Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Το Νταβός, το κείμενο, ο «συντάκτης»

Κύριε διευθυντά
Τον Φεβρουάριο του 1988 ανακοινώθηκε, στο Νταβός, συμφωνία Παπανδρέου - Οζάλ, που προκάλεσε και τις παραιτήσεις, από τη διπλωματική υπηρεσία, των αειμνήστων πρέσβεων Δημήτρη Σέρμπου και Μιχάλη Δούντα, καθώς και τη δική μου, χωρίς μεταξύ μας προσυνεννόηση. Επί χρόνια δεν γνωρίζαμε ποιος είχε γράψει τη συμφωνία εκείνη. Τώρα, στο βιβλίο σας «Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης με τα δικά του λόγια», τόμος Β΄, σελ. 210, διαβάζουμε: «Εγώ [ο Μητσοτάκης] ρώτησα τον Γιλμάζ ποιος έγραψε αυτό το κείμενο και μου είπε: “Εγώ [ο Γιλμάζ] το έγραψα. Αλλά αφού αυτοί το δεχτήκανε, τι θες να κάνω εγώ; Να μην το δεχθώ; Αφού τους το ’δωσα και το δεχτήκανε”».

Αισθάνομαι ότι μιλώ και εκ μέρους των πρέσβεων Δούντα και Σέρμπου, εκφράζοντάς σας θερμότατες ευχαριστίες.

Θεμος Χ. Στοφοροπουλος, Πρώην πρεσβευτής

Το επιχειρείν και το Σύνταγμα

Kύριε διευθυντά
Η φράση «οικονομική ελευθερία», καίτοι βασικό ατομικό δικαίωμα στη φιλελεύθερη δημοκρατία που τώρα δοκιμάζεται από τον λαϊκισμό, δεν καθιερώνεται ρητώς στα πλείστα των ισχυόντων συνταγμάτων ούτε, άλλωστε, και στο αμερικανικό σύνταγμα του 1787 ή στη Γαλλική Διακήρυξη του 1789. Μόνο στο σύνταγμα της Ελβετίας (2000), άρθρ. 27 παρ. 1, καθιερώνεται το δικαίωμα αυτό ευθέως: «La liberté économique est garantie».

Σ’ εμάς, η ελευθερία αυτή συνήγετο ήδη από το άρθρο 4 του Συντ. 1952: «Η προσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστη», ενώ στο άρθρο 5 παρ. 1 του Συντ. 1975 ρητώς ορίζεται ότι «Καθένας έχει δικαίωμα... να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας...». Θεωρία και νομολογία παγίως δέχονται ότι η διάταξη αυτή επίσης κατοχυρώνει, εμμέσως πλην σαφώς, την «οικονομική ελευθερία» ως βασικό ατομικό δικαίωμα, το οποίο αξιώνει, κατά τον κανόνα, την αποχή του κράτους από τον χώρο της ιδιωτικής οικονομικής πρωτοβουλίας. Αφετέρου, γίνεται ακόμη δεκτό ότι από την έννοια αυτή γένους συνάγονται, περαιτέρω, οι επιμέρους οικονομικές ελευθερίες, όπως είναι η ελευθερία εργασίας, η επαγγελματική ελευθερία, η συμβατική ελευθερία, προεχόντως δε η επιχειρηματική ελευθερία –ελευθερίες που expressis verbis δεν εγγυάται μεν το Σύνταγμα–, αλλά όλες καλύπτονται από τη γενικότερη έννοια της οικονομικής ελευθερίας. Το Σύνταγμά μας δε ρητώς προβλέπει την «επιχείρηση» στο άρθρο 106 παρ. 3, όπου ορίζεται ότι το κράτος μπορεί να προβαίνει σε εξαγορά επιχειρήσεων εφόσον, μεταξύ άλλων, αυτές αποκτούν χαρακτήρα μονοπωλίου.

Εντυπωσιάζει, λοιπόν, ο αφορισμός του Αρίστου Δοξιάδη («Εισόδημα εγγυημένο από το Σύνταγμα;», in «Καθημερινή», 13.10.2019, σελ. 27) ότι: «Το δικό μας Σύνταγμα δεν προστατεύει το δικαίωμα του επιχειρείν». Ενώ, σε αντιδιαστολή, αναφέρει ότι «το δικαίωμα στην εργασία προστατεύεται από το κράτος... Οι επιχειρήσεις υπάρχουν παρά το Σύνταγμα, όχι με τη στήριξή του»!

Πέραν όμως αυτού, είναι γεγονός ότι προεχόντως σήμερα το ατομικό δικαίωμα της επιχειρηματικής ελευθερίας είναι η ατμομηχανή και η conditio sine qua non για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας (startup nation), την οποία ο ΣΥΡΙΖΑ τόσα χρόνια εμάχετο με κάθε τρόπο (π.χ. Ελληνικό), εμποδίζοντας σταθερά κάθε επενδυτική πρωτοβουλία και καταδικάζοντας χιλιάδες επιχειρήσεις σε κλείσιμο. Είναι σαφές ότι καμία επένδυση δεν θα ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί, ιδίως τώρα με τις νέες καινοτομίες και τεχνολογίες (πρβλ. τις συνεχείς μετρήσεις για τους δείκτες διευκόλυνσης της επιχειρηματικότητας, στον Γ. Παλαιολόγο, «Βέλτιστες πρακτικές made in Greece», in «Καθημερινή», 15.11.2019, σελ. 13), αν ο επενδυτής-επιχειρηματίας, εγχώριος ή ξένος, δεν έχει διαβεβαιώσεις ότι θα κινηθεί στο ελεύθερο πεδίο του επιχειρείν που είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο, τηρώντας βέβαια τις νόμιμες προϋποθέσεις (βλ. εκτενείς αναλύσεις  σε Π. Παραρά, «Οικονομική ελευθερία», εκδ. Σάκκουλα, 2019, σελ. 251 επ., ιδίως σελ. 355, επ. = Η επιχειρηματική ελευθερία).

Πετρος Ι. Παραρας, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, επίτιμος αντιπρόεδρος Συμβ. Επικρατείας

Κόρη μου, ο μπουρδάρας θα σε χώσει στο δημόσιο

Kύριε διευθυντά
Με αφορμή τη δικαιολογημένη κατακραυγή που προκάλεσε ο διορισμός του «κομματόσκυλου» (που λέει και ο Φαληρέας) στη διεύθυνση νοσοκομείου, θυμήθηκα ένα γεγονός που έζησα στη δεκαετία του ’50:

Τότε, τα καλοκαίρια πηγαίναμε για διακοπές στο πατρογονικό σπίτι που γεννήθηκε ο πατέρας μου, στη Φουρνά Ευρυτανίας.

Ενα πρωινό, που βοηθούσα μια συνομήλικη γειτονοπούλα μου στα μαθηματικά, μπήκε στο δωμάτιο ο πατέρας της, απλός αγρότης, και της λέει: «Μη σκοτώνεσαι κορούλα μου. Κοίτα να πάρεις το χαρτί, όπως να ’ναι, και ο κουμπάρος μου ο Μπουρδάρας (βουλευτής τότε) θα σε χώσει στο δημόσιο...».
Φυσικά, αν της έλεγε: «Μπράβο, κορούλα μου! Διάβασε όσο μπορείς περισσότερο, για να αριστεύσεις, και αν χρειασθεί θα βοηθήσω όπως μπορώ», αυτό θα ήταν μια σωστή έκφραση πατρικής στοργής.

Αλλά, με τα χρόνια αναρωτιέμαι αν διαφέρει σε νοοτροπία εκείνος ο αγράμματος αγρότης, από τους Μπαλτάδες που μας κυβέρνησαν... Δυστυχώς, η απάντηση είναι: Σε τίποτε!

Και αυτή η επικρατούσα νοοτροπία είναι η βασική αιτία του ελληνικού δράματος.

Και κάτι τελευταίο: Απογοητεύθηκα πλήρως από τον Μητσοτάκη (που στήριξα επάνω του πολλές ελπίδες για σωστή διοίκηση) όταν απολογήθηκε στον ΣΥΡΙΖΑ, για αυτό το θέμα, με ένα: «Μα και εσείς διορίζατε βουλκανιζατεράδες σε θέσεις διευθυντών νοσοκομείων!». Είναι δυνατόν, Κυριάκο, να εκτίθεσαι τόσο με την αδυναμία οποιασδήποτε λογικής απάντησης, στο απλό ερώτημα, οποιουδήποτε πολίτη, «Μα καλά, Κυριάκο, σε φέραμε στην κυβέρνηση για να κάνεις τα ίδια σκ... με τον Τσίπρα;».

Κωνσταντίνος Λυκας

Κουίζ: Ποιος δήμος είναι σήμερα η Αθμονή;

Κύριε διευθυντά
Το Αμαρούσιον, πόλη που αποτελεί τον ομώνυμο δήμο της Αττικής, είναι ένα από τα ωραιότερα προάστια της Αθήνας, που απέχει 11 χιλιόμετρα από την πλατεία Συντάγματος.

Στην περιοχή βρισκόταν ο αρχαίος δήμος Αθμονή (ή Αθμονία ή Αθμονον), ανήκων στην Κεκροπίδα φυλή, που είχε ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος, προς τιμήν της οποίας τελούνταν τα Αμαρύσια, ετήσιες εορτές και αγώνες. Στο επίθετο Αμαρυσία οφείλει την ονομασία του ο δήμος.

Η πόλη, γενέτειρα του ολυμπιονίκη Σπύρου Λούη (1872), του φιλοσόφου και ακαδημαϊκού Θεόφιλου Βορέα (1876) και της ηθοποιού Αλίκης Βουγιουκλάκης (1933), ήταν γνωστή στην αρχαιότητα για την αγγειοπλαστική και την αμπελοφυτεία και οι Αθμονείς φημίζονταν για την αμπελουργία και την παραγωγή εξαίρετου γλεύκους. Ο Αριστοφάνης παρουσιάζει στην κωμωδία «Ειρήνη» τον Τρυγαίο να αποκρίνεται στον Ερμή καυχώμενος:

Τρυγαίος Αθμονεύς, αμπελουργός δεξιός, ου συκοφάντης, ουδ’ εραστής πραγμάτων (Στίχ. 190-191).

Στη σημερινή εποχή ξενίζει περίεργα η συχνή χρήση της ονομασίας Μαρούσι, που τείνει να καθιερωθεί, αντί του ορθού Αμαρούσιο· αναφέρω ενδεικτικά την επιγραφή στον σταθμό του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου και τον τίτλο στα επίσημα έγγραφα του υπουργείου Παιδείας, που εδρεύει στον δήμο από το 2010, Ανδρέα Παπανδρέου 57, 15126, Μαρούσι, μολονότι έχουν γίνει σχετικές παρατηρήσεις.

Η κοινή, όμως, ονομασία δεν πρέπει να υποκαθιστά παντού την επίσημη, τακτική που δεν παρατηρείται σε άλλες περιπτώσεις, όπως, για παράδειγμα, Γιάνν(ε)ινα, αλλά σε επίσημες αναφορές Ιωάννινα, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

Αναστασιος Αγγ. Στεφος, δ.φ., Ειδικός Γραμματέας της Πανελλήνιας Ενωσης Φιλολόγων

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ