ΒΙΒΛΙΟ

«Απ’ τη ρίζα», δηλαδή ριζοσπαστικά

ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΚΟΤΖΙΑ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Κριτική

ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΡΤΙΝΙΔΗΣ
Σύρριζα
εκδ. Νεφέλη

Μ​​ήπως θα ’πρεπε ν’ αναρωτηθούμε κάποτε γι’ αυτήν τη θετική προδιάθεση μεγάλου τμήματος της ελληνικής διανόησης απέναντι σε κάθε αριστεροφανή ιδέα; Μήπως θα ’πρεπε να συζητήσουμε τον ρόλο που επί δεκαετίες έπαιξε η μεταμόρφωση κάθε αριστερόφρονης στάσης σε αδιαμφισβήτητο αγαθό; Μήπως η αυτονόητη αριστερή πρόσδεση καλλιέργησε την ακρισία, μήπως ενεθάρρυνε μια αμέριμνη επανάπαυση πως ό,τι κι αν γίνεται, εμείς έχουμε ποντάρει πάνω στο δίκαιο και στο καλό; Ικανοποίησε η ελληνική Αριστερά τις προσδοκίες μας; Δικαιώθηκε η πίστη μας στις κεντρικές πολιτικές επιλογές της; Μήπως την αδικούμε συμψηφίζοντας αδιάκριτα ανάμεσα στο παραδοσιακό κομμουνιστικό κόμμα, στον ριζοσπαστικό συνασπισμό και στη δημοκρατική Αριστερά με τις ανανεωτικές τάσεις; Και μήπως δεν θα ’πρεπε, μιλώντας για τα σοσιαλιστικά κόμματα, να αξιολογούμε ταυτόχρονα και το φάσμα των υπόλοιπων αστικών (τώρα πια και φασιστικών) ελληνικών πολιτικών κομμάτων;

Επιβεβαιώνοντας την άποψη πως το αστυνομικό μυθιστόρημα συνιστά τη σύγχρονη εκδοχή της παλαιάς κοινωνικής μυθοπλασίας, το «Σύρριζα», του αρχιτέκτονα καθηγητή στο ΑΠΘ Πέτρου Μαρτινίδη, αποπειράται να τοποθετηθεί σε μερικά από τα παραπάνω ερωτήματα πλάθοντας μιαν ιστορία όπου εμπλέκονται τρομοκρατία, διαπλοκή και οικονομική κρίση. Πρώην πανεπιστημιακός και νυν άνεργος δημοσιογράφος, ο Αλέξης Ολμέζογλου θα έρθει αντιμέτωπος με ύποπτες πράξεις που θα θέσουν σε κίνδυνο την ίδια τη ζωή του. Η προσπάθεια να ξετυλίξει το σκοτεινό κουβάρι ακατάληπτων ενεργειών αλλά και οι απροσδόκητες συμπτώσεις τον αναγκάζουν να περιηγηθεί δρόμους και χώρους της συμπρωτεύουσας καθώς και παραθεριστικούς οικισμούς στην κοντινή Χαλκιδική.

Με τον γνωστό, ελαφρώς κυνικό, έξυπνο τόνο του σύγχρονου νεονουάρ μυθιστορήματος -με αδιάκοπες περιπλανήσεις, ματαιωμένους έρωτες και έναν ντετέκτιβ έξω απ’ τα όρια της κατεστημένης εξουσίας- το «Σύρριζα» φέρνει στο προσκήνιο λογιών λογιών ανθρώπους: μια πλούσια χήρα εργολάβου που ξεκίνησε την καριέρα του στην Κατοχή ιδιοποιούμενος εβραϊκές περιουσίες, μιαν όμορφη ανιψιά, έναν έξαλλο προγονό, μια μοιραία ηθοποιό, μια αδίστακτη αρχισυντάκτρια και έναν φτωχοδιάβολο φωτορεπόρτερ. Τη μερίδα όμως του λέοντος κατέχουν οι Ελληνες πανεπιστημιακοί – συνταγματολόγοι, αρχιτέκτονες, παιδαγωγοί, αρχαιολόγοι, βυζαντινολόγοι και γιατροί. Πρόκειται για μια κοινότητα όπου, όπως διαπιστώνει ο κεντρικός ήρωας, ενδημεί η ιδεολογική σύγχυση. Καλοζωισμένοι ακαδημαϊκοί οδεύοντας προς τη σύνταξη απολαμβάνουν πλούσια τα ελέη του Θεού και της πολύχρονης παραμονής στην εξουσία―παραθερίζοντας στα καλαίσθητα ή στα φαραωνικά σπίτια τους, συνάπτοντας ερωτικές σχέσεις με φοιτήτριες, διασκεδάζοντας με σκάφη και ωραία φαγοπότια. Και ταυτόχρονα βρίσκονται βυθισμένοι σε δαιδαλώδεις προβληματισμούς γύρω από το διεθνές και το ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα μηρυκάζοντας σκέψεις των μακρινών νεανικών τους χρόνων. Μεταμοντέρνοι και ταυτόχρονα σταλινικοί, εχθροί του Διαφωτισμού και πολέμιοι του ουμανισμού, οι εν λόγω πανεπιστημιακοί θεωρούν τις κυβερνήσεις διαχείρισης της ελληνικής οικονομικής κρίσης ξενόφερτη μνημονιακή χούντα―σε αντίθεση προς τον ανοιχτόμυαλο νηφάλιο αριστερό φίλο τους ο οποίος με ευγενικό στοχασμό επικρίνει τις ακραίες αντιευρωπαϊκές τους τάσεις.

Εκτός απ’ το να παραπέμπει στο κόμμα της σημερινής κυβέρνησης, η λέξη «σύρριζα» διαθέτει σύμφωνα με το λεξικό διπλό νόημα. Σημαίνει «απ’ τη ρίζα, μαζί με τη ρίζα», ακραία δηλαδή και ριζοσπαστικά, αλλά σημαίνει και «πολύ κοντά στη ρίζα, ξυστά, τσίμα τσίμα», επιφανειακά δηλαδή και ίσα ίσα. Ο,τι ακριβώς συμβαίνει με τον ανοιχτόμυαλο νηφάλιο αριστερό φίλο, που όντας σε απόλυτο συναισθηματικό και ιδεολογικό μπέρδεμα θα αποδειχθεί ταυτόχρονα και αρωγός της πιο βίαιης αιματηρής τρομοκρατίας. Η γενιά μας που ανδρώθηκε μες στη στρατιωτική χούντα, σαράντα χρόνια ύστερα από την πτώση της, δεν κατόρθωσε σε αρκετές περιπτώσεις ν’ απαλλαγεί απ’ τα εξαρτημένα αντανακλαστικά που απέκτησε μέσα σε εντελώς αλλιώτικες πολιτικοκοινωνικές συνθήκες.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ