Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

«Εξω οι πρίγκιπες από το στράτευμα»

Κύριε διευθυντά
Ο συνάδελφος ιατρός κ. Γρ. Σκαμπαρδώνης σε επιστολή του στην «Κ», 24-5-2018, σχολιάζοντας άρθρο της εφημερίδας, υπερασπίζεται τη μνήμη του πρίγκιπα Ανδρέα, τονίζοντας τα ηγετικά του προσόντα. Δεν διαφωνώ, μπορεί να έχει δίκαιο. Θέλω να θέσω το θέμα από άλλη διάσταση που απασχόλησε στο παρελθόν τις Ενοπλες Δυνάμεις επί πολλές δεκαετίες. Επρεπε οι πρίγκιπες να υπηρετούν, σε μάχιμες μονάδες, ως υφιστάμενοι ή ως διοικητές;

Η πείρα έδειξε ότι η παρουσία τους ήταν αρνητική για την πειθαρχία του στρατού. Ποιος διοικητής ετόλμησε ποτέ να τιμωρήσει πειθαρχικά μέλος της βασιλικής οικογένειας για παράβαση των κανονισμών; Ηταν όλοι στο απυρόβλητο. Στους ανωτάτους βαθμούς, ποιος αντιστράτηγος θα διαφωνούσε, σε ώρα μάχης, με τους ανωτέρους του (ακόμη και αν είχε δίκαιο), διατυπώνοντας επίσημα τη διαφωνία του; Οπως αναφέρει στην επιστολή του ο κ. Γρ. Σκ., εάν δεν ήταν πρίγκιπας ο Ανδρέας, σίγουρα θα του είχε αφαιρεθεί η διοίκηση.

Αυτά ήταν σε όλους γνωστά, γι’ αυτό ένα από τα αιτήματα των επαναστατών στο Γουδί, πριν από τους Βαλκανικούς πολέμους, ήταν να φύγουν οι πρίγκιπες από τον Στρατό.

Γεωργιος Αραμπατζης, Στρατιωτικός ιατρός ε.α.

Γενόσημα, η δαπάνη και οι θεραπείες

Κύριε διευθυντά
Με εντυπωσιακούς τίτλους προβάλλεται το πρόβλημα της τιμής των φαρμάκων (πρωτοτύπων και γενοσήμων), ο βαθμός συμμετοχής των ασφαλισμένων, οι επιστροφές (clawback) των φαρμακοποιών και τα συναφή προβλήματα που δημιουργούνται στη φαρμακευτική κάλυψη και τη φαρμακευτική δαπάνη.

Ομως, ελάχιστη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι τα γενόσημα αντιπροσωπεύουν ένα κλάσμα και όχι την «πλειοψηφία βάρους» της φαρμακευτικής δαπάνης. Ειδικώς μάλιστα για τη νοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη, η μερίδα των γενοσήμων στο κόστος είναι μάλλον μικρή. Τα περισσότερα φάρμακα «θεραπευτικής αιχμής» είναι καθαρώς πρωτότυπα και πανάκριβα. Το φαινόμενο είναι παγκόσμιο και καθόλου ελληνικό. Η διαφορά της Ελλάδος από τις άλλες χώρες είναι η έκταση της συνταγογράφησης, διότι στις θεραπευτικές επιλογές πολλών απουσιάζει κάθε στοιχείο λογικής.

Τα λεγόμενα «θεραπευτικά πρωτόκολλα» για τα βαρέα νοσήματα (με τα ακριβά φάρμακα) είναι σχεδόν ανύπαρκτα ή παρωχημένα. Η θεραπευτική επιλογή γίνεται από κάποιον θεράποντα-θεό. Δεν υπάρχει ούτε λειτουργεί με την έννοια που λειτουργεί αλλού η «Ογκολογική Ομάδα» στα νοσοκομεία.

Οι επίσημες προδιαγραφές («ενδείξεις») των φαρμάκων δεσμεύουν τους θεράποντες μόνον θεωρητικώς. Διότι εύκολα αποσπάται αδειοδότηση για «συνταγή εκτός ένδειξης» (OFF LABEL). Αξίζει μια απλή αναζήτηση του «ποσοστού» ακριβών φαρμάκων που αναγράφονται «βάσει ενδείξεως» ή «εκτός ενδείξεως».

Από άλλη δε πλευρά, υπάρχει μια σειρά μέτρων αφάνταστης πολυπλοκότητας και γραφειοκρατίας, όπως π.χ. η «παρηγορητική θεραπεία» και η «πρώιμη πρόσβαση» σε συνδυασμό με μια «περίτεχνη» πλύση εγκεφάλου που έχει μεθοδικά επιβάλει το μάρκετινγκ των φαρμακευτικών εταιρειών και την έχει «διανθίσει» με σωρεία επιστημονικοφανών άλλων δραστηριοτήτων (συμπόσια, ημερίδες, δορυφορικές διαλέξεις, διαλέξεις «επιφανών ειδικών»). Και αυτό, με το πρόσχημα του εκσυγχρονισμού έχει τελικά εκτοπίσει κλασικές θεραπείες και έχει εγκαθιδρύσει πανάκριβα «νέα υποκατάστατα». Τις περισσότερες δε φορές χωρίς να λαμβάνονται υπόψη κάποια λογικά στοιχεία, όπως π.χ. ηλικία, συν-νοσηρότητες, οι μέχρι τούδε θεραπευτικές αποτυχίες και άλλα δεδομένα που λογικά θα απέτρεπαν κάποια θεραπευτική επιλογή.

Ολα αυτά τα αντιμετωπίζουν και άλλες χώρες και μάλιστα με πολύ ανθηρότερη οικονομία όπως το Ην. Βασίλειο. Εκεί, δεν παραδίδονται όπως εμείς, αλλά υπάρχουν σοβαροί φορείς, ανεξάρτητοι, που κατευθύνουν με βάση τη λογική τις θεραπευτικές επιλογές που πρέπει να καλυφθούν (εκεί δεν καλύπτονται όλες) και δεν αφήνουν το πράγμα αχαλίνωτο. Το Εθνικό Κέντρο Κλινικής Αριστείας (NICE) συνεχώς ανανεώνει την πολιτική του με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα (στατιστικές, νέες γνώσεις κλπ.) και δεν επιτρέπει την κατάρρευση του Βρετανικού ΕΣΥ από συνταγογραφίες. Η απλή αντιγραφή των οδηγιών του θα μπορούσε να βοηθήσει και σε εμάς όχι μόνον γιατρούς και ασθενείς αλλά και φορολογουμένους.

Κωστας Κωνσταντοπουλος, Καθηγητής-διευθυντής της Αιματολογικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής Αθηνών

Δημοκρατία, ουσία και ετυμολογία

Κύριε διευθυντά
Πολλά λεξικά δίνοντας τον ορισμό της δημοκρατίας περιορίζονται να αναφέρουν τη σύνθεση λέξεων δήμος= λαός και κρατώ, κράτος= ισχύς, δύναμη, δηλαδή το κράτος του δήμου, του λαού. Αυτά είναι ορθά μεν ετυμολογικώς, όμως λίγα και ανεπαρκή για να αποδώσουν με πληρότητα την προέλευση του όρου. Η ίδια ετυμολογική ανεπάρκεια υπάρχει και στα συγγράμματα του συνταγματικού δικαίου, όπου η δημοκρατία ως πολίτευμα αποτελεί κορυφαία θεματική διδασκαλία.

Θέλω να καταθέσω το ερευνητικό μου ετυμολογικό πόρισμα του όρου, ευσύνοπτο αλλά κατά τη γνώμη μου –είμαι πάντα ανοιχτός σε διάλογο– επιστημονικά και ετυμολογικά ορθό. Κατ’ αρχήν παρουσιάζεται η λέξη «Δαμοκρατία» και στη συνέχεια δημοκρατία όπου τελικά επικρατεί. Η πρώτη λέξη του όρου δήμος στην αρχή δεν σήμαινε λαός αλλά τμήμα γης και στη συνέχεια τους κατοίκους που έμεναν μόνιμα στο τμήμα αυτό της γης. Και επειδή ο πληθυσμός αυτός ήταν στην πλειοψηφία φτωχολογιά, η λέξη δήμος είχε γίνει συνώνυμο του φτωχού που αποτελούσε πλειοψηφία. Ο Αριστοτέλης, ο μέγας αυτός πολιτειολόγος και συνταγματολόγος, ταυτίζει τη δημοκρατία με τον φτωχό λαό που ήταν πάντα πλειοψηφία. Ως προς τη ρίζα των λέξεων: προέρχεται από τη ρίζα δα.

Από αυτή τη ρίζα προέρχεται το ρήμα δατέομαι και δέομαι και το ουσιαστικό δαπάνη. Η γλωσσική σημασία της ρίζας και των ρημάτων είναι μοιράζω, κομματιάζω. Μοιράζω τη γη αφού την κομματιάσω σε τμήματα. Επ’ αυτών των τμημάτων εγκαταστάθηκε φτωχός λαός, ο οποίος πήρε το όνομα δήμος από τη μοιρασμένη γη, που του δόθηκε. Η φτωχολογιά, κύριε διευθυντά, έδωσε αυτό, το πιο τιμημένο όνομα στον κόσμο. Αυτή όμως η θέα –η δημοκρατία– από τότε μέχρι σήμερα βιάζεται είτε ωμά και απροκάλυπτα από κόκκινες και μαύρες δικτατορίες, είτε με λειτουργούσα Βουλή! Ο απεχθέστερος, υποκριτικότερος βιασμός της είναι να τη βιάζεις επικαλούμενος το... όνομά της! Πολιτικός φιλόσοφος ανέκραξε με αγανάκτηση «Δημοκρατία, πόσα εγκλήματα δεν γίνονται στο όνομά σου»!

Γ. Σταραντζης, Δικηγόρος στον Α. Πάγο και στο ΣτΕ, π. επιστημονικός συνεργάτης του «Αρχείου Νομολογίας», συγγραφέας νομικών μελετών

Οι απόπλοι και οι απόπλοες

Κύριε διευθυντά
Ο κ. Γιανναράς στον επίλογο της επιφυλλίδας, που δημοσιεύτηκε στην «Κ» (3 Ιουνίου) «ζητά» την αποστράτευση ανωτάτου στελέχους του Λιμενικού, επειδή είπε: «Απόψε θα φτάσουμε τους εικοσιοχτώ απόπλους».

Στην αρχαία ελληνική, σύμφωνα με τη γραμματική του Αχιλλέα Τζαρτζάνου, ο απόπλους είναι ουσιαστικό, δευτερόκλιτο, συνηρημένο και κλίνεται ακολουθώντας το «ο έκπλους» και, έτσι, στον πληθυντικό είναι «οι απόπλοι» με αιτιατική, τους απόπλους. Στην καθαρεύουσα συνεχίζει να κλίνεται ως συνηρημένο και με αυτόν τον τρόπο φθάνει ως τη δημοτική, όπως διαβάζουμε στο Λεξικό του Δημ. Γεωργακά, που ξεκίνησε για ελληνο-αγγλικό και τελικά καταλήγει να είναι το Εθνικό λεξικό της Νέας Ελληνικής, λόγω της τεράστιας αποδελτίωσης: «ο απόπλους, πληθ. οι απόπλοι / έπνεαν σφοδροί άνεμοι εντάσεως 7-8 μποφόρ με αποτέλεσμα να απαγορευτούν οι απόπλοι μικρών σκαφών». Βέβαια συναντάται και ο ασυναίρετος τύπος, οι απόπλοες, που κατά τη Νεοελληνική Γραμματική του Μ. Τριανταφυλλίδη μάλλον θα πρέπει να ακολουθεί την πρώτη κλίση, τα αρσενικά σε -ους (ο παππούς, οι παππούδες) χωρίς όμως να καταγράφεται (σελ. 235. έκδ. ΟΕΔΒ 1941).
Ελπίζω, πως η επιστολή μου θα προλάβει την όποια δυσάρεστη εξέλιξη στη θητεία του εγγραμμάτου αξιωματικού.

Επαμεινωνδας Ηλιοπουλος, Φαρμακοποιός

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ