Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Περί χρησιμότητας των αρχαίων ελληνικών

Κύριε διευθυντά
Η διδασκαλία της αρχαίας μορφής της ελληνικής γλώσσας στα σχολεία έχει λίγους φίλους και πολλούς και διακεκριμένους αντιπάλους, ορισμένοι εκ των οποίων ανάγουν το θέμα στο πολιτικό επίπεδο με τη σκέψη ότι η ενασχόληση με τα αρχαία ελληνικά ενισχύει συνειδητά ή ασυνείδητα το εθνικιστικό αίσθημα, το οποίο θεωρείται ρατσιστικό. Μερικοί ακαδημαϊκοί μάλιστα φθάνουν στο σημείο να διατυπώνουν την εντελώς ανιστόρητη άποψη ότι τα αρχαία ελληνικά είναι νεκρή γλώσσα, όπως τα λατινικά. Τα λατινικά είναι πράγματι νεκρή γλώσσα διότι ούτε μια λατινική λέξη χρησιμοποιείται στην καθομιλουμένη των λατινογενών γλωσσών, της γαλλικής και των άλλων.

Αντιθέτως, η αρχαία ελληνική γλώσσα μπορεί με βεβαιότητα να θεωρηθεί ζωντανή, δεδομένου ότι οι περισσότερες λέξεις που περιέχουν τα αρχαιότερα κείμενα της ελληνικής γλώσσας, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, χρησιμοποιούνται ακέραιες στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα. Επιπλέον όλα (όλος -η,  -ον = ομηρική λέξη) τα άκλιτα μόρια του λόγου με τα οποία ο λόγος και η γραφή αποκτούν συγκεκριμένη έννοια όπως το όπως, πώς, τι, πότε, όταν, αντί, από, αλλά, χωρίς, και άλλα (το και και το άλλος -α, επίσης ομηρικά). Το ίδιο συμβαίνει με τα αριθμητικά, ένα έως δέκα-εκατό-χίλια. Πολλά αριθμητικά αναφέρει ο Ομηρος όταν απαριθμεί τα πλοία που επρόκειτο να εκστρατεύσουν στην Τροία.  Το γεγονός λοιπόν ότι εκφράζουμε τις σκέψεις μας καθημερινά χρησιμοποιώντας τις ίδιες λέξεις με τους αρχαίους και γεννιόμαστε, ζούμε και απολαμβάνουμε το περιβάλλον και τα προϊόντα της ίδιας γης με εκείνους, είναι τα ισχυρότερα στοιχεία που μας συνδέουν με τους αρχαίους Ελληνες. Οι φιλόλογοι είναι οι πρώτοι που πρέπει να συνειδητοποιήσουν αυτή την ισχυρή σχέση μελετώντας και διδάσκοντας τα αρχαία με θέρμη, ώστε να τη μεταδίδουν πειστικά στους μαθητές και στην κοινωνία.

Μενελαος Μπατρινος, Ομ. Καθηγητής  Ενδοκρινολογίας


Κουδούνες αιγοπροβάτων και μια φλογέρα βοήθησαν τον αρχιμάστορα του κλαρίνου Νίκο Ρέλλια στη σύνθεση ενός ιστορικού σήματος που ταυτίστηκε, αρχής γενομένης το 1938 και επί σειρά δεκαετιών, με την κρατική ραδιοφωνία. Το χαλί της έμπνευσης ήταν στρωμένο από ένα έξοχο βουκολικό δημώδες άσμα με πρωταγωνιστή τον ξακουστό σε πόλεις και χωριά «Τσομπανάκο»: «...Κι αν δεν φύλαγα πολλά καμιά πεντακοσαριά/ είχα κάπα είχα γλίτσα μ’αγαπούσαν τα κορίτσια/ κι όλο γύρναγα στις στρούγκες να βρω νιές και βλαχοπούλες». Λιγότερο ειδυλλιακή η απολαυστική ιστορία που αφηγείται ο επιστολογράφος της «Κ» με έναν αδάμαστο οπλισμένο ποιμένα, τα τσοπανόσκυλά του, έναν έμφοβο δικαστικό κλητήρα,την αποστολή στρατιωτικής δύναμης στο μαντρί-οχυρό και έναν ρουσφετολόγο βουλευτή. Προσοχή! H φωτογραφία δεν συνδέεται με τα γεγονότα.

Ο μπαρμπα-Μήτρος, το δάνειο, τα τσοπανόσκυλα και η κόκκινη γραμμή στη στάνη του...

Κύριε διευθυντά
Το... «κόκκινο δάνειο» του μπαρμπα-Μήτρου είχε και αυτό τις εντάσεις του, πριν από 100 χρόνια, όπως φαίνεται από τη διδασκαλία στους φοιτητές της Νομικής του καθηγητή Ράμμου (1902-1987), στις αρχές της δεκαετίας του 1960: «Το έργο της εκτέλεσης μιας δικαστικής απόφασης είναι δύσκολο και ενίοτε επικίνδυνο. Αν ο άνθρωπος κατά του οποίου πρόκειται να εκτελεστεί η απόφαση αντιδράσει βίαια και με ακραία μέσα; Ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας το έργο αυτό το εμπιστεύεται στον δικαστικό κλητήρα. Τον θωρακίζει με απίστευτη εξουσία, όση έχει εν καιρώ πολέμου ο αρχηγός των Eνόπλων Δυνάμεων! Πάσα δημοσία αρχή είναι υποχρεωμένη να συνδράμει τον δικαστικό κλητήρα. 

Για να καταλάβετε καλύτερα τι σημαίνει αυτό θα σας διηγηθώ μια ιστορία που συνέβη παλαιότερα στο χωριό μου: Ο μπαρμπα-Μήτρος είχε τη στάνη του σε ένα ερημικό μέρος έξω από το χωριό. Το μέρος αυτό ήταν δύσβατο και απόκρημνο. Ο μπαρμπα-Μήτρος είχε εγκαταστήσει εκεί το κοπάδι του. Είχε τους υποτακτικούς του. Τα άγρια τσοπανόσκυλά του. Είχε κατασκευάσει πολεμίστρες και άλλες οχυρωματικού τύπου προσθήκες για να αντιμετωπίζει ζωοκλοπές, ληστείες και άλλους κινδύνους. Στις συναλλαγές του με το κράτος, την τράπεζα, τους ιδιώτες, ο μπαρμπα-Μήτρος δεν έδινε σημασία. “Οποιος έχει θα χάσει”, έλεγε και πετούσε τα χαρτιά από ένα φεγγιτάκι προς το φαράγγι και έκανε χάζι καθώς ο αέρας τα σκόρπιζε στις γκρεμίλες.

Κάποιο μαγιάτικο πρωινό, τρεις στρατοκόποι πλησίαζαν στις “προφυλακές”. Τους είδε ο μπαρμπα-Μήτρος από το παρατηρητήριό του και κράτησε τα σκυλιά. Του εξήγησαν ποίοι είναι και τι ήθελαν. Ο μπαρμπα-Μήτρος χαμογέλασε και τους είπε να φύγουν αμέσως και να μην ξανάρθουν. “Δεν αναγνωρίζω καμία απόφαση”, τους είπε. “Ακου εκεί”, μονολόγησε, “να θέλουν να μου τα βγάλουν όλα στο σφυρί ‘εν ονόματι του Βασιλέως των Ελλήνων...’ Τι δουλειά έχει ο Βασιλιάς στο δικό μου βασίλειο;”

Ο δικαστικός κλητήρας είδε τα “σκούρα” και την άλλη μέρα με τον διοικητή του τοπικού Αστυνομικού Σταθμού και δύο χωροφύλακες πήραν τον ανήφορο για το μαντρί. Οταν πλησίασαν, ο μπαρμπα-Μήτρος άρχισε να πυροβολεί προς εκφοβισμό και να φωνάζει: “Πίσω γιατί σας έφαγα!”. “Χρειάζομαι ενισχύσεις”, σκέφτηκε ο δικαστικός κλητήρας. Την άλλη μέρα την ίδια ώρα με μια διμοιρία Στρατού Ξηράς, με πλήρη οπλισμό, που ζήτησε και έλαβε από το πλησιέστερο στρατόπεδο, πήραν την ανηφόρα που οδηγούσε στο μαντρί. Ο δικαστικός κλητήρας εκτίμησε την κατάσταση και φοβήθηκε μήπως δεν επαρκεί η διμοιρία. Το μέρος είναι οχυρό και ο “καθ’ ου” έχει και υποτακτικούς, που θα στρατολογήσει, για να αποτρέψει πάλι την εκτέλεση της Απόφασης. Επικοινώνησε με τον κυβερνήτη ενός καταδρομικού του Πολεμικού Ναυτικού που έπλεε εκείνη την ώρα σε κοντινά παράλια και ζήτησε ενίσχυση με άγημα ναυτών και με πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα του καταδρομικού. Το σχέδιο της επιχείρησης είχε πλέον ολοκληρωθεί. Ηταν έτοιμο προς εφαρμογή. Ολες οι δημόσιες δυνάμεις ήσαν στην υπηρεσία του δικαστικού κλητήρα, που στην άσκηση αυτού του έργου είναι παντοδύναμος. Τη… συνέχεια θα την πούμε στο επόμενο μάθημα!...».  Οταν ρώτησαν οι φοιτητές στο επόμενο μάθημα για τη συνέχεια της ιστορίας, ο καθηγητής είπε ότι... μεσολάβησε ο βουλευτής του μπαρμπα-Μήτρου και η υπόθεση ρυθμίστηκε!..

Μιχαλης Ιω. Μιχαλακοπουλος, Κυψέλη

Το κίνημα #MeToo και ο αντιρατσισμός

Κύριε διευθυντά
Ο Ian Buruma βρίσκεται στην επικαιρότητα. Πρόκειται για γνωστό Ολλανδό συγγραφέα και ιστορικό που εδίδαξε στο Bard College (2003-2017). Αναγκάστηκε τον περασμένο μήνα να παραιτηθεί από τη διεύθυνση της επιθεωρήσεως The New York Review of Books, που είχε αναλάβει μόλις πριν από 16 μήνες. Αιτία, η κατακραυγή επειδή εδημοσίευσε άρθρο ραδιοφωνικού παραγωγού, ο οποίος είχε κατηγορηθεί για σεξουαλική κακοποίηση. Το 2016 αθωώθηκε δικαστικώς. Στο άρθρο εκφράζει απογοήτευση για το ότι έχει εξοστρακιστεί από παντού. Ο Buruma υπερασπίστηκε την απόφασή του να δημοσιεύσει το άρθρο. Οι εκδότες της επιθεωρήσεως δεν τον εκάλυψαν. Η δύναμη της κινήσεως #ΜeToo! Πολύ περισσότερο λογαριάζεται μια απόφαση του «δικαστηρίου» του Twitter από απόφαση της δικαστικής εξουσίας. Τον Buruma τον συνάντησα πριν από δώδεκα ακριβώς χρόνια. Στην «ΕΣΤΙΑ» της 30ής Σεπτεμβρίου 2006 εδημοσιεύθηκε κείμενό μου εξ αφορμής της κυκλοφορίας του βιβλίου του «Murder in Amsterdam – The Death of Theo van Gogh and the Limits of Tolerance». Σε αυτό διαπιστώνει πως η Ολλανδία έχει αλλάξει˙ όπως έχει και η Ευρώπη. Αιτία, η μετανάστευση. Τον Φαν Χοχ εδολοφόνησε ένας νέος, μουσουλμάνος˙ γεννημένος και μεγαλωμένος στην Ολλανδία όπως οι Ολλανδοί συνομήλικοί του˙ κοινωνικά εξομοιωμένος. Μετανάστης ο πατέρας του από το Μαρόκο. Μία τραγωδία χωρίς κάθαρση.

Το μεταναστευτικό για άλλη μία φορά στην επικαιρότητα. Η (αδικαιολόγητη) τραγωδία των μεταναστών και προσφύγων στη Μόρια. Nτροπή μας. Ερωτήματα. Πρώτο: Είναι οι μετανάστες ευτυχέστεροι στις χώρες προορισμού τους; Μήπως, για το δικό τους το συμφέρον, θα έπρεπε να σχεδιαστεί ευρωπαϊκή πολιτική αποτροπής της μετοικήσεως στην Ευρώπη δεκάδων, κατά περιόδους εκατοντάδων χιλιάδων Αφρικανών και Ασιατών; Εδημοσιεύθηκε τον περασμένο Μάρτιο η ετήσια έκθεση για την παγκόσμια ευτυχία (World Happiness Report 2018), δικτύου των Ηνωμένων Εθνών. Η φετινή έκθεση επικεντρώνεται στην ευτυχία των μεταναστών. Κατάληξη σε αδρές γραμμές: Οι μετανάστες ακολουθούν σε εκτίμηση της ευτυχίας τους την ευτυχία των κατοίκων της χώρας στην οποία ζουν. Με επιφυλάξεις: «Η μέση διεθνής μετανάστευση ωφελεί την πλειονότητα των μεταναστών, αλλά όχι όλους». «Αλλά σαφώς υπάρχουν όρια στα ετήσια κύματα που είναι δυνατόν να φιλοξενηθούν χωρίς ζημιά στον κοινωνικό ιστό, που παρέχει αυτήν την ίδια τη βάση της ελκυστικότητας για τους μετανάστες».

Γίνεται τέτοια έρευνα από τα κράτη που δέχονται μετανάστες, ώστε ανάλογα να διαμορφώνουν την πολιτική τους; Πόσο ισχυρή και αποτελεσματική είναι η πίεση των χαρακτηριζόμενων ως αντιρατσιστικών οργανώσεων; Η ισχύς της κινήσεως #MeToo εμβάλλει σε σκέψεις. Μήπως τα παίρνει όλα σβάρνα ο φόβος μπας και μου κολλήσουν την ταμπέλα του ρατσιστή; Βρίσκω ενδιαφέρουσες τις γνώμες δύο πνευματικών ανθρώπων˙ γεννημένων στην Ασία. Αντιγράφω από το βιβλίο του Buruma (σελ. 27): «Αυτό που εξοργίζει τον Afshin Ellian [Ολλανδό διανοούμενο γεννημένο στην Τεχεράνη] δεν είναι τόσο η αδυναμία των μη-Δυτικών μεταναστών να κατανοήσουν και να συμμορφωθούν προς τους νόμους που εγγυώνται την ελευθερία τους όσο, το χειρότερο, η αποτυχία, η ανικανότητα των Ευρωπαίων να εκτιμήσουν αυτό που έχουν». Τέλος, η πολύ πρόσφατη παρατήρηση του Κισόρ Μαμπουμπάνι, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης: «Φυσικά, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την ύφεση της δημοκρατίας στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Για να την αντιμετωπίσουμε, πρέπει να καταπιαστούμε με τα βασικά αίτια που την προκάλεσαν. Στην Ευρώπη, η άνοδος της Ακροδεξιάς πηγάζει από τον φόβο μαζικής εισροής μεταναστών. Θα ήταν συνεπώς σώφρον εκ μέρους της Ε.Ε. να προτείνει μια “στρατηγική παύση” στη μετανάστευση. Ισως ο καλύτερος τρόπος να διασωθεί ο φιλελευθερισμός της Ευρώπης να είναι μία προσωρινή αντιφιλελεύθερη λύση» (Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 23 Σεπτεμβρίου).

Διότι «…η μετανάστευση απαιτεί υψηλή τιμή σε ελευθερία […] Η μετανάστευση ενδυναμώνει τις ισχυρές χώρες και κουλτούρες, αλλά μπορεί να συντρίψει τις ανίσχυρες» ( Reflections on the Revolution in Europe, 2009, του Αμερικανού δημοσιογράφου Christopher Caldwell). Η Ελλάς πού εντάσσεται; Στις ισχυρές ή στις ανίσχυρες χώρες και κουλτούρες;

Νικ. Λ. Γ. Λιναρδατος

Γιατί χρειάζονται (και) τα Λατινικά

Κύριε διευθυντά
Η πρόσφατη αιφνιδιαστική απόφαση του υπουργού Παιδείας, για την απάλειψη του μαθήματος των Λατινικών στην εξέταση της Ομάδας Προσανατολισμού των Ανθρωπιστικών Σπουδών και τη συνακόλουθη ολοσχερή κατάργηση της διδασκαλίας του στην Γ΄ Λυκείου, προκάλεσε, ως εικός, θύελλα αντιδράσεων και διαμαρτυριών από επιστημονικούς και εκπαιδευτικούς φορείς. Η απαράδεκτη αυτή εξαγγελία του υπουργού, στο πλαίσιο του συστήματος εισαγωγής στα ΑΕΙ, χωρίς να προηγηθεί διάλογος με την εκπαιδευτική κοινότητα, συνιστά αναντίλεκτα μια ολομέτωπη επίθεση κατά των φιλολογικών μαθημάτων, πλήττοντας βάναυσα την ουσία της αρχαιογνωσίας και της ανθρωπιστικής παιδείας, γενικότερα. Ο κ. Υπουργός, με έωλα επιχειρήματα, καταργεί αυθαίρετα την εξέταση του μαθήματος στους υποψηφίους των ΑΕΙ και την αντικαθιστά όχι μ’ ένα φιλολογικό μάθημα, όπως η Φιλοσοφία, αλλά με την Κοινωνιολογία, μάθημα που εντάσσεται αποκλειστικά στις πολιτικοοικονομικές επιστήμες.
Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι τα Λατινικά, ως μάθημα κλασικής παιδείας, κατείχαν βασική θέση στο Πρόγραμμα Σπουδών της Μέσης Εκπαίδευσης, στις διάφορες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις του 20ού αιώνα που ίσχυσαν έως το 1982.

Η μαθητεία αυτή στις λατινικές σπουδές ανετράπη οριστικά στις αρχές της δεκαετίας του 1980, με την καθιέρωση, το 1982, των Δεσμών, που συνέδεσαν το Πρόγραμμα Σπουδών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με την εισαγωγή στα πανεπιστήμια· έτσι, καταργήθηκε εντελώς το μάθημα των Λατινικών σε όλες τις τάξεις και διατηρήθηκε μόνο στην Γ΄ Λυκείου (Τρίτη Δέσμη), με τετράωρη διδασκαλία από το βιβλίο Λατινικά των Μ. Πασχάλη και Γ. Σαββαντίδη –που διδάσκεται ακόμη μέχρι σήμερα, χωρίς να αντικατασταθεί–, φιλοδοξώντας να φέρει τους μαθητές σε μια πρώτη επαφή με τη λατινική γλώσσα. Αναμφίβολα, με το διδακτικό αυτό βιβλίο, επιτυγχάνεται ικανοποιητική γνώση της Γραμματικής και του Συντακτικού, όχι όμως και της λατινομάθειας.

Ο κ. Υπουργός οφείλει να ανακαλέσει αμελλητί την ανεπίτρεπτη και αντιεπιστημονική αυτή απόφαση, η οποία επιφέρει βαρύτατο πλήγμα στην ανθρωπιστική μας παιδεία, η οποία στηρίζεται στις δύο κλασικές γλώσσες, την αρχαία ελληνική και τη λατινική, που αποτελούν ερείσματα της δυτικής πολιτισμικής κληρονομιάς. Αναφέρεται, ακόμη, ειρωνικά σε a posteriori «κροκοδείλια» δάκρυα που χύνονται, χωρίς να έχουν υποβληθεί σχετικές προτάσεις, ενώ, κατ’ επανάληψη, η Πανελλήνια Ενωση Φιλολόγων είχε προτείνει την αναβάθμιση του μαθήματος και την αναμόρφωση του εγχειριδίου.

Η εκπαιδευτική, εξάλλου, αξία της λατινικής γλώσσας, με την πυκνότητα, παραστατικότητα και οικουμενικότητα, ως μήτρας των λατινογενών γλωσσών, είναι χρησιμότατη στην επιστημονική κατάρτιση και εκμάθηση ξένων γλωσσών, τις οποίες οι μαθητές μας διδάσκονται εντελώς άγευστοι της λατινικής, που θα έπρεπε, άλλωστε, να διδάσκεται σε μια τάξη, για όλους τους μαθητές.

Τα πρότυπα των Ελλήνων και των Λατίνων συγγραφέων αποτελούν αναντίρρητα την αιώνια και ανεξάντλητη διακειμενική βάση των δυτικών λογοτεχνιών και των μεταγενέστερων γραμματειών. Επιπρόσθετα, από ελληνικής πλευράς, επισημαίνουμε ότι, εκτός από εκατοντάδες λατινικές λέξεις που έχουν ενταχθεί στο ελληνικό λεξιλόγιο, έχουν διατηρηθεί στερεότυπες λατινικές εκφράσεις (άνω των 350), που χρησιμοποιούνται συνεχώς τόσο στον γραπτό όσο και στον προφορικό λόγο των μορφωμένων ανθρώπων, που εξακτινώνονται erga omnes, και προέρχονται από περίφημα χωρία Λατίνων συγγραφέων, όρους του ρωμαϊκού δικαίου και παροιμιώδεις εκφράσεις του ρωμαϊκού λαού. Η αναγωγή των σύγχρονων πολιτισμών στις ελληνορρωμαϊκές ρίζες προβάλλει τη μορφωτική αξία των Λατινικών, η διδασκαλία των οποίων δεν πρέπει, επ’ ουδενί, να απεμποληθεί άκριτα από το Πρόγραμμα Σπουδών της Δ.Ε., γιατί η κατάργησή της είναι αναμφισβήτητα επιβλαβής για την παιδεία των μαθητών μας.

Αναστάσιος Αγγ. Στέφος, δ.φ., Επίτιμος σχολικός σύμβουλος, ειδικός γραμματέας της ΠΕΦ

Τα κλασικά γράμματα, δείκτης παιδείας

Κύριε διευθυντά
«Η επικράτηση της τεχνολογίας στους καιρούς μας έκανε τις περισσότερες χώρες του κόσμου ν’ αναγνωρίσουν στο βάθος πως το μορφωτικό επίπεδο των νέων θα έμενε ελλιπές, αν δεν ενισχυόταν από την καλλιέργεια των κλασικών γραμμάτων. Ετσι πολλές αναβάθμισαν την παρουσία της ανθρωπιστικής παιδείας στην εκπαίδευση, όπως π.χ. η Γαλλία. Σε αυτόν τον τομέα η χώρα μας, που θεωρείται γενέτειρα του δυτικού πολιτισμού, αποτελεί θλιβερή εξαίρεση». Με αυτά και άλλα πολλά σε μια ανακοίνωσή της -διαμαρτυρία- η Εταιρεία Ελλήνων Φιλολόγων καθόρισε τη θέση της, και ορθώς έπραξε, για περιθωριοποίηση των αρχαίων ελληνικών γραμμάτων και την κατάργηση των Λατινικών.

Και αυτά αναφέρονται κυρίως στην πρόταση του ΙΕΠ πάνω στην οποία βασίστηκε ο υπουργός της Παιδείας να εξαγγείλει «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση», που αφορά κυρίως τους μαθητές της Γ΄ Λυκείου από τις Πανελλήνιες Εξετάσεις και στο πλαίσιο αντικατάστασης του μαθήματος των Λατινικών με το μάθημα της Κοινωνιολογίας. Και το επιχείρημα είναι ότι η μόνη χρησιμότητα των Λατινικών είναι για τα τμήματα της Φιλολογίας και ότι τα Λατινικά ενισχύουν την αποστήθιση και τη βαθμοθηρία.

Ισχυρισμοί βέβαια έωλοι και αίολοι, αφού τέτοια παρόμοια αντίστοιχα επισυμβαίνουν και σε άλλα μαθήματα, όπως π.χ. στην Ιστορία, τη Βιολογία κ.λπ. αποστηθικά μαθήματα, όπου σημειώνεται μάλιστα στις οδηγίες προς τους διορθωτές των Πανελληνίων Εξετάσεων ακόμη και το και... μέχρι το σημείο τερματισμού της απομνημόνευσης του παπαγαλισμού.

Αλλά γιατί «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση» στη Γ΄ Λυκείου; Ζήσαμε μέχρι τώρα και εφαρμόσαμε πολλές μεταρρυθμίσεις. Ποιος είναι ο απολογισμός; Τι έγραψαν σε εκθέσεις τους, οι σχολικοί σύμβουλοι ειδικοτήτων Δ.Ε.; Γιατί ποτέ αυτές δεν λήφθηκαν υπόψη των αρμοδίων; Είναι ένας λόγος η διακοπή ενός μαθήματος ή η αντικατάστασή του· από το 1929 -για να μη σημειώσω και παλαιότερα- έχουμε μεταρρυθμίσεις μερικές ή γενικές στην παιδεία.

Ποια είναι η βελτίωση; Πολλά μαθήματα μπήκαν στο πρόγραμμα και άλλα εξαφανίστηκαν: π.χ. ένα σπουδαίο μάθημα κατά τη γνώμη μας ήταν η Λογική. Κάποτε εκπαραθυρώθηκε και αυτή και για λίγο διδάχτηκε η Κοινωνιολογία ως παραφυάδα με την πεποίθηση ότι αυτή θα αποβεί χρήσιμο όργανο προς βελτίωση της κοινωνίας. Δεν απέδωσε ικανοποιητικά αποτελέσματα. Τώρα στην πλάστιγγα μπήκαν τα Λατινικά, που η κατάργησή τους σηματοδοτεί ικανότητες στους μαθητές σε γνώσεις και κατανόηση του δυτικού ευρωπαϊκού πολιτισμού με τη δημιουργία των ευρωπαϊκών γλωσσών. Τα Λατινικά διδάσκουν την ανδρεία, την καρτερία, το δίκαιο και την προσήλωση στους νόμους και στις αγαθές πράξεις. Οι Ρωμαίοι υπήρξαν λαός λογικός, που ανέπτυξε σε μεγάλο βαθμό το δίκαιο. Ο Ιουστινιανός και οι μεταγενέστεροι της μακεδονικής δυναστείας συνέχισαν, σε εποχή που οι Σλάβοι, όσοι είχαν εισβάλει στα όρια της Μακεδονίας, ζούσαν σε κατάσταση τρωγλοδυτική ή πάνω σε δέντρα ή σπηλιές από νεροφράγματα – άνθρωποι και ζώα μαζί. Αυτοί οι Σλάβοι του Νότου στη διαμόρφωση της αγροτικής και της αστικής τους κατοικίας είχαν προ οφθαλμών ελληνικά πρότυπα, μιλούσαν σλάβικα, που σήμερα τα μεταφράζουν μακεδονική γλώσσα (!). Αλλά και ο μεγάλος ρήτορας των Ρωμαίων Κικέρων υπήρξε πρώτος συνειδητός ανθρωπιστής, ένθερμος μιμητής των αρχαίων ελληνικών γραμμάτων στη λατινική έμπνευση. Και δεν είναι ο μόνος. Από πρακτική άποψη, για την Ιστορία, Φιλολογία, Θεολογία, Νομική η λατινική γλώσσα είναι απαραίτητη, αλλά και στις θετικές επιστήμες, όπως Φυσιογνωσία, Γεωλογία, Ιατρική, Φαρμακολογία η προσφορά της είναι παμμέγιστη.

Ετσι, δεν είναι ορθό να καταργηθούν τα Λατινικά ή τα Αρχαία Ελληνικά στη δευτ/θμια εκπαίδευση. Για εμάς τους Ελληνες τα αρχαία ελληνικά έχουν υπερεθνικό και πανανθρώπινο χαρακτήρα και ενδιαφέρουν όλους τους λαούς, ενώ με τα Λατινικά συγκρίνεται η ελληνομάθεια, η γνώση του ελληνικού πολιτισμού και η ανθρωποπλαστική επίδρασή του προς άλλους λαούς, καθώς και στις επιστήμες με αποτελεσματική επίδραση. Μάλιστα, σε κάποια κείμενα δεν έχουμε μαρτυρίες ελληνικές αλλά αυτές σώζονται σε λατινικές μεταφράσεις, που αξιολογούν τέλεια τα αρχαία ελληνικά κείμενά μας και ο ανθρωπιστικός χαρακτήρας τους μεταλαμπαδεύεται παγκόσμια, ενισχύοντας τις ανθρωπιστικές σπουδές.

Δημ. Σ. Μασουρης, Επίτιμος σχολ. σύμβουλος φιλολόγων

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ