Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Οι Τούρκοι «έστειλαν» Ελληνες στη Σαχάρα

Κύριε διευθυντά
Ξεφυλλίζοντας, στη φιλόξενη Παπαχαραλάμπειο βιβλιοθήκη της Ναυπάκτου, αθηναϊκή εφημερίδα του 19ου αιώνα, βρήκα ένα περιστατικό, το οποίο είναι παραπλήσιο με κάποια κοινά στοιχεία και την αυτή μεθοδολογία από την πλευρά των Τούρκων, με το πρόσφατο περιστατικό της σύλληψης και ομηρίας των δύο Ελλήνων στρατιωτικών.

Ετσι: ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ, 29.5.1888 «Η αστυνομία του Πέραν Κων/πόλεως συλλαβούσα έρριψεν εις τας φυλακάς λίαν γνωστόν λόγιον μακεδόνα, τον διδάκτορα και συγγραφέα κ. Νικόλαον Φιλιππίδην. Λόγος δε της φυλακίσεως ταύτης είναι ότι ο κ. Φιλιππίδης εδημοσίευσεν προ ετών εν τω περιοδικώ του “Παρνασσού” πραγματείαν περί της καταστροφής της Ναούσης, αναφέρει δε ότι κατ’ αυτήν οι Τούρκοι διέπραξαν βανδαλισμούς. [...] Διά την παράνομον δε ταύτην σύλληψιν δέον να ενεργήσωμεν πάντες δραστηρίως και προ πάντων η ημετέρα κυβέρνησις, διότι ως εμάθομεν εκ Κων/πόλεως αι ενέργειαι του αυτόθι προξενείου απέβησαν άκαρποι».

Μαζί με τον Ν. Φιλιππίδη συνελήφθη σχεδόν ταυτοχρόνως στην Κωνσταντινούπολη, επίσης αναιτίως, και ο Ηπειρώτης δημοσιογράφος Θωμάς Πασχίδης. Αμφότεροι εξωρίσθησαν από την Οθωμανική Διοίκηση, στο Φεζάν της Βαρβαρίας, 1.500 χλμ. νότια των ακτών της Λιβύης, στην καρδιά της Σαχάρας.

Ο Θωμάς Πασχίδης απεβίωσε εκ των κακουχιών στον τόπο της εξορίας του το 1889. Ο Ν. Φιλιππίδης επέζησε και επέστρεψε στην Ελλάδα.

Αντωνης Ν. Βενετης, Μοναστηράκι Δωρίδος

Η απλή αναλογική, ο εκδημοκρατισμός

Κύριε διευθυντά
Ενδιαφέρουσα και χρήσιμη η αναφορά στην ιστορική αναδρομή του εκλογικού συστήματος της απλής αναλογικής που δημοσιεύθηκε στο κυριακάτικο φύλλο της «Καθημερινής» της 15ης Απριλίου 2018. Δυστυχώς, όμως, η αναφορά περιορίστηκε απλώς σε διαπιστώσεις, δύο από τις οποίες είναι:
(α) Ο κίνδυνος να προκύψει ακυβερνησία στη χώρα και
(β) Ο κίνδυνος να προκληθεί διχασμός στον τόπο στις μεθεπόμενες εκλογές, οι οποίες θα γίνουν με τον ψηφισθέντα νόμο της απλής αναλογικής.

Θα ήταν βεβαίως χρήσιμο να είχε προστεθεί στην εν λόγω ιστορική αναδρομή και το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής με το «μπόνους», όπως αυτό αξιοποιείται κατά τον ισχύοντα νόμο και να είχαν επίσης σχολιαστεί τα αποτελέσματά του, ιδίως το τελευταίο που έχει μετατρέψει την όποια δημοκρατία σε μια τραγική καρικατούρα, όπου 103 βουλευτές μετρούν για 153 και οι 197 για 147!

Ως συνήθως, από τα πολιτικά κόμματα ή ακούμε: η αναλογική θα μας σώσει, παρά την αρνητική ιστορική εμπειρία(!) ή ακούμε: μακριά από την αναλογική, γιατί θα μας καταλάβει η ακυβερνησία, καθ’ όλα θεμιτό και αυτό το επιχείρημα με βάση τη μέχρι σήμερα εμπειρία (ενώ η ενισχυμένη αναλογική του «μπόνους», παραδείγματος χάριν, μας το έχει δήθεν «λύσει» το πρόβλημα της ακυβερνησίας με τις «ισχυρές» κυβερνήσεις που ιδίως τελευταία μας εξασφαλίζει!). Νέα πρόταση δεν φαίνεται να προβάλλεται από κάποιο κόμμα, παρά του ότι αυτά γνωρίζουν πως υπάρχουν τέτοιες. Δυστυχώς, όλα είναι εθισμένα στη λογική: ο καθένας για «πάρτι» του, λογική που, άλλωστε, διαπρέπει στις σημερινές κοινωνίες.

Μια διαφορετική πρόταση εκλογικού νόμου είναι αυτή που αναπτύσσεται στο πρόσφατο βιβλίο μου με τίτλο: «Αναζητώντας πρότυπο δημοκρατίας για το σήμερα» (Εκδόσεις Κάκτος). Προτείνεται διαφορετική αξιοποίηση του περιβόητου γενναιόδωρου «μπόνους», που ο σημερινός εκλογικός νόμος το προσφέρει, ως προίκα, στο πρώτο κόμμα, ανεξαρτήτως ποσοστού επιτυχίας, το οποίο μάλιστα ποσοστό, λόγω και της μεγάλης αποχής των ψηφοφόρων που παρατηρείται στις εκλογές, συρρικνώνεται ακόμα και κατά το ήμισυ.

Η ιδέα είναι απλή: η όποια επιβράβευση με επιπλέον βουλευτικές έδρες να δίνεται σε κόμμα ή αναλογικά σε συμμαχίες κομμάτων που διαθέτουν ήδη, μετά τις εκλογές, πραγματική πλειοψηφία στη Βουλή (151 συν βουλευτές) χωρίς την επιβράβευση, δηλαδή χωρίς το «μπόνους». Ο αριθμός των βουλευτικών εδρών που δίνεται επιπρόσθετα ως επιβράβευση, αφαιρείται αναλογικά από τα κόμματα που αρνούνται τη συνεργασία. Με τον τρόπο αυτό το όποιο «μπόνους» των βουλευτικών εδρών μετατρέπεται σε κίνητρο για όλα τα κόμματα, μικρά ή μεγάλα, να επιδιώκουν συμμαχίες συνεργασίας μεταξύ τους από αντικίνητρο για συνεργασίες που λειτουργεί ως σήμερα.

Μια τέτοια προσέγγιση θα αποτελέσει ένα πρώτο βήμα εκδημοκρατισμού της χώρας, το οποίο θα συμβάλει στον εκπολιτισμό του πολιτικού μας συστήματος. Ως γνωστόν, αποτελέσματα ψηφοφοριών που προκύπτουν μόνο από πραγματικές πλειοψηφίες μπορεί και πρέπει να γίνονται σεβαστά από μειοψηφίες σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα.

Θεοδωρος Σταθης, Πρώην υπουργός

Πλαστικό χρήμα, αποδείξεις, ισότης

Κύριε διευθυντά
Εν όψει του επικειμένου ανοίγματος του συστήματος υποβολής των φορολογικών δηλώσεων, οι αρμόδιοι φρόντισαν να μας ενημερώσουν ότι το «χτίσιμο» του αφορολογήτου θα γίνει μόνο με πληρωμές που έγιναν με πλαστικό χρήμα, ενώ οι χάρτινες αποδείξεις όχι μόνο δεν θα ληφθούν υπόψη, αλλά θα επισύρουν και «πρόστιμο». Με άλλα λόγια, τζάμπα τις γράφουν όσοι τις γράφουν και ανώφελα τις ζητούν όσοι το κάνουν. Αυτό το μήνυμα δεν εκπέμπεται προς τους πολίτες; Επειδή, απ’ όσο ξέρω, το φυσικό χρήμα δεν έχει ακόμη καταργηθεί στη χώρα μας και επειδή οι συναλλαγές που γίνονται μ’ αυτό και οι αντίστοιχες αποδείξεις που εκδίδονται εξακολουθούν να είναι νόμιμες, η φορολογική ισότητα θα υπαγόρευε την ισότιμη αντιμετώπιση όλων των παραστατικών για όλους ανεξαιρέτως τους φορολογουμένους. Με δεδομένη την αγάπη που τρέφει η κυβέρνηση για τη συνταγματική ορθότητα, αναρωτιέμαι τι γνώμη θα είχε για το θέμα αυτό το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Αντωνης Παπαγιαννης, Ιατρός, Θεσσαλονίκη

Η «εκκωφαντική» πενία του δημόσιου λόγου

Κύριε διευθυντά
Ο δημόσιος λόγος και η πολιτική αλήθεια είναι τα πρώτα που πτώχευσαν στον δημόσιο βίο της χώρας μας. Ο πρώτος έγινε αγοραίος και χυδαία υβριστικός και εριστικός. Είναι απελπιστικά ρηχός, ευτελής, ξύλινος, φαιδρός. Η αλήθεια αντικαταστάθηκε από την αδιάντροπη πολιτική εξαπάτηση των πολιτών. Κάποτε στο ελληνικό Κοινοβούλιο εκφωνήθηκαν υπεύθυνοι πολιτικοί λόγοι που αποτέλεσαν μαθήματα πολιτικής αγωγής του Ελληνα πολίτη. Λόγοι κόσμιοι, ευπρεπείς που κρατούσαν ψηλά το πολιτικό επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης, ώστε το Κοινοβούλιο να αποτελεί πράγματι πολιτικό παίδευμα και πολιτικό σχολείο των Ελλήνων. Φτώχεια πολιτικού λόγου σημαίνει φτώχεια ιδεών, φτώχεια σκέψεων, προτάσεων και συγκροτημένου πολιτικού οράματος. Και τότε υπήρχε ένταση και οξύτητα στην πολιτική αντιπαράθεση, αλλά ο λόγος και ο αντίλογος ήταν κόσμιος, ευπρεπής, στηριζόμενος στο πολιτικό επιχείρημα και στην τεκμηριωμένη πολιτική θέση. Ελειπαν η ύβρις, η ευτελής και η αδιάντροπη προπαγάνδα και ο αντιδημοκρατικός εθνικολαϊκισμός, που αποτελεί και υποτίμηση και προσβολή στην πολιτική αξιοπρέπεια του πολίτη. Τότε και η πολιτική ήταν διακονία και προσφορά στο δημόσιο-εθνικό συμφέρον και όχι ιδιοτέλεια και προσωπικός ωφελιμισμός. Κατά κανόνα, η πολιτική ζωή της χώρας διακρινόταν για το πολιτικό της ήθος και την ανιδιοτελή προσφορά των πολιτικών της ανδρών. Εξοχοι διαπρεπείς Ελληνες υπήρχαν και στη δημοσιογραφία. Ευτυχώς μέσα σε αυτή την πνευματική ένδεια υπάρχουν φωτεινές οάσεις και στο ελληνικό Κοινοβούλιο αλλά και στον έντυπο δημοσιογραφικό λόγο. Στον τελευταίο, η «Καθημερινή» συνεχίζει την παράδοση της ποιοτικής δημοσιογραφίας με το άριστο δημοσιογραφικό-πνευματικό της δυναμικό. Η εφημερίδα σας, δίχως υπερβολή, αποτελεί εγκόλπιο πολιτικής αγωγής του Ελληνα πολίτη. Εύγε.

Γ. Σταραντζης, Δικηγόρος στον Α. Πάγο και στο ΣτΕ, πρ. επιστημονικός συνεργάτης «Αρχείου Νομολογίας»


H γέννηση ενός άστρου από αέρια και σκόνη, σε απεικόνιση διά χειρός NASA. Τα βαφτίσια του έγιναν σε στενό επιστημονικό κύκλο, το όνομα αυτού –συγκρατήστε το– Carina Nebula. «Εν αρχή ην ο Λόγος...», και διαιώνια η αναμέτρηση των ανθρώπων με την αποκρυπτογράφηση της δημιουργίας του σύμπαντος. Το άστρο αυτό κατοικεί 7.500 έτη φωτός μακριά (δηλαδή κοντά) από τη Γη. Με δεδομένο ότι το φως τρέχει με 300.000 χλμ. το δευτερόλεπτο, ένα έτος φωτός αντιστοιχεί σε 9,5 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα, ενώ η διάμετρος του δικού μας γαλαξία –η εκτίμηση ότι υπάρχουν 100 δισ. γαλαξίες θεωρείται πια μετριοπαθής– είναι 100.000 έτη φωτός. Δέος, στοχασμός, αλλά και χρέος να αφήσουμε τα σχέδιά μας (για πολύ μακρινά ταξίδια) στις επόμενες γενιές.

Οι Ευαγγελιστές των άστρων, ο Ελληνας Κοπέρνικος και η... τροχιά της επί Γης ζωής μας

Κύριε διευθυντά
Με τη «μεγάλη εικόνα» που αναπτύσσει ο Ηλίας Μαγκλίνης στο εξαίρετο άρθρο του στην «Καθημερινή» της 17/3/2018 (με αφορμή τον θάνατο του αστροφυσικού Στίβεν Χοκινγκ) σαν τη νέα διάσταση που έδωσαν ο Αϊνστάιν στην καθημερινή μας αντίληψη του χρόνου (ότι δεν είναι γραμμικός και αδιατάρακτος, αλλά καμπυλώνεται) και ο Κοπέρνικος με τη διαπίστωση ότι η Γη δεν είναι το κέντρο του Ηλίου και των πλανητών που γυρίζουν γύρω από αυτήν, προσπαθεί να εξηγήσει σε φίλο του γιατί η θεωρία του Χόκινγκ για τις μαύρες τρύπες του Διαστήματος μπορεί να προσφέρει κάτι πολύτιμο στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Συμπληρώνοντας λοιπόν αυτήν τη «μεγάλη εικόνα», υπάρχει μια μεγαλύτερη που συμπληρώνει τη «μεγάλη» αυτή και που θα έπρεπε εμείς, τουλάχιστον ως Ελληνες, να γνωρίζουμε.

Η «καθημερινή αντίληψή μας της γνώσης» είναι ότι ο Κοπέρνικος με τη θεωρία του περί του ηλιοκεντρικού συστήματος αντέστρεψε την καθημερινή μας πεπλανημένη αντίληψη ότι ο Ηλιος ανατέλλει και δύει, άρα περιστρέφεται γύρω από τη Γη. Η πραγματικότητα όμως αποτυπωμένη στα εγκαταλελειμμένα μονοπάτια της Ιστορίας ανατρέπει την «καθημερινή» μας αυτή «αντίληψη της γνώσης», καθόσον ο Αρίσταρχος ο Σάμιος (4ος αιώνας π.Χ., γενν. 310 π.Χ.) 17 αιώνες (!) πριν από τον Κοπέρνικο (1473-1543) ήταν ο πρώτος που διαπίστωσε και ισχυρίστηκε ότι η Γη και οι πλανήτες γυρίζουν γύρω από τον Ηλιο. Ο Αρίσταρχος (που ήταν στην εποχή του πιο γνωστός σαν μαθηματικός παρά σαν αστρονόμος) επιπροσθέτως (και με τα πιο περιορισμένα τεχνικά μέσα που είχε τότε) υπολόγισε τα σχετικά μεγέθη και τις σχετικές αποστάσεις της Γης, της Σελήνης και του Ηλίου και έκανε τη διαπίστωση ότι δεν υπάρχει ουράνια σφαίρα, αλλά ένα σύμπαν που είναι σχεδόν άπειρο.

Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί η μεγάλη συμβολή ενός ακόμη μεγάλου Ελληνα αστρονόμου, του Κλαύδιου Πτολεμαίου του 2ου μ.Χ. αιώνα, που τα συγγράμματά του «Αλμαγέστη» (άλλως «Μαθηματική Σύνταξη») και η «Τετράβιβλος» -έστω και βασιζόμενα στο γαιοκεντρικό σύστημα- αποτέλεσαν ένα είδος «αστρονομικού Ευαγγελίου» για τους αστρονόμους των επόμενων 12 αιώνων μέχρι τον Κοπέρνικο. Ηταν μια εποχή που η αστρονομία ήταν ταυτόσημη με την αστρολογία, χωρίς τον μοντέρνο διαχωρισμό αφού δεν αρκείτο στην παρατήρηση των αστρικών σωμάτων, στην κίνηση και στην απόστασή τους, αλλά εφάρμοζε τις παρατηρήσεις για να μετράει τον χρόνο (π.χ. διαιρεί το έτος σε 365 ημέρες που αντιστοιχούν με τον χρόνο περιστροφής της Γης γύρω από τον Ηλιο, διαιρεί την ημέρα σε 24 ώρες που αντιστοιχούν στον χρόνο περιστροφής της Γης γύρω από τον εαυτό της κ.λπ.). Με την καταμέτρηση του χρόνου και τον προγραμματισμό που του επιτρέπει αυτό, ο άνθρωπος οργανώνει την κοινωνικοπολιτική ζωή του, γράφει την ιστορία του κ.ο.κ. Παράλληλα, διαπιστώνει την επίδραση των φάσεων της Σελήνης στη Γη που φέρνει την παλίρροια, την επίδραση της θέσης του Ηλίου στις αλλαγές των εποχών, και εφαρμόζει τις παρατηρήσεις αυτές στην καθημερινότητά του, π.χ. προβλέποντας τον καιρό, προγραμματίζοντας τη σπορά των αγρών, προφυλασσόμενος από κινδύνους μελλοντικών καιρικών συνθηκών κ.ο.κ. Θεωρεί ότι κάτι αντίστοιχο θα συμβαίνει και με τους γνωστούς τότε άλλους 5 πλανήτες. Θέλοντας να αξιοποιήσει αντίστοιχες γνώσεις στην καθημερινή του ζωή, μελετάει τις κινήσεις των πλανητών αυτών αλλά και των αστερισμών παράλληλα με τα συμβαίνοντα ταυτόχρονα στη Γη. Αυτό όμως προϋποθέτει αστρονομικές παρατηρήσεις, χάραγμα των τροχιών των πλανητών, υπολογισμό των αποστάσεών τους από τη Γη και μεταξύ τους κ.ο.κ., γιατί οι πλανήτες αλλάζουν θέσεις, έχουν διαφορετικές τροχιές, που πρέπει να μελετηθούν σε συσχετισμό με την τροχιά της Γης, του Ηλίου και της Σελήνης. Ετσι αναπτύσσεται η αστρονομία, η εξέλιξη της οποίας δεν γίνεται για ακαδημαϊκούς και μόνο λόγους, αλλά για τους πιο πάνω πρακτικούς λόγους.

Με τα ανωτέρω καθίσταται αντιληπτό ότι η «μεγάλη εικόνα» της αστρονομίας και αστροφυσικής στην οποία αναφερθήκαμε, δεν είναι μόνο μια εικόνα πνευματικής πλήρωσης, αλλά συναντά και υπηρετεί την ανάπτυξη της τεχνολογίας και την καθημερινότητά μας βάζοντας τις βάσεις για μια καλύτερη ανθρωπότητα. Βάσεις, που έχουμε την ικανοποίηση να διαπιστώνουμε και την υποχρέωση να διαδίδουμε ότι ήταν ελληνικές.

Λαμπρος Ροϊλος, Συντ. δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω - συγγραφέας - ερευνητής

Ο Σέλεϊ και ο Σκαρίμπας... please

Κύριε διευθυντά
Μου κακοφάνηκε, αν και το γνώριζα, ακούγοντας έναν καθηγητή να λέει «λάθος επαναλαμβανόμενο παύει να είναι λάθος». Ενα απευκταίο γλωσσικό παράδοξο που πάει χέρι χέρι με ένα άλλο νομικό παράδοξο «Επανάστασις (πραξικόπημα κ.λπ.) επικρατήσασα, δημιουργεί Δίκαιον» (το μεταφέρω όπως το διδάχθηκα, προδικτατορικά). Δηλαδή, λέω, το «μηδέν εις το πηλίκιον» του κ. ΓΑΠ, ο νε(ο)ποτισμός του κ. Τσίπρα, ή τα εμετικά που μας σερβίρουν νυχθημερόν τα Μου Μου Εε... ενδέχεται να μας... κάτσουν; Αποκλείεται. Αυτά είναι ανεπανάληπτα! «Η αγραμματοσύνη θα μας σώσει», Σκαρίμπας, ο σκωπτικός. Ακόμη και στην αγγλική, μια γλώσσα πασπαρτού, κατά κανόνα χωρίς κανόνες («Οι Αγγλοι γράφουν Μάντσεστερ και προφέρουν Λίβερπουλ». Ντε Γκωλ, ο άσπονδος φίλος) ισχύει ο κανόνας δύο αρνήσεις ισοδυναμούν με μια κατάφαση, πλην της νεοελληνικής. Π.χ. ο Αγγλος οικοδεσπότης απευθυνόμενος στον Ελληνα καλεσμένο: «Πάρτε ακόμη ένα ποτό, please!» «Οχι, ευχαριστώ!», «Είστε βέβαιος;», «Οχι», «Ε, τότε, πάρτε ακόμη ένα ποτό, please!» Ο Σέλεϊ έλεγε «χρειάζομαι 22 αγγλικές λέξεις για να μεταφράσω 11 ελληνικές». Το αντίθετο συμβαίνει σήμερα.

Ιωαννης Αθ. Μακρης, Καστέλλια Παρνασσίδος

Οταν ο Ντε Γκωλ μίλησε στη Βουλή των Ελλήνων

Κύριε διευθυντά
Η κυρία Αριστοτελία Πελώνη υπενθύμισε («Καθημερινή», 17-4-2018, στη στήλη «Το Κονκλάβιο») ότι την τιμή της ομιλίας ενώπιόν του επιφύλαξε το ελληνικό Κοινοβούλιο στους Αμερικανούς προέδρους Κλίντον και Μπους τον πρεσβύτερο, και στους Γάλλους προέδρους Σαρκοζί και Ολάντ. Ας μου επιτραπεί να υπενθυμίσω με τη σειρά μου, ότι την ίδια τιμή επιφύλαξε (ίσως, δεδομένων των μεγεθών, να επρόκειτο για μια τιμή αμοιβαίως αποδιδόμενη) και σε δύο εκ των νικητών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στον πρόεδρο τότε (1959) των ΗΠΑ στρατηγό Ντουάιτ Αϊζενχάουερ και τον τότε πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας στρατηγό Κάρολο Ντε Γκωλ, το 1963.
Ηταν εποχή ακόμη των μεγάλων, μεταξύ των οποίων και ένας Ελληνας μπορούσε ανέτως να συγκαταριθμείται, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Και είναι ιστορικών διαστάσεων ο λόγος τον οποίο απηύθυνε προς το ελληνικό Κοινοβούλιο και δι’ αυτού προς τον ελληνικό λαό ο υψικάρηνος το δέμας και το φρόνημα ηγέτης της Γαλλίας. Και ναι, η ανταλλαγή αμοιβαίων φιλοφρονήσεων είναι κάτι συνηθισμένο στις επίσημες επισκέψεις ηγετών μιας χώρας σε άλλη, αλλά όταν ο ηγέτης αυτός είναι ο Ντε Γκωλ κι όταν αυτά που λέει αφορούν την Ελλάδα, το πράγμα διαφέρει. Αποκτά σημασία να θυμηθούμε ότι υπήρξαν εποχές που η χώρα μας και οι πολιτικοί της εξέπεμπαν κύρος, ενέπνεαν σεβασμό και ανακαλούσαν με γνήσιο τρόπο τις ιερές μνήμες και τις περγαμηνές της νεότερης ελληνικής δόξας. Και, όχι! Ας μη μεταγλωττίσουμε την αυστηρή και σφριγηλή καθαρεύουσα στην οποία είναι μεταφρασμένα τα αποσπάσματα της ομιλίας του Γάλλου προέδρου και ένδοξου στρατηγού, ακριβώς όπως τα παρέθεσε στη στήλη του ο «Φιλίστωρ» της «Καθημερινής», ο λαμπρός δημοσιογράφος, δυστυχώς εκλιπών, Μιχ. Κατσίγερας, στο φύλλο της 18ης Μαΐου 2012. Οι Ελληνες μπορούν ακόμα να καταλαβαίνουν την επίσημη εκείνη γλώσσα, που ταίριαζε περισσότερο στη μεγαλοπρέπεια κάποιων ειδικών περιστάσεων – αν η ημιμάθεια και η κατάχρηση δεν την (και τις) γελοιοποιούσε.

«[...] Είναι μεγάλη τιμή δι’ εμέ να με δέχεται το ελληνικόν Κοινοβούλιον», είπε ο Ντε Γκωλ. Και συνέχισε: «Μέσα εις την ορμήν του πνεύματος, της καρδίας και του νου, η οποία ωθεί τους Παρισίους προς τας Αθήνας, υπάρχει το γεγονός, διά παντός παραδεκτόν, ότι εις μίαν κρίσιμον διά την μοίραν των ανθρώπων εποχήν, η Ελλάς επροσωποποίησεν αιφνιδίως και ταυτοχρόνως όλας τας θαυμαστάς επιτεύξεις της σκέψεως, της τέχνης, της επιστήμης, της δράσεως, και εγέννησεν τον πολιτισμόν μας».

Την ομιλία του παρακολουθεί η Βουλή και ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής. Μιλάει ο μεγαλοπρεπής ηγέτης της Γαλλίας στρατηγός Ντε Γκωλ. Πλέκει το εγκώμιο της Ελλάδας-κοιτίδας του πολιτισμού μας. Συνεχίζει με τα εξής αλησμόνητα που αναφέρονται όχι στο αρχαίο παρελθόν αλλά στη νεότερη εποχή της ελληνικής προσφοράς:

«Πουθενά, και από αιώνων πολλών –καθώς γνωρίζετε– τοιαύτης εκτάσεως επιτυχία (η γέννηση του ελληνικού πολιτισμού) δεν υπήρξε πλέον εντόνως αισθητή, παρά εις την πατρίδα μου. Αλλά μέσα εις την έλξιν, την οποίαν μας προκαλείτε, υπάρχει επίσης η ιδιάζουσα συγκίνησις την οποίαν, πάντοτε, εγέννησε, και ιδιαιτέρως τα τελευταία 150 έτη, η ανδρεία των Ελλήνων, ορθωθέντων πρώτον εναντίον των δυναστών των, έπειτα υπερασπιζομένων την ανεξαρτησίαν των, και, κατά το διάστημα των δύο παγκοσμίων πολέμων, αγωνιζομένων με πάθος διά να συντελέσουν εις την σωτηρίαν της παγκοσμίου ελευθερίας.

»Πώς οι Γάλλοι, οι οποίοι και εκείνοι πολλάκις ομοίως έπραξαν, να μη συγκινηθούν, περισσότερον από οιονδήποτε άλλον, ενώπιον τοιούτου παραδείγματος; Και πώς θα ηδυνάμην εγώ προσωπικώς να λησμονήσω αυτήν την βαθείαν έκκλησιν προς το θάρρος και την τιμήν, την οποίαν απηύθυνεν η Ελλάς προς τας ψυχάς, μαχομένη κατά των δύο δικτατοριών, καθ’ ην ακριβώς στιγμήν η γαλλική αντίστασις ήρχιζε τον αγώνα του λαού διά την απελευθέρωσίν του; […]Παρά τας καταστροφάς τας συσσωρευθείσας επί του εδάφους σας, κατά το διάστημα του πολέμου και μετά, και αφού ανοικοδομήσατε τα ερείπιά σας, παρά τας δυσκολίας τας προερχομένας από την φύσιν, από την διχόνοιαν, από την έλλειψιν των απαραιτήτων μέσων, σας βλέπομεν […] αποφασισμένους να εξασφαλίσητε το μερίδιόν σας και να συμμετάσχητε ενεργώς εις την σημερινήν εξέλιξιν. […]».

Ναι, αυτά, κύριε διευθυντά! Και, τώρα, διηγώντας τα να κλαις...

Γερασιμος Μιχαηλ Δωσσας, Θεσσαλονίκη

Ο Δομήνικος και η ανακάλυψη

Κύριε διευθυντά
Ως γνωστόν, η Ακαδημία Αθηνών απονέμει διάφορα βραβεία στο τέλος εκάστου έτους. Δεν θα αναφερθώ ούτε στο είδος των βραβείων, ούτε στους αποδέκτες τους, ούτε και στις κατά καιρούς βολές κατά της Α.Α. για την αφωνία της σε ζοφερούς καιρούς της ελληνικής Πολιτείας και την απουσία της σε διάφορες, γενικότερα, δοκιμασίες του ελληνικού λαού. Θα ήθελα απλώς να καταθέσω τη δική μου μαρτυρία - άποψη ως προς την αληθινή ισχύ, το ουσιαστικό κύρος, αλλά και τον τρόπο επιλογής βραβείων και βραβευθέντων.

Για να γίνω πιο σαφής: Παρακολουθώντας κατά καιρούς βραβεία, για παράδειγμα, σε φωτογραφικά λευκώματα, σε λογοτεχνικά βιβλία ή όποια τέλος πάντων συγγραφική δραστηριότητα, εγχώριας πάντως εμβελείας, διερωτήθηκα πολλές φορές έως τώρα: Αραγε, περιπτώσεις όπως η σημαντική ανακάλυψη του Θεοτοκόπουλου της Σύρου, που προκάλεσε μάλιστα και διεθνές ενδιαφέρον, δεν άξιζε να βραβευθεί από την Ακαδημία Αθηνών; Θα πρέπει να τονιστεί εδώ, διά βραχυτάτων έστω, ότι το εν λόγω εύρημα είναι το πρώτο, γνήσιο, ενυπόγραφο και «ελληνικό» έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, με μεγάλη όντως καλλιτεχνική, επιστημονική, οικονομική και εθνική σημασία, αφού με αυτό επιβεβαιώθηκαν οριστικά οι ελληνικές - βυζαντινές καταβολές του ζωγράφου, οι οποίες διαφαίνονται στο ώριμο αναγεννησιακό έργο του. Με λίγα λόγια, με την ανακάλυψη αυτή η Ελλάδα «κατοχύρωσε» τον Ελληνα καλλιτέχνη, που ως τότε εθεωρείτο κυρίως δυτικός αναγεννησιακός ζωγράφος.
Μέγιστο λοιπόν γεγονός η εν λόγω ανακάλυψη της εικόνας του Θεοτοκόπουλου και, φυσικά, πολλοί εκείνοι που θα ήθελαν να την είχαν ανακαλύψει! Απορίας άξιον όμως ότι, ενώ τα ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία αναζητούσαν επίμονα τον ανακαλύψαντα, δυστυχώς ιθύνοντες του χώρου προσπάθησαν να τον παραγκωνίσουν. Απόδειξη, ότι σε καταλόγους εκθέσεων «εν Ελλάδι» με κύριο έκθεμα το εν λόγω εύρημα του Θεοτοκόπουλου, το σχετικό λήμμα δεν εγράφη, ως οφείλετο, από τον ανακαλύψαντα. Αντιθέτως, στον κατάλογο της εκθέσεως με τίτλο «From Byzantium to El Greco» που οργάνωσε η Βασιλική Ακαδημία του Λονδίνου, το εν λόγω λήμμα υπογράφεται από τον ανακαλύψαντα!

Με αυτό και μόνο το δεδομένο, διερωτάται κανείς: Υπήρχε περίπτωση να βραβευθεί από την Α.Α. το εύρημα-σταθμός στην πορεία μελέτης του Θεοτοκόπουλου; Αυτό θα συνέβαινε μόνο αν το εισηγείτο κάποιος ειδικός-αρμόδιος ακαδημαϊκός «μεγάθυμον ήτορ έχων», που θα μπορούσε να υπερβεί το «...κεραμεύς κεραμεί κοτεί και τέκτονι τέκτων…».

Επόμενο λοιπόν είναι να αμφιβάλλει κάποιος για τον τρόπο επιλογής των βραβευομένων και να θεωρεί, ως εκ τούτου, ίσως πολλά βραβεία ως αποτέλεσμα μεθοδικών κινήσεων και υψηλών παρασκηνιακών διασυνδέσεων. Κοινώς, θα λέγαμε, βραβεύεται «όστις έχει άνθρωπον ίνα... βάλη αυτόν εις την κολυμβήθραν, την επιλεγομένην Βηθεσδά».

Κατερινα Παπαθωμα - Μαστοροπουλου, Φιλόλογος - αρχαιολόγος

Το Ισραήλ, η Γάζα, το «Παλαιστινιακό»

Κύριε διευθυντά
Και πάλι εθριάμβευσε η μεροληπτική πληροφόρηση από μέρους «σοβαρών» και άλλων, όντως σοβαρών, δημοσιογράφων σχετικά με τα τελευταία γεγονότα στη Γάζα. Οπως με τον εθισμό  των ναρκομανών λίγες είναι οι ελπίδες ιάσεως, έτσι και το «Παλαιστινιακό» έχει πλέον καταντήσει η παραισθησιογόνος ουσία της δημοσιογραφίας, η οποία και παραπληροφορεί αυτόματα, λόγω εθισμού, αρνούμενη να δεχθεί καν τον συλλογισμό του «αμφοίν μύθον».

Ετσι, ο ομολογουμένως ευπρεπής και αξιόλογος συνεργάτης της εφημερίδος σας κ. Παντελής Μπουκάλας σε σχόλιό του αναφέρεται στον Νετανιάχου, παρομοιάζοντάς τον με τον Ερντογάν διά της εξισώσεως του ρέοντος αίματος των Κούρδων στο Αφρίν με το αίμα των Παλαιστινίων της Γάζας. Και ευλόγως διερωτάται κανείς αν είναι ποτέ δυνατόν να εξομοιώνονται ανόμοιες προσωπικότητες, η μία δεσποτική και επιβάλλουσα το δίκαιο του ισχυροτέρου, η δε άλλη ουσιωδώς δημοκρατική και παρ’ ότι ανακρινόμενη από την αστυνομία της χώρας για ψευδο-πταίσματα, οι δημοσκοπήσεις των ημερών τον φέρουν νικητή σε περίπτωση που γίνονταν σήμερα εκλογές στο Ισραήλ.

Το εάν ο στρατός του Ισραήλ είναι ή δεν είναι ο «ηθικότερος στρατός του κόσμου» αφήνει τελείως αδιάφορο τον μέσο Ισραηλινό, ο οποίος βλέπει μόνο τη μεγάλη εικόνα. Και ξέρετε ποια είναι η μεγάλη αυτή εικόνα; Δεν χρειάζονται ιδιαίτερες ικανότητες για να την εντοπίσετε. Μια απλή πρόσθεση των πληθυσμών των εχθρικών προς το Ισραήλ χωρών δείχνει το τιτάνιο έργο που καλείται ο ισραηλινός στρατός να αντιμετωπίσει, προκειμένου να υπερασπισθεί τα πατρώα εδάφη. Η πρόσθεση αυτή μας λέει: Ισραήλ: πληθυσμός 8.000.000 και οι εχθροί του 382.700.000, ήτοι το σύνολο του αραβικού πληθυσμού συν το Ιράν. Και τούτο δίχως να υπολογίζονται οι διαστρεβλωτές της ενημέρωσης ανά την υφήλιο και ιδίως στην καθωσπρέπει αριστερίζουσα Ευρώπη, οι οποίοι, όπως προελέχθη, έχουν εθιστεί με τα παραισθησιογόνα τύπου Παλαιστίνης. Εμείς, μια Τουρκία έχουμε απέναντί μας (περί τις 8 φορές πολυπληθέστερη ημών) και ανησυχούμε για τα νησιά μας, τι να πουν οι Ισραηλινοί;

Ι. Ιωσηφ, Πόρτο Ράφτη

Βόλτα στο παρελθόν μέσω «Παρόδου»

Κύριε διευθυντά
Ηταν μια Κυριακή του Μάρτη το 1977. Το πρωί ήρθε η Αννα με το Ντεσεβοδάκι της να με πάρει από το σπίτι μου στην Κηφισιά για του Ζωγράφου, Μπισκίνη 51.

Φτάνουμε. Μια ομάδα παιδιών, του Θεατρικού Εργαστηρίου της Παρόδου Ομάδας Τέχνης, μας περίμενε για την καθιερωμένη κυριακάτικη συνάντησή μας. Στο υπόγειο της οδού Μπισκίνη, πιο κάτω από το θέατρο ΣΤΟΑ, ο Δήμος Ζωγράφου μάς είχε παραχωρήσει και διαμορφώσει έναν χώρο πολιτιστικών εκδηλώσεων. Δήμαρχος τότε, ο Δημήτρης Μπέης.

Σε αυτόν τον χώρο γίνονταν πολλά. «Πρωτοποριακά» για την εποχή. Οταν άρχισαν να γίνονται γνωστά, κατέφθαναν εκεί διάφορα πρόσωπα και προσωπικότητες από διάφορους χώρους και περιοχές. Θυμάμαι τη Ζωρζ Σαρή και τη Μάρω Λοΐζου που έλεγαν πάμε εκεί στην «Πάροδο» να δούμε τι κάνουν κάτι «τρελοί». Ερχονταν ακόμα ο Γιάννης Νεγρεπόντης, ο Νίκος Παπαγεωργίου, ο Μιχάλης Κατσίγερας, θεατρολόγος (διακεκριμένος δημοσιογράφος της «Καθημερινής») και δυστυχώς εκλιπών, ο συνθέτης Κώστας Μυλωνάς, η Μάγκυ Μοντζολή, βασικό μέλος της «Παρόδου», ο ποιητής Αγγελάκης, ηθοποιοί, χορευτές και παιδιά, πολλά παιδιά.

Στις εκδηλώσεις αυτές πολλές φορές συμμετείχαν ο Δημήτρης Μπέης, ο αδελφός του Τάκης, η Φωτεινή Σακελλαρίου κ.ά. Εκείνο το πρωί ήταν μόνο παιδιά και κάποιοι ηθοποιοί της «Παρόδου». Περίμεναν να αρχίσουμε το πρόγραμμα. Ξαφνικά λέω σε έναν ηθοποιό, τον Αντώνη Περπινιά, να ντυθεί σαν γαμπρός και σε μια ηθοποιό να φορέσει ένα νυφικό που είχαμε και να γίνει η νύφη. Μετατρέψαμε ένα καροτσάκι, που χρησιμοποιούσαν οι οικοδόμοι να κουβαλούν μπετόν και τσιμέντο, σε άμαξα - χειράμαξα και το στολίσαμε. Μπήκε μέσα η νύφη και ο γαμπρός οδηγούσε την άμαξα. Ακολούθησε ο Σίμος με το ακορντεόν και τα υπόλοιπα παιδιά με χαρές και τραγούδια. Πηγαίναμε για γάμο. Ο γάμος θα γινόταν σε μια πλατεία που διαμόρφωνε τότε ο δήμος απέναντι από το θέατρο ΣΤΟΑ. Φτάνουμε εκεί και αρχίζουν οι χοροί και τα πανηγύρια, τα δρώμενα και οι εκπλήξεις. Βγήκε ο κόσμος στα μπαλκόνια, άρχισαν να μαζεύονται οι περίεργοι και να στήνεται «κάτι» που διαμορφωνόταν εκείνη τη στιγμή. Κάποια στιγμή με ρωτάει ένας κύριος: «Τι γίνεται εδώ;». Του λέω: «Δεν βλέπετε; παίζουμε». Εκείνος επέμεινε για διευκρινίσεις. Με ρωτάει: «Τι παίζετε;», και του λέω «Παίζουμε θεατρικά». Απάντησε με ένα «Α!» σαν να κατάλαβε και απομακρύνθηκε λίγο πιο πέρα. Μπήκε στον χορό η νύφη και ο γαμπρός και άρχισαν οι χοροί με τη μουσική και τα τραγούδια που έπαιζε ο Σίμος με το ακορντεόν και κάποιος άλλος που έδινε ρυθμό με ένα τουμπερλέκι. Μαζί με τα παιδιά πήραν μέρος στον γαμήλιο χορό ενήλικες και διάφοροι από τους περίεργους που βρέθηκαν εκείνο το κυριακάτικο πρωινό να περνούν από το συγκεκριμένο σημείο.

Υστερα ήρθε η ώρα της προσφοράς δώρων στο «νιόπαντρο» ζευγάρι. Δώρα φανταστικά, ποιηματάκια με ευχές, μαντινάδες και στο τέλος κάποια παιδιά πρόσφεραν στη νύφη ένα αυτοσχέδιο στεφανάκι με λουλούδια.

Τελικά αυτό που κάναμε ήταν ένα αυτοσχέδιο θεατρικό παιχνίδι· το 1977. Αρχή της μεταπολίτευσης, πολλές νέες όψεις μιας πολιτιστικής έκρηξης άρχισαν να εμφανίζονται. Πριν από λίγους μήνες είχαμε 2017, σαράντα χρόνια μετά, κάποιες από αυτές επιβίωσαν και επιβεβαιώθηκαν. Ισως παίζει ρόλο και ο αριθμός 7, πολλά εφτάρια συνέπεσαν 1977-2017. Σύμφωνα με τον Πυθαγόρα, ο αριθμός 7 είναι ένας τέλειος αριθμός γιατί εμπεριέχει το τρίγωνο και το τετράγωνο. Φεύγω τώρα. Με περιμένουν τα παιδιά για θεατρικό παιχνίδι.

Λακης Κουρετζης, Παιδαγωγός - συγγραφέας - σκηνοθέτης, επ. διδάκτωρ Παν/μίου Αθηνών

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ