τους αφήνει απερίσπαστους στην επιτέλεση του διδακτικού και ερευνητικού τους έργου. Και φυσικά τα μέλη ΔΕΠ θα καταβάλλουν ένα μέρος του εισοδήματός των που έχει ήδη φορολογηθεί και το οποίο απέκτησαν με πολύ κόπο και υπεράνθρωπες προσπάθειες, εργαζόμενοι στα ιδιωτικά τους γραφεία ή ιατρεία μετά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους προς το πανεπιστήμιο.

Αποστολος I. Τσολακης, Αναπλ. καθηγητής Ορθοδοντικής ΕΚΠΑ, Adjunct Associate Professor of Orthodontics, CWRU, Cleveland, Ohio

Το «ανοιχτοχέρικο» υπουργείο Παιδείας

Κύριε διευθυντά
Θέλω να καταγγείλω στον ελληνικό λαό τις αναίτιες σπατάλες του υπουργείου Παιδείας προκειμένου να αποσπάσει ημετέρους εκπαιδευτικούς σε σχολεία της Γερμανίας. Το κάνει διώχνοντας μονόμισθους παντρεμένους δασκάλους (με Ελληνα ομογενή) και στέλνοντας δίμισθους από την Ελλάδα, οι οποίοι έχουν τριπλάσιο κόστος (μισθός Ελλάδος + επιμίσθιο 1.350 ευρώ + μισθός αναπληρωτή). Μόνο αν δεν καλύψουν τις θέσεις οι δίμισθοι, μπορούν να πάρουν κάποιους από τους μονόμισθους! Με τα εξοικονομηθέντα επιμίσθια θα μπορούσαν να προσληφθούν πυροσβέστες για πυροπροστασία, να βοηθηθούν πυροπαθείς...

Ζήτησε πέρυσι με τον νέο νόμο 4415 (αρθ. 36 §1) από τους παντρεμένους δασκάλους να του πάνε ουσιαστικά μέσα σε 4 μήνες πτυχίο γερμανομάθειας Γ1, κάτι εκ των πραγμάτων αδύνατον, με συνέπεια να τους διώξει: Είναι σαν να λες σε έναν δάσκαλο στην Ελλάδα, που μετά 20 χρόνια υπηρεσίας μετατίθεται στην Αθήνα: Κοίταξε, αν δε μου φέρεις μέσα σε 4 μήνες το Proficiency θα σε στείλω στο... Σουφλί και θα βάλω, άλλον, δικό μου, στη θέση σου. Φέτος που του πήγαν το Γ1, δεν τους εντάσσει πια στον νόμο. Ο νόμος εφαρμόστηκε μία μόνο φορά, πέρυσι για να τους διώξει... Κανείς δεν έχει αντίρρηση να έρθουν εκπαιδευτικοί στη Γερμανία. Εκεί όμως όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη και πληρούνται οι ανάλογες προϋποθέσεις. Το υπουργείο δημιουργεί ανάγκες διώχνοντας οικογενειάρχες εκπαιδευτικούς που ζουν μόνο με τον μισθό της Ελλάδας. Με την ανήθικη αυτή πολιτική θέτει πλέον την εκπαίδευση του εξωτερικού καθαρά σε τυχοδιωκτική βάση.

Επειδή ζω το δράμα των εκπαιδευτικών αυτών και βλέπω ως φορολογούμενος Ελλην πολίτης να περικόπτεται βάναυσα η σύνταξη της μητέρας μου κάτω του ημίσεος, ενημέρωσα τους επόπτες της ελληνικής οικονομίας Κλάους Ρέγκλινγκ (διευθυντή του ESM) και Μάριο Ντράγκι (πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας), ζητώντας την άμεση παρέμβασή τους στο ζήτημα της σπατάλης αυτής.

Δρ Χρηστος Γαριδης, Στουτγάρδη

Ο Γιάνης, το βιογραφικό και μία γελοιογραφία

Κύριε διευθυντά
Δουλειά των γελοιογράφων είναι να σατιρίζουν, να σφάζουν με το βαμβάκι ενίοτε. Πολλές φορές μια πετυχημένη γελοιογραφία δεν χρειάζεται ούτε λεζάντα. Ομως δεν πρέπει να απομακρύνονται από την αλήθεια μερικών πραγμάτων.

Ο κ. Πετρουλάκης αυτή τη φορά, προσφάτως, ατύχησε στο σχόλιό του για τον Γιάνη Βαρουφάκη. Ατύχησε οικτρά! Ας βρει όχι τους 20 «που έχουν σπουδάσει στα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου» και δεν καταλαβαίνουν τον Βαρουφάκη, αλλά τους πέντε από τα μέλη του Εurogroup, να τους ονοματίσει έναν έναν, και ας συγκρίνει το βιογραφικό τους με αυτό του Βαρουφάκη (του τελευταίου είναι διαθέσιμο στο Διαδίκτυο, δεν ξέρω για τους άλλους). Ομως δεν έφτανε αυτό, έβαλε τον Γερούν να διατυπώνει την απορία των 20! Ποιον; Τον Γερούν! Μέγα ατόπημα! Βέβαια πήρατε πληρωμένη απάντηση από τον ίδιο τον Βαρουφάκη για το δήθεν πτυχίο του Γερούν, οπότε δεν χρειάζεται να προσθέσω τι. Τέλος, το γεγονός ότι τον Βαρουφάκη τον καταλάβαινε τόσος κόσμος τόσο στον ακαδημαϊκό χώρο όσο και στον χώρο της Wall Street (μην αναφέρω ονόματα, θα έπρεπε να τα ξέρετε), ενώ οι συνάδελφοί του στο Εurogroup δεν καταλάβαιναν Χριστό, δεν σας ανησυχεί διόλου για το επίπεδο των υπολοίπων! Ο Σόιμπλε (νομικός) τον καταλάβαινε μια χαρά, αλλά είχε εντελώς διαφορετική πολιτική θέση.

Α! Προς πληροφόρησή σας, αυτό που τους πρότεινε μνημόνιο ήταν, αλλά με μία προϋπόθεση: αναδιάρθρωση του μη βιώσιμου χρέους, κάτι που οι Γερμανοί δεν ήθελαν καν να ακούσουν, θα ήταν σαν να παραδέχονταν ότι το 2010 κορόιδεψαν το Κοινοβούλιό τους, δεν άντεχαν πολιτικά δεύτερο κάζο. Δυστυχώς ποτέ η κουβέντα δεν στηρίχθηκε σε επιστημονική βάση, τα politics του χειρίστου είδους και η επιβολή δύναμης νίκησαν κατά κράτος και εσείς θριαμβολογείτε; Λυπάμαι, λυπάμαι πολύ, κάποτε η «Καθημερινή» (που πάντα ήταν μια συντηρητική εφημερίδα) ενέπνεε σεβασμό. Τώρα;

Μιχαλης Αποστολοπουλος


Προσοχή! Οι εικονιζόμενοι ουδεμία σχέση έχουν με τους πρωταγωνιστές της ιστορίας που αφηγείται με τόσο γλαφυρό τρόπο ο επιστολογράφος της «Κ». Συνδετικός κρίκος, ότι ξαποσταίνουν σε καφενείο· εκείνοι όμως, βράδυ Ιουλίου του 1998 σε χωριό της Αχαΐας, απορροφήθηκαν από αγώνα του Μουντιάλ σε τέτοιο βαθμό, που υποτίμησαν τις πύρινες γλώσσες στο απέναντι βουνό, μάλιστα στο ημίχρονο έβαζαν και στοιχήματα για το πού θα κάνει κράτει η φωτιά. Το κακό θέριεψε σπέρνοντας πανικό, η καμπάνα της εκκλησίας δεν σήμανε συναγερμό –μεγάλη ιστορία το γιατί–, χέρια πολλά και ικανά δεν βρέθηκαν να δώσουν μάχη, μεγάλη καταστροφή, από θαύμα σώθηκε το χωριό. Στο καφενείο, μετά τα πρώτα ούζα συντάχθηκαν τα πορίσματα απόδοσης ευθυνών.

Το Μουντιάλ, ο καφενές, η καλπάζουσα πυρκαγιά και τα κλειδιά του καντηλανάφτη

Κύριε διευθυντά
Μετά την τραγωδία στο Μάτι και αφού «ηρέμησαν» λίγο τα πράγματα, θα ήθελα να σας περιγράψω ένα περιστατικό που βίωσα ο ίδιος σε ένα μικρό παραθαλάσσιο χωριό της Αχαΐας τον Ιούλιο του 1998, περίοδο του ποδοσφαιρικού Μουντιάλ:

Εκεί κατά τις οκτώ το βράδυ φάνηκε μια μικρή στήλη καπνού στην πλαγιά του απέναντι βουνού και σε λίγο το δυνατό μελτέμι έφερε και τις τεράστιες φλόγες. Οι κάτοικοι του μικρού χωριού και οι διάφοροι παραθεριστές, το καυτό εκείνο απόγευμα, κοίταξαν με περιέργεια για λίγο τη φωτιά και συνέχισαν να τακτοποιούν τα καθίσματα στο καφενείο και στις γύρω βεράντες απέναντι από την τηλεόραση για να απολαύσουν τον ημιτελικό του Μουντιάλ.

Σε λίγο άρχισε το παιχνίδι, αλλά άρχισε να καίγεται και ολόκληρη η απέναντι πλαγιά! Μερικοί άφησαν το ποδόσφαιρο και γύρισαν τις καρέκλες τους προς το μέρος της φωτιάς. Αλλοι έφεραν και κιάλια για να βλέπουν καλύτερα τις λεπτομέρειες. Αρχισαν και τα σχόλια: Μπα, θα σταματήσει, δεν υπάρχουν άλλα δέντρα. Οχι, θα δεις, θα «πέσει» από πίσω. Δεν τη γλιτώνει το Καλοχώρι. Μπα, αυτό κάηκε πέρυσι. Μάλλον για την Ανάβρα τραβάει...

Ολη τη νύχτα καιγόταν ολόκληρη η περιοχή και το πρωί ο αέρας, που δυνάμωσε περισσότερο στο μεταξύ, δεν επέτρεψε σε δύο πυροσβεστικά αεροπλάνα να αναλάβουν έργο. Και η φωτιά προχωρούσε ολοταχώς κατατρώγοντας τα πάντα στο διάβα της. Δασικοί δρόμοι δεν υπήρχαν για να περάσουν τα πυροσβεστικά οχήματα, ούτε αντιπυρικές ζώνες και οι περισσότεροι δασοπυροσβέστες –ακούστηκε και αυτό– ήταν σε θερινή άδεια. Μερικοί άρχισαν να μιλούν για εθελοντές, που θα βοηθούσαν όπως όπως με τα αγροτικά τους μηχανήματα (ψεκαστικά και άλλα), κουβάδες νερό, χλωρά κλαδιά κ.λπ. Πού να τους μαζέψεις όμως και ποιος να τους οργανώσει, που οι περισσότεροι ήταν εμπρός στις τηλεοράσεις τους ή στη θάλασσα για το απογευματινό τους μπάνιο.

Κάποιος σκέφθηκε να χτυπήσει «συναγερμός» με την καμπάνα της εκκλησίας, αλλά ο παπάς έλειπε σε κάποιο μνημόσυνο και ο καντηλανάφτης δεν έβρισκε τα κλειδιά του συρταριού, όπου ήταν κλειδωμένη η δισκέτα με τα ηλεκτρονικά προγράμματα κωδωνοκρουσιών ανάλογα με τις περιστάσεις: εορταστικά, εσπερινός, κηδεία, δοξολογία κ.λπ. καθένα στην ώρα του και με τον ρυθμό του. Αλλά και αν την έβρισκε, δεν ήξερε τον κωδικό λειτουργίας του μηχανήματος, που ο παπάς τον κρατούσε ως επτασφράγιστο μυστικό, άγνωστο για ποιους λόγους.

Υστερα από τρεις ημέρες η φωτιά έσβησε σχεδόν από μόνη της, μη έχοντας τίποτε άλλο να κάψει στην περιοχή. Σαράντα χιλιάδες στρέμματα, δέντρα, γιδοπρόβατα, γεννήματα κι αρκετές στάνες και αγροτόσπιτα, ευτυχώς χωρίς ανθρώπινα θύματα, έγιναν όλα στάχτη.

Οι άνδρες του χωριού άνετα και χαλαρά ξανάρχισαν να πίνουν το καφεδάκι τους στο καφενείο της πλατείας, περιμένοντας τις εφημερίδες για να διαβάσουν λεπτομέρειες για την έκταση και τα αποτελέσματα της φωτιάς αλλά και το ύψος των... κρατικών αποζημιώσεων, και ο καφετζής άρχισε να παίρνει και τις πρώτες παραγγελίες για τα ούζα...

Οι ιστορίες αυτές θα επαναλαμβάνονται τακτικά στον τόπο μας, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, μέχρις ότου οι εκάστοτε κυβερνώντες, αλλά (πρωτίστως) και εμείς οι απλοί πολίτες αλλάξουμε ριζικά νοοτροπία.

Γιωργος Α. Κουρμουσης

Αναζητώ εναγωνίως μια αναγνώστριά σας

Κύριε διευθυντά
Η επιστολή αυτή είναι προσπάθεια επαφής με την επιστολογράφο σας κ. Σούζη Φερεντίνου-Μπορονκάυ, κάτοικο Φιλοθέης, επειδή προσπάθησα να βρω στοιχεία της για να επικοινωνήσω απευθείας μαζί της και δεν τα κατάφερα.

Ασχολούμαι εδώ και αρκετά χρόνια με τις αντιστασιακές οργανώσεις της Κατοχής και υπάρχει ένα πρόσωπο που έπαιξε σπουδαίο ρόλο στις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, και του οποίου αναζητώ τυχόν συγγενείς και απογόνους. Το πρόσωπο αυτό ήταν Αγγλίδα παντρεμένη με Ελληνα και λεγόταν Μάρτζορυ Δημοπούλου. Συνελήφθη από τους Γερμανούς και εκτελέστηκε στο Χαϊδάρι στις 8/9/1944. Αφησε μια κόρη η οποία πιθανόν να είναι ακόμα εν ζωή.

Εχω στα χέρια μου μια μεταπολεμική έκθεση της μητέρας της, η οποία λεγόταν Φλος Λούις Φερεντίνου και έμενε στην οδό Αγίας Ζώνης 75, και αναφέρει μερικά στοιχεία για τη δράση της κόρης της. Αν η κ. Φερεντίνου-Μπορονκάυ είναι απόγονος της Φλος Λούις Φερεντίνου και συγγενής της Μάρτζορυ, παρακαλείται θερμά όπως έλθει σε επικοινωνία μαζί μου, είτε ηλεκτρονικά είτε τηλεφωνικά μέσω του κινητού μου 697.366.4404 (μέχρι τις 26/8/2018, ημερομηνία αναχωρήσεώς μου για Καναδά).

Στελιος Περρακης, Καθηγητής πανεπιστημίου και συγγραφέας, Οττάβα και Μοντρεάλ, Καναδάς

Ντιμπέιτ μέσω «Κ» για τον «Παπαγάλλο»

Κύριε διευθυντά
Η έκδοση του «Παπαγάλλου» της Σοφίας Τρικούπη, που περιλαμβάνεται στη σειρά Μικρή Βιβλιοθήκη, αριθμός 3, της Βιβλιοθήκης της Βουλής, προσεγγίζει το κείμενο και τη γράφουσα με μεγάλο σεβασμό. Πρόκειται για έκδοση που έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού και έχει λάβει την αναγνώριση ιστορικών και φιλολόγων, προκαλώντας αποκλειστικά και μόνο θετικές αντιδράσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι έχουν διανεμηθεί περισσότερα από 1.000 αντίτυπα σε μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, σε δημοσιογράφους και σε βιβλιόφιλους, οι οποίοι απέστειλαν σχόλια και συγχαρητήρια.

Αντιλαμβάνομαι εν μέρει τη φιλολογική ευθιξία του επιστολογράφου σας κ. Αναστάσιου Στέφου («Καθημερινή», 4/8), η οποία όμως θα απαιτούσε παρεμβάσεις στο πρωτότυπο κείμενο∙ μια πρακτική που δεν ενδείκνυται, καθώς θα αλλοίωνε τη σπάνια κειμενική πηγή με ποικίλους τρόπους. Η μεταγραφική άποψη υποδηλώνεται ήδη από τον τίτλο, στον οποίο διατηρείται το διπλό λάμδα (λ) στη λέξη «Παπαγάλλος». Η ακρίβεια της αποτύπωσης με τις λιγότερες επεμβάσεις είναι το ζητούμενο. Ο διαμεσολαβητής καλείται να είναι αόρατος και η επέμβασή του να στέκεται στα σημεία που δυσκολεύουν ή εμποδίζουν τον σημερινό αναγνώστη / αναγνώστρια να κατανοήσει το περιεχόμενο. Ως εκ τούτου, στην έκδοση της Βιβλιοθήκης της Βουλής αποτυπώθηκε επακριβώς το κείμενο όπως το έγραψε η Σοφία Τρικούπη.

Ο αξιότιμος κ. Στέφος έχει επανειλημμένως κληθεί να επισκεφθεί τη Βιβλιοθήκη της Βουλής, ώστε να αντιπαραβάλει ο ίδιος το πρωτότυπο κείμενο με το μεταγεγραμμένο, με σκοπό να ελέγξει τα φερόμενα ως λάθη της Σοφίας Τρικούπη. Ωστόσο, ποτέ δεν προσήλθε. Επί μήνες, και κατ’ επανάληψη, επικοινωνούσε τηλεφωνικά με τα στελέχη της βιβλιοθήκης, κωφεύοντας στις απαντήσεις τους, ενώ ουδέποτε απέστειλε γραπτώς τις ενστάσεις του για να λάβει γραπτή απάντηση. Ακόμη, πρέπει να επισημανθεί ότι ουδέποτε η Βουλή φέρθηκε απαξιωτικά στον κ. Στέφο, καθώς αμέσως μετά την επικοινωνία του, το γραφείο του γενικού γραμματέα τον παρέπεμψε στην αρμόδια υπηρεσία, δηλαδή στη Βιβλιοθήκη της Βουλής. Κατά συνέπεια, θεωρούμε αν όχι άδικο, τουλάχιστον άστοχο τον τρόπο, καθώς και το ύφος της δημοσιοποίησης των προσωπικών παρατηρήσεών του.

Το σπινθηροβόλο πνεύμα, η ευαισθησία και ο πλούτος ψυχής της Σοφίας Τρικούπη δεν υπονομεύονται από την ακριβή μεταγραφή του χειρόγραφου της. Η Σοφία Τρικούπη δεν χρειάζεται καμία βοήθεια ή διορθώσεις από μεταγενέστερους προκειμένου να εξακολουθεί να ξεχωρίζει για την παρουσία της στην ελληνική ιστορία.

Το ανέκδοτο χειρόγραφο κείμενό της φωτίζει την ίδια, τον αδερφό της, την εποχή της με όρους ανθρώπινους, ανάγλυφους, ζωντανούς.

Κλείνοντας, ας σημειωθεί ότι το κείμενο δεν συντάχθηκε στην οικία της, Ακαδημίας 54, την οποία η Σοφία Τρικούπη εγκατέλειψε μετά τον θάνατο του αδελφού της, για να εγκατασταθεί σε μονοκατοικία την οδό Ευμολπιδών, όπου και συνέγραψε τον «Παπαγάλλο». Σπίτι που σώζεται έως σήμερα και είναι γνωστό ως «το σπίτι που έγραψε η Σοφία Τρικούπη τον “Παπαγάλλο”».

Ελλη Δρουλια, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης της Βιβλιοθήκης της Βουλής

Σε διατάσσω! Γράψ’ το με «ω»

Κύριε διευθυντά
Στην ποιητική διαχρονία του Καβάφη, όπου οι κατηγορίες- (περι) ορισμοί «παρελθόν», «παρόν», «μέλλον» οιονεί καταργούνται και διαχέονται στο άπειρο, νομιμοποιείται η «μυστική βοή των πλησιαζόντων γεγονότων», αν και τα γεγονότα ανήκουν στο παρελθόν (γεγονώς-γεγονυία-γεγονός =αυτός, αυτή, αυτό που έχει γίνει, όχι που θα γίνει και πλησιάζει από το μέλλον). Οπως, επίσης, η υπέρτερη ποιητική αισθητική του νομιμοποιεί τη γραμματική παρασπονδία του «Επέστρεφε, αγαπημένη αίσθησις, επέστρεφε», αντί του προστακτικώς ορθού, αλλά κακόηχου «επίστρεφε».

Ομως η ίδια νομιμοποίηση δεν επέρχεται –παρά τη γενική καθιέρωση– όταν λέμε «εν όψει των επικείμενων γεγονότων» ή όταν ο αναπληρωτής του κ. Καμμένου υπουργός κ. Κουβέλης αποφαίνεται ότι στις 21 Αυγούστου (θα) έχουμε ένα τεράστιο γεγονός, ενώ είμαστε πριν από την ημερομηνία αυτή. (Βλέπε «Κ» 11ης Αυγούστου, σελ. 12, άρθρο του κ. Δημήτρη Αθηνάκη.)

Στην ίδια σελίδα, στην επιστολή του κ. Τάσου Μπίρη («εμβληματικού αρχιτέκτονα και πανεπιστημιακού δασκάλου», όπως σημειώνει στην απάντησή του ο κ. Αθηνάκης) συνάντησα τη φράση-έκφραση «ευρέως αρχιτεκτονικού φάσματος» και θυμήθηκα τον διοικητή μου στον στρατό που υπαγόρευε στον γραφέα-γραφομηχανέα του Υπασπιστηρίου την άσκηση «Επίθεση επί ευρέος μετώπου» και όταν είδε το όμικρον του είπε να το γράψει με ωμέγα. «Μα», τόλμησε να παρατηρήσει το φανταράκι, «δεν είναι επίρρημα αλλά επίθετο και γράφεται με όμικρον». «Σε διατάσσω να το γράψεις με ωμέγα. Είναι πιο επιβλητικό»!

Είναι προφανές ότι η ορθογραφική παραδρομή οφείλεται στον «δαίμονα του πληκτρολογίου» και ασφαλώς ο κ. Μπίρης πόρρω απέχει από την περί επιβλητικότητας αντίληψη του αρχαίου διοικητού μου. Η αλήθεια όμως είναι ότι και το λάθος αυτό έχει καθιερωθεί, όπως πλείστα άλλα, τα οποία κακομεταχειρίζονται τη γλώσσα μας.

Γερασιμος Μιχαηλ Δωσσας, Θεσσαλονίκη

Αγιος Εύπλους εκεί, στου λιμανιού την άκρη

Κύριε διευθυντά
Ο Αγιος Εύπλους στη Θράκη. Τα δύο ομώνυμα εκκλησάκια στην Αλεξανδρούπολη και στην Αίνο της Ανατολικής Θράκης.

Τα τελευταία χρόνια ο επισκέπτης που είχε την τύχη να περάσει από την παραλία της όμορφης Αλεξανδρούπολης, θα πρόσεξε ένα τερπνό παρεκκλήσιο που βρίσκεται εκεί, στου…λιμανιού την άκρη. Είναι αφιερωμένο στον Αγιο Εύπλου, ο οποίος έζησε και μαρτύρησε στην Κατάνη της Σικελίας επί Διοκλητιανού, ενώ η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία μας στις 11 Αυγούστου. Η κατασκευή του συγκεκριμένου ναΐσκου έλαβε χώρα το 1998, όμως οι ρίζες της σχετικής ιστορίας φθάνουν πολύ βαθύτερα στον χρόνο αλλά και στις καρδιές των Θρακιωτών...

Στις ακτές της Ανατολικής Θράκης, πλησίον των εκβολών του ποταμού Εβρου, βρίσκεται η προομηρική πόλη της Αίνου, η οποία έχει συνδέσει την ύπαρξή της με τη ναυτοσύνη. Από αρχαιοτάτων χρόνων, αυτή η θρακοπελάγια νύμφη αποτέλεσε γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ της Θράκης και των πόλεων στα μικρασιατικά παράλια του Αιγαίου, στην Προποντίδα και στον Εύξεινο Πόντο. Το 1821, τον καιρό του μεγάλου εθνικού ξεσηκωμού οι Αινίτες πολέμησαν ηρωικά στο πλευρό των λοιπών αλύτρωτων αδελφών Ελλήνων, καταβάλλοντας υψηλό φόρο αίματος.

Εδώ και δέκα αιώνες, στη συνοικία του Κάτω Μαχαλά της Αίνου προβάλλει ο παλιός ναΐσκος του Αγίου Εύπλου, τον οποίο οι ευσεβείς και φιλακόλουθοι ντόπιοι θεωρούσαν προστάτη των ναυτικών. Από καθαρά τεχνικής άποψης, ο ρυθμός του εν λόγω βυζαντινού παρεκκλησίου είναι σταυροειδής μετά τρούλου, ενώ θεωρείται ιδιόμορφο το μεγάλο ύψος του τρουλίσκου του. Υπογραμμίζεται ότι οι τουρκικές αρχές συντηρούν τακτικά το ναΰδριο του «Αγιανόπλου» καθότι το έχουν μετατρέψει σε τουρμπέ (μνήμα οθωμανικό) του καπουδάν πασά («ναυάρχου») Has Yunus Bey. Ετσι εξηγείται το γεγονός ότι το συγκεκριμένο γραφικό εκκλησάκι είναι ο μοναδικός Ορθόδοξος Ναός στην ευρύτερη περιοχή που παραμένει ως έχει, ενώ από τους υπόλοιπους δεν υπάρχουν πια παρά μόνον χαλάσματα.

Τέτοια λοιπόν μοίρα επεφύλαξε ο «άγνωστος γεωγράφος των πεπρωμένων» για αυτούς τους συνονόματους «δίδυμους πύργους» του πολύπαθου ακριτικού ελληνισμού. Θα στέκουν ένθεν κι ένθεν του Εβρου εκεί που αυτός γίνεται ένα με το Αιγαίο. Καθένας από τους δύο ποταμοφύλακες θα σιγοψιθυρίζει τους δικούς του πολλαπλούς συμβολισμούς σε εκείνους που μπορούν ακόμα να ακούσουν… Ο Εύπλους της Αίνου θα αποτελεί έναν «λώρο» που μας ενώνει με το ζωογόνο παρελθόν και την πλούσια τοπική ιστορία… Ο «Αλεξανδρουπολίτης» Εύπλους θα είναι ένας «μίτος» που θα μας οδηγεί με θύμηση, τόλμη και ασφάλεια προς το αβέβαιο μέλλον… Τέλος, στα εβρίτικα νερά θα συνεχίσουν να καθρεπτίζονται (δυσδιάκριτα) οι «Πενταδάκτυλοι» και τα «Κιμιντένια», που ορθώνονται μέσα στην καρδιά κάθε ελεύθερα σκεπτόμενου ανθρώπου…

Ιωαννης Μ. Μιχαλακοπουλος, Κυψέλη

Πολλαπλώς χρήσιμη η Αστρονομία

Κύριε διευθυντά
Οπως τόνισε στην «Καθημερινή» (5/8) ο ακαδημαϊκός κ. Χρήστος Ζερεφός, οι κλιματικές-περιβαλλοντικές μεταβολές εκδηλώνονται και από αστρονομικά αίτια (π.χ. αλλαγές στην ετήσια περιφορά της Γης γύρω από τον Ηλιο, αλλά και αλλαγές στην κλίση του άξονα της εικοσιτετράωρης περιστροφής της Γης, σε χρονικές κλίμακες δεκάδων έως δεκάδων χιλιάδων ετών).

Συνεπώς, η ανάγκη της απαραίτητης προσαρμογής μας στα νέα δεδομένα της κλιματικής αλλαγής υποδηλώνει την εξίσου απαραίτητη ανάγκη για ενημέρωση-προσαρμογή όλων μας και ιδιαίτερα της νέας γενιάς και στις βασικές αστρονομικές γνώσεις. Δυστυχώς, όμως, είναι αλήθεια ότι εδώ και πάρα πολλά χρόνια, η Αστρονομία, υπό οποιαδήποτε μορφή της, έχει εξαφανισθεί από τη διδασκόμενη ύλη στα σχολεία μας και, μάλιστα, παρά τις πολλές, προς το αντίθετο, συνεχείς και πλήρως δικαιολογούμενες προτάσεις, επισημάνσεις και υποδείξεις.

Με την ευκαιρία, λοιπόν, των επισημάνσεων του κ. Ζερεφού, και της επιτακτικής ανάγκης αποδοχής των, θέλω, για μία ακόμη φορά, να απευθύνω έκκληση προς τους αρμοδίους (και μη αρμοδίους) για ανατροπή, επί τέλους, αυτής της αψυχολόγητης απόφασης και για επαναφορά της διδασκαλίας της Αστρονομίας στα σχολεία μας.

Με τον τρόπο αυτής της συνδυασμένης προσφοράς Αστρονομίας και Περιβαλλοντικής Φυσικής και με δεδομένο ότι «Η Αστρονομία διαμορφώνει χαρακτήρα», θα διευκολυνθεί αποφασιστικά και το περιβαλλοντικό έργο της Επιτροπής Μελέτης των Επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) της Τραπέζης της Ελλάδος όπως, εξάλλου, σαφέστατα υποδηλώνεται και από την ιστορία των πρότερων διδακτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων και προσφορών του κ. Ζερεφού στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Νικολαος Κ. Σπυρου, Θεσσαλονίκη

Για τον σπουδαίο «Γραικό του Παρισιού»

Κύριε διευθυντά
Ο Αδαμάντιος Κοραής (1748-1833), Σμυρναίος με χιώτικη καταγωγή, επιφανής διδάσκαλος του Γένους και εξέχουσα πνευματική μορφή του Ελληνισμού, έζησε στο Παρίσι, τας «Νέας Αθήνας», κατά την έκφρασή του, την εποχή του Διαφωτισμού και της Ελληνικής Επανάστασης, από το 1788 έως το τέλος της ζωής του. Ο τάφος του βρίσκεται στο κοιμητήριο του Montparnasse (όρος Παρνασσός), δίπλα στον τάφο του ελληνιστή φίλου του Jean François Thurot, με το ακόλουθο επιτύμβιο επίγραμμα στα ελληνικά και στα γαλλικά.

Αδαμάντιος Κοραής/Χίος/υπό ξένην μεν/ίσα δε τη φυσάση μ’ Ελλάδι/πεφιλημένην γην/των Παρισίων κείμαι.

«Ce noble enfant des Grecs évoquant leur génie, Fit lever à sa voix un peuple de héros. La France, ô Coraïs, ta seconde patrie, Te garde avec orgueil dans la paix de tombeaux»

(Αυτό το ευγενικό τέκνο των Ελλήνων, που ανακαλεί τη γενιά τους, έκαμε να εγερθεί με τη φωνή του ένας ηρωικός λαός. Η Γαλλία, Κοραή, η δεύτερη πατρίδα σου, σε φυλάσσει με υπερηφάνεια στην ειρήνη των τάφων.)

Στη γαλλική πρωτεύουσα ο Κοραής έζησε, ως αυτόπτης μάρτυρας, τις θυελλώδεις ημέρες της Γαλλικής Επανάστασης και σχετίστηκε με κορυφαίους Γάλλους λογίους, ελληνιστές και διανοητές, αγωνιζόμενος παντοιοτρόπως να αφυπνίσει πνευματικά το υπόδουλο Γένος, με την έκδοση του πολύτομου έργου του.

Για την όλη του επιστημονική δραστηριότητα τού προτάθηκε, τρεις φορές, η έδρα καθηγητή στη Σορβόννη και στο Collège de France, καθώς και ως μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας, θέσεις που θα του εξασφάλιζαν άνετη οικονομική ζωή, αλλά δεν δέχθηκε. Αρκέστηκε μόνο σε μια μικρή ισόβια σύνταξη, που του χορήγησε ο Ναπολέων ως αμοιβή για την εξαίρετη έκδοση των «Γεωγραφικών» του Στράβωνος. Η φήμη του είχε κερδίσει την εκτίμηση των σοφών της Γαλλίας, που μιλούσαν επαινετικά για τον «Γραικό του Παρισιού», ως απόστολο του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού.

Η προσωπικότητα του Κοραή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γαλλική πρωτεύουσα και, ως εικός, ξενίζει η απουσία ονοματοθεσίας σε μια παρισινή οδό, επισφραγίζοντας, έτσι, περίτρανα την παρουσία του Ελληνα σοφού στην Πόλη των Φώτων.

Από πλευράς ελληνικής, αίσθηση προκαλεί η παράλειψη αναφοράς στα βιβλία της Ιστορίας της νεοελληνικής εκπαίδευσης, για το Ελληνικόν Λύκειον Παρισίων, γέννημα της εκπαιδευτικής θεωρίας και πράξης του Κοραή, που λειτούργησε για λίγο (1831-1833). Ενα σχολείο που σκόπευε, όπως το ονειρευόταν ο Κοραής, στην επιστημονική και φιλολογική μόρφωση των μαθητών, των «ελληνικών μειρακίων», και παρουσιάζει αρκετές αναλογίες με το Ανώτερο Δημοτικό Παρθεναγωγείο του Βόλου, του Αλέξανδρου Δελμούζου, ογδόντα χρόνια αργότερα (βλ. Νίκος Βαρμάζης, Αδαμάντιος Κοραής. Ενας ανεξάντλητος κόσμος, σ.σ. 152-161).

Αναστασιος Αγγ. Στεφος, δ. φ., Επίτιμος σχολικός σύμβουλος, ειδικός γραμματέας της ΠΕΦ

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ