ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ο ψηφιακός πόλεμος ΗΠΑ - Κίνας και η Ευρώπη

ANNEGRET BENDIEK, NADINE GODEHARDT, DAVID SCHULZE*

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: ΑΝΑΛΥΣΗ

Η γεωπολιτική σημασία των κομβικών τεχνολογιών έχει πλέον λάβει κεντρική θέση στη νέα παγκόσμια διένεξη μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας. Αυτό αποτυπώνεται περίτρανα στην περίπτωση του κινεζικού ομίλου υψηλής τεχνολογίας Huawei. Η αμερικανική κυβέρνηση εκλαμβάνει την εταιρεία παροχής εξοπλισμού ως τον δούρειο ίππο ενός εχθρικού καθεστώτος, που ασπάζεται εκ θεμελίων διαφορετικές αξίες. Εξ ου και η Ουάσιγκτον εμμένει στο να δείξει στο Πεκίνο τα όριά της. Αυτό, όμως, ξεπερνάει κατά πολύ την παραδοσιακή αμερικανική «προσέγγιση της συγκράτησης». Αντ’ αυτής, οι Ηνωμένες Πολιτείες σήμερα ακολουθούν το δόγμα «ώς εδώ και μη παρέκει» έναντι της Κίνας. Αυτό φαίνεται σε μια σειρά αποφάσεων, όπως η προσθήκη της Huawei στις εταιρείες στις οποίες επιβάλλει κυρώσεις το αμερικανικό υπουργείο Εμπορίου από τις 16 Μαΐου, αλλά και επιπλέον τεσσάρων κινεζικών εταιρειών από τις 21 Ιουνίου.

Η κινεζική κυβέρνηση αντιτίθεται σε μέτρα προστατευτισμού και ερμηνεύει τον αποκλεισμό της από την αμερικανική αγορά ως εχθρική κίνηση που πρωτίστως στρέφεται κατά των οικονομικών και τεχνολογικών της επιτευγμάτων. Ως αποτέλεσμα, η αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου για την Huawei λαμβάνει έντονη γεωπολιτική διάσταση και συμβολίζει τη θεμελιώδη ρήξη με την κυρίαρχη φιλοσοφία της οικονομίας της αγοράς, δείχνοντας το πώς η εξωτερική πολιτική διαμορφώνεται σκοπίμως από τις οικονομικές πιέσεις. Πολλοί εκτιμούν πως η σύγκλιση των αγορών πλέον δεν συνιστά ευκαιρία ευημερίας, αλλά υποβόσκει ως απειλή για τη δημόσια ασφάλεια. Η γεωπολιτική προσέγγιση με γνώμονα την τεχνολογία ενισχύεται συνεχώς. Από τη μια πλευρά η προσέγγιση αυτή βασίζεται σε επίδειξη ισχύος των εθνικών κρατών, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, ή συνασπισμών κρατών, όπως η Ε.Ε. Από την άλλη πλευρά εμπεριέχει αποκεντρωμένα υπερεθνικά δίκτυα, που απαρτίζονται από διασυνδεδεμένους μη κρατικούς φορείς και πολυεθνικές εταιρείες, πλατφόρμες, κόμβους, περιεχόμενο και υποδομές, δίκτυα εκτεινόμενα πέραν των εδαφικά καθορισμένων πολιτικών μονάδων. Το νέο στοιχείο σε όλα αυτά είναι το πώς διαπλέκονται ολοένα και περισσότερο μεταξύ τους, όπως καθίσταται σαφές στην περίπτωση της Huawei.

Για την Ε.Ε. και την Ευρώπη στο σύνολό της υπάρχει ο κίνδυνος να συνθλιβεί μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων. Το ευρωπαϊκό εμπόριο, η οικονομία και οι αλυσίδες παραγωγής είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την αμερικανική και την κινεζική τεχνολογία. Ωστόσο, αντιθέτως με τα όσα ισχύουν στις ΗΠΑ, η Ευρώπη έχει ήδη εγκαταστήσει την τεχνολογία της Huawei στα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας 4ης γενιάς. Στο μέλλον μάλλον το ίδιο θα γίνει με την επέκταση των δικτύων 5ης γενιάς. Η πολιτική της Ε.Ε. για την ψηφιακή της διασύνδεση με την Ασία δημοσιοποιήθηκε πέρυσι τον Σεπτέμβριο, όπου και συμπεριλαμβανόταν ο στόχος σφυρηλάτησης εποικοδομητικών σχέσεων με την Κίνα.

Εντούτοις, φέτος τον Μάρτιο, η ύπατη εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ενωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, Φεντερίκα Μογκερίνι, σε σχετική έκθεση στρατηγικής, έκανε μια απροσδόκητη αποκάλυψη, επισημαίνοντας σημεία τριβής στις διμερείς σχέσεις – η Κίνα παραμένει εταίρος, αλλά η Ε.Ε. τη θεωρεί οικονομικά ανταγωνιστική και έχουσα ένα σύστημα αντίπαλο. Ανεξαρτήτως αυτού, μεμονωμένα κράτη-μέλη, όπως η Ιταλία, επιδιώκουν στενότερη επαφή με το Πεκίνο. H βιομηχανική πολιτική, η πρόσβαση στην αγορά και η προστασία των δεδομένων είναι μείζονα θέματα αντιπαράθεσης στις ευρωκινεζικές σχέσεις. Ωστόσο, προσφάτως η Ε.Ε. αποφάσισε να μην αποκλείσει τις κινεζικές εταιρείες από την ενιαία εσωτερική αγορά της. Πάντως, η στρατιωτική χρήση των δικτύων 5ης γενιάς ή τα περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων εις βάρος ψηφιακών υποδομών της Ε.Ε. μπορούν να της δώσουν σοβαρό κίνητρο να αυτονομηθεί στρατηγικά από την Κίνα.

* Ερευνητές στο γερμανικό ινστιτούτο διεθνών θεμάτων και θεμάτων ασφαλείας Stiftung Wissenschaft und Politik. To άρθρο δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα www.ips-journal.eu.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ