Παύλος Παπαδόπουλος ΠΑΥΛΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Πώς το μετάξι οδήγησε στην κρίση

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο Χένρι Λίμαν εγκαταλείπει τη Βαυαρία και φτάνει στην Αμερική το 1844. Μαζί με τα δύο αδέλφια του, τον Εμάνουελ και τον Μάγερ, ιδρύει μια οικογενειακή επιχείρηση το 1847 στην Αλαμπάμα. Σηκώνεται στις πέντε το πρωί και «σκοτώνεται» στη δουλειά στο μικρό μαγαζάκι με τα μεταξωτά υφάσματα. Ο Χένρι πεθαίνει από κίτρινο πυρετό το 1855, αλλά συνεχίζουν οι άλλοι δύο.

Θα μεταπηδήσουν από τη λιανική μεταξωτών υφασμάτων στις εισαγωγές και στο εμπόριο μεταξιού και στη συνέχεια στην αγοραπωλησία τίτλων μεταξιού και άλλων αγαθών. Θα μετακομίσουν στη Νέα Υόρκη και θα μετατρέψουν την εμπορική εταιρεία τους σε χρηματοοικονομική εταιρεία, η οποία θα εισαχθεί στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης το 1887. Η Lehman Brothers θα ταυτιστεί με την εξέλιξη του καπιταλισμού από τα τόπια των μεταξωτών υφασμάτων στις μετοχές, τα παράγωγα και τα σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα. Κάπως έτσι φτάσαμε στο 2008, όταν η Λίμαν κατέρρευσε υπερχρεωμένη, προκαλώντας ένα φαινόμενο ντόμινο που κόντεψε να παρασύρει το διεθνές τραπεζικό σύστημα και την παγκόσμια οικονομία στην καταστροφή. Η αφετηρία της ελληνικής κρίσης, που ξέσπασε το 2009, βρίσκεται στη χρεοκοπία της Lehman Brothers. Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε τις αναλύσεις στον διεθνή Τύπο στις αρχές του 2010 για το αν η Ελλάδα είναι ή δεν είναι η «δεύτερη Λίμαν».

Στις αρχές Σεπτεμβρίου, κλείνουν δέκα χρόνια από την κατάρρευση της Lehman Brothers και με αυτή την αφορμή ο Σαμ Μέντες σκηνοθετεί το έργο «The Lehman Trilogy» του Στέφανο Μασίνι, που παίζεται στο National Theatre του Λονδίνου (έως τις 20 Οκτωβρίου). Οι τρεις ηθοποιοί, ο Ράσελ Μπιλ, ο Μπεν Μάιλς και ο Aντι Γκόντλεϊ, δεν υποδύονται μόνο τους αδελφούς Λίμαν. Τους βλέπουμε να μεταμορφώνονται σε γιους, σε συγγενείς, σε συζύγους και σε εγγόνια των Λίμαν, σε ένα ταξίδι στον χρόνο που καλύπτει τρεις γενιές. Υπηρετείται έτσι ο συμβολισμός ότι θεμελιώδη χαρακτηριστικά, όπως η φιλοδοξία και η ύβρις, παραμένουν απαράλλαχτα σε όλες τις εποχές. Το έργο, παρότι υπερβολικά μινιμαλιστικό, ακολουθεί την παράδοση του Ιψεν, του Χένρι Μίλερ και του Σαίξπηρ, που έχουν αποδώσει τις περιπέτειες, τις αυταπάτες και τις καταστροφές που φέρνουν το χρήμα και τα χρέη όταν υποχωρούν η λογική και η ταπεινότητα.

«Για να γίνεις πλούσιος, πρέπει να ανακαλύψεις τα απλά πράγματα προτού γίνουν απλά», είπε ο Φίλιπ Λίμαν το 1887. Τα σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα, προφανώς, δεν ήταν ποτέ μια απλή υπόθεση. Το ηφαίστειο του 2008 παραμένει ακόμα ενεργό. Η «εξαΰλωση του καπιταλισμού», το διαζύγιο του χρήματος από την ύλη, που συμβολίζει η μετεξέλιξη ενός μαγαζιού με μεταξωτά υφάσματα σε ένα μεγαθήριο αγοραπωλησίας άυλων τίτλων, ίσως είναι μια από τις αιτίες της κρίσης εμπιστοσύνης, αλλά και του αξιακού κενού που πλήττει τη Δύση.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ