ΒΙΒΛΙΟ

Η ποπ κουλτούρα του περιπτέρου

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

Η νέα έκδοση «Ηρωες του Στέλιου Ανεμοδουρά» των Γ. Π. Παπαδάκη, Γ. Βλάχου και Ν. Δ. Νικολαΐδη, ιχνηλατεί ένα κομμάτι της νεότερης εκδοτικής ιστορίας στον τομέα του περιοδικού Τύπου για παιδιά.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Στις αρχές της δεκαετίας του ’70, σε ένα ελληνικό περίπτερο μπορούσε κανείς να βρει πολλά εξωτικά ονόματα σε τίτλους περιοδικών. Τα περισσότερα από αυτά, αν όχι όλα, ήταν «αγορίστικα» εβδομαδιαία περιοδικά που είχαν ένα πολύ μεγάλο κοινό, αγόρια σε ηλικία σχολείου, από 8 έως 15 κυρίως, που ήταν ήδη αφοσιωμένοι αναγνώστες. Υπήρχε ψυχικό δέσιμο με όλα αυτά τα μικρού σχήματος περιοδικά που άκουγαν στο όνομα «Μπλεκ», «Ζαγκόρ», «Ομπραξ»... Και ήταν όλα εκδόσεις του Στέλιου Ανεμοδουρά (1917-2000), που έβγαζε επίσης την «Περιπέτεια», τον «Υπεράνθρωπο» και τον θρυλικό «Μικρό Ηρωα».

Η ιστορία των περιοδικών εκδόσεων του Ανεμοδουρά πάει πολύ πιο πίσω από τη δεκαετία του ’70 και φτάνει πολύ πιο μπροστά. Περιλαμβάνει και το σήμερα καθώς ο εγγονός του, Λεωκράτης Ανεμοδουράς, έχει αρχίσει εδώ και λίγα χρόνια με επιτυχία την επανέκδοση ορισμένων τίτλων, όπως του «Μπλεκ», που διανέμεται και πάλι στα περίπτερα. Αλλά αυτό που έχει ένα επιπλέον ενδιαφέρον είναι ότι η ανανεωμένη εκδοτική δραστηριότητα του Ανεμοδουρά του νεότερου δεν αρκείται στην επανέκδοση κάποιων τίτλων και στην κυκλοφορία και νέων ιστοριών, αλλά εκτείνεται στην ιστορική τεκμηρίωση και την καταγραφή όλης αυτής της θαυμαστής περιπέτειας που ξεκίνησε ο Στέλιος Ανεμοδουράς και που, στην ουσία, αποτελεί κομμάτι των προσωπικών αναμνήσεων χιλιάδων Ελλήνων.

Το νέο βιβλίο «Ηρωες του Στέλιου Ανεμοδουρά» (Comics & Crosswords Publications) είναι μία άτυπη εγκυκλοπαίδεια όλης αυτής της ιστορίας, αλλά επί της ουσίας είναι και μία εις βάθος περιήγηση της ποπ κουλτούρας του περιπτέρου, τις πρώτες δεκαετίες μετά τον πόλεμο. Τρεις ερευνητές που γνωρίζουν το θέμα εις βάθος, ο Γιώργος Πολ. Παπαδάκης, ο Γιώργος Βλάχος και ο Νίκος Δημ. Νικολαΐδης, συνυπογράφουν το βιβλίο με διακριτά κεφάλαια, με τον κάθε συγγραφέα να καλύπτει την περίοδο που ξέρει καλύτερα. Προ ολίγων ετών είχε κυκλοφορήσει η μελέτη των Γ. Π. Παπαδάκη και Ν. Δ. Νικολαΐδη «Ο Μπλεκ και οι... άλλοι» (Περιοδικός Τύπος) που είχε εισαγάγει την τεκμηριωμένη μελέτη του φαινομένου. Τώρα, με τη νέα αυτή έκδοση έχουμε ένα μεγαλύτερο ανάπτυγμα που συντελεί σε ένα πανόραμα όλων των περιοδικών εκδόσεων του Ανεμοδουρά. Οι παλιοί αναγνώστες και οι συλλέκτες θα χορτάσουν εικόνες, καθώς η έκδοση είναι γεμάτη, πέραν από πληροφορίες, και με αναρίθμητα εξώφυλλα και εικόνες από τις σελίδες των περιοδικών. Το βιβλίο περιλαμβάνει και τρεις αδημοσίευτες ιστορίες του «Μικρού Ηρωα» σε εικονογράφηση Κώστα Φραγκιαδάκη.

Ο Ανεμοδουράς, μαζί με άλλους εκδότες όπως τον Τερζόπουλο, τον Δεληγιώργη και τον Πεχλιβανίδη, δέσποζε στην κατηγορία του παιδικού και εφηβικού εικονογραφημένου περιοδικού. Ο ίδιος είχε όλη τη βιωματική έκθεση στα λαϊκά περιοδικά μυστηρίου (όπως τη «Μάσκα», που ανήκε στο συγγραφικό και μεταφραστικό επιτελείο) που ως εκδοχές αντίστοιχων αμερικανικών περιοδικών ήταν εξαιρετικά δημοφιλή στις δεκαετίες του ’30 και του ’40. Το πέρασμα στη δημιουργία του «Μικρού Ηρωα» και άλλων περιοδικών ήταν η φυσική εξέλιξη για έναν άνθρωπο με μεγάλη φαντασία και διάθεση προσφοράς. Ο ίδιος θεωρούσε δάσκαλό του τον Απόστολο Μαγγανάρη, που επανεξέδωσε τη «Μάσκα» το 1946. Από τον Μαγγανάρη, ο Ανεμοδουράς μαθαίνει «τις τεχνικές της λαϊκής λογοτεχνίας». Στον πυκνό πρόλογό του, ο Γιώργος Πολ. Παπαδάκης χαρτογραφεί όλον αυτόν τον κόσμο με όλα τα παρακλάδια του από τα πιο συντηρητικά ώς τα πιο underground, στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ελλάδα, με έναν τρόπο που δημιουργεί το φυσικό περιβάλλον για να τοποθετήσουμε το φαινόμενο –για τα ελληνικά χρονικά– της εκδοτικής δραστηριότητας του Στέλιου Ανεμοδουρά.

Πολλά από τα περιοδικά της εποχής ήταν μεταφράσεις από αμερικανικές ή ιταλικές εκδόσεις. Η Ιταλία ήταν σταθερός τροφοδότης του ελληνικού περιπτέρου, καθώς η υπόθεση κόμικς στη χώρα αυτή, στις δεκαετίες του ’50 και του ’60, ήταν μια μικρή βιομηχανία. Οπως φυσικά και οι ΗΠΑ και δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει το φαινόμενο των «Κλασικών Εικονογραφημένων» που έφεραν στην Ελλάδα οι εκδόσεις Πεχλιβανίδη το 1951.

Αλλά ο Ανεμοδουράς με τον «Μικρό Ηρωα», αρχικά, άγγιξε βαθιές χορδές του θυμικού. Συνεργάστηκε με ζωγράφους και ανθρώπους ταγμένους στην υπόθεση «περιοδικό». Εξέδωσε πλήθος τίτλων, ορισμένοι ήταν βραχύβιοι, ενώ άλλοι έγραψαν ιστορία και πέρασαν στη συλλογική μνήμη μέσα από την ασφαλή πύλη του παιδικού βιώματος. Τα περισσότερα από τα περιοδικά του τα διάβαζαν αγόρια, αλλά ο Στέλιος Ανεμοδουράς έδωσε και στα κορίτσια τη θρυλική «Κατερίνα» που, και αυτή, συνδέεται με τις αναμνήσεις πολλών ενήλικων Ελληνίδων.

Στα 55 χρόνια της εκδοτικής του δραστηριότητας, ο Στέλιος Ανεμοδουράς είχε κυριαρχήσει στον χώρο του παιδικού λαϊκού εντύπου. Με την απόσταση του χρόνου, μπορεί κανείς σήμερα να σταθμίσει και να εκτιμήσει αυτό το κατόρθωμα. Υπήρξε ένα φαινόμενο και όχι μόνο εκδοτικό.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ