ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Νίκος Φίλης: Αλλαγές σε Αρχαία, Νέα και Ιστορία

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΛΑΚΑΣΑΣ

«Δεν θα επιτρέψουμε παρασυνδικαλιστικές συμπεριφορές που δημιουργούν πλασματικά κενά», λέει στην «Κ» ο υπουργός Παιδείας Νίκος Φίλης.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Ανατροπές και στις τρεις βαθμίδες προωθεί ο υπουργός Παιδείας Νίκος Φίλης κατά τη νέα σχολική χρονιά. Το πρώτο στοίχημα βέβαια είναι η ομαλή έναρξή της – «δεν θα επιτρέψουμε παρασυνδικαλιστικές συμπεριφορές που δημιουργούν πλασματικά κενά», λέει στην «Κ». Παράλληλα, εξαγγέλλει αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών των Αρχαίων Ελληνικών, των Νέων και της Ιστορίας, ενώ δηλώνει ότι το βάρος κατ’ αρχάς θα δοθεί στην αναβάθμιση του λυκείου και όχι στο σύστημα των πανελλαδικών εξετάσεων. Για τα ΑΕΙ, θεωρείται δεδομένη η επαναφορά του πρυτανικού συμβουλίου και της φοιτητικής συμμετοχής στα όργανα διοίκησής τους. Αλλωστε, ο κ. Φίλης κρίνει ως μη λειτουργικό το σύστημα διοίκησης των ΑΕΙ που θεσμοθετήθηκε το 2011, με τη συμμετοχή Ελλήνων πανεπιστημιακών του εξωτερικού στα νεοσυσταθέντα Συμβούλια.

– Θα πρέπει να αισθάνεστε άνετα ενόψει της νέας σχολικής χρονιάς. Ο πήχυς βρίσκεται χαμηλά, μετά το περυσινό κάζο επί Μπαλτά-Κουράκη με τα 272 νηπιαγωγεία και δημοτικά κλειστά την ημέρα του αγιασμού.

– Κληρονομήσαμε την παράδοση, τα σχολεία επί 30 χρόνια να ανοίγουν με μεγάλες ελλείψεις εκπαιδευτικών ακόμη και βιβλίων, όπως συνέβη επί υπουργίας Διαμαντοπούλου. Επιπλέον, η περυσινή κατάσταση οφείλεται και στις γνωστές ειδικές πολιτικές συνθήκες. Ωστόσο, εάν πέρυσι είχαμε άλλοθι, φέτος δεν ισχύει το ίδιο. Δίνουμε μάχη η χρονιά να ξεκινήσει με τα λιγότερα δυνατά προβλήματα. Εχουμε εξασφαλίσει πιστώσεις για συνολικά 20.800 προσλήψεις αναπληρωτών, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων θα γίνει πριν από την έναρξη του σχολικού έτους στις 12 Σεπτεμβρίου. Επίσης, προσπαθούμε να διορθώσουμε στρεβλώσεις στη διαδικασία υπολογισμού των κενών και των πλεονασμάτων ώστε ο προγραμματισμός των σχολικών μονάδων –στο μεγαλύτερο μέρος του, γιατί προφανώς υπάρχουν και ανατροπές– να γίνεται πριν από το πρώτο κουδούνι της χρονιάς.

– Ωστόσο, οι νηπιαγωγοί σάς κατηγορούν ότι αυξήσατε το ωράριό τους σε 30 ώρες την εβδομάδα, οι δάσκαλοι ότι μειώσατε τις ώρες του ολοήμερου δημοτικού, οι καθηγητές υποστηρίζουν ότι το υπουργείο γλιτώνει από τη μείωση, κατά τρεις, των ωρών στο γυμνάσιο πάνω από 2.000 προσλήψεις. Η μείωση των ωρών των Αρχαίων «δένει» με το έλλειμμα σε φιλολόγους. Εάν συνυπολογισθούν άλλες «μικροεξοικονομήσεις» εκπαιδευτικών, ο αριθμός φθάνει στις 2.300. Δεν ισχύουν αυτά;

– Το ωράριο των νηπιαγωγών δεν αυξάνεται. Αντιθέτως θεσμοθετήσαμε το διδακτικό ωράριό τους, αίτημα που εκκρεμούσε επί δεκαετίες. Στο γυμνάσιο, η μείωση των ωρών στα Αρχαία αφορά αποκλειστικά τη διδασκαλία από το πρωτότυπο και στην Α΄ τάξη συνοδεύτηκε με αύξηση ωρών στα Νέα Ελληνικά. Η επιλογή αυτή απορρέει από μια παιδαγωγική αντίληψη και υπηρετεί τον στόχο να μάθουν να μιλούν τα παιδιά καλύτερα ελληνικά. Επεξεργαζόμαστε την αναμόρφωση των προγραμμάτων διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας. Αλλωστε το θέμα των Αρχαίων διαχρονικά έχει αποτελέσει κεντρικό ζήτημα των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων.

– Στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, καταργήσατε το πρόγραμμα ΕΑΕΠ, που εφαρμόσθηκε στο 40% των δημοτικών –συνολικά 1.437–, επειδή ήταν ακριβό λόγω των πολλών ειδικοτήτων που απαιτούσε; Αυτό αποτελεί εξίσωση προς τα κάτω.

– Η κατάργηση του ΕΑΕΠ και η θεσμοθέτηση του Ενιαίου Τύπου Ολοήμερου Δημοτικού έγιναν για λόγους ισότητας των παιδιών, ισότητας προς τα πάνω. Με αυτό τον τρόπο εξασφαλίζουμε την ενιαία παροχή γνωστικών αντικειμένων στα δημοτικά όλης της χώρας, από 4θέσια και πάνω (τέχνες, υπολογιστές, ξένη γλώσσα). Αυτό συνδυάστηκε με την κατάργηση της έβδομης ώρας, για την οποία η εκπαιδευτική κοινότητα είχε έντονες αντιρρήσεις για την παιδαγωγική χρησιμότητά της, λόγω της κόπωσης των μαθητών και τη μικρή διάρκειά της (35 λεπτά). Παιδαγωγικοί λόγοι υπαγόρευσαν και την ελάφρυνση του προγράμματος του γυμνασίου.

Προσλήψεις

– Μα θα γίνουν λιγότερες προσλήψεις από πέρυσι...

– Επί κυβέρνησης Σαμαρά το 2014 έγιναν 18.000 προσλήψεις, κατά κύματα έως τον Δεκέμβριο. Πέρυσι 23.000 και φέτος 20.800. Με την ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης με τους θεσμούς, ανοίγει ο δρόμος για διορισμούς 20.000 εκπαιδευτικών σε βάθος τριετίας, αρχής γενομένης από τον Σεπτέμβριο 2017.

– Με ποιο σύστημα; Το σημερινό βασίζεται στους διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ, για τους οποίους το 2015 το κυβερνητικό πρόγραμμα μιλούσε για κατάργηση.

– Τους επόμενους μήνες θα θεσμοθετήσουμε νέο σύστημα, στο οποίο θα μετράει η μακρά προϋπηρεσία σε θέση αναπληρωτή, που αποτελεί μορφωτικό κεφάλαιο για κάθε εκπαιδευτικό, ενώ θα δοθεί και η δυνατότητα σε νέα παιδιά να εξασφαλίσουν θέση στη δημόσια εκπαίδευση.

– Εχετε κάνει λόγο για στρεβλώσεις στη διαχείριση του προσωπικού. Tι ανακαλύψατε, που δεν είχαν δημοσιοποιήσει οι προκάτοχοί σας;

– Μιλώ για μικροκομματικές σκοπιμότητες που εξυπηρετούν τη διατήρηση ενός πελατειακού συστήματος που οδηγούσε σε μεταθέσεις και αποσπάσεις σε περιοχές (π.χ. Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία), χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες σε εκπαιδευτικούς. Αυτό παρήγαγε πλεονάσματα, ενώ σε άλλες περιοχές υπάρχουν δραματικά κενά. Σε αυτή την πραγματικότητα συντελούσαν παρασυνδικαλιστικές συμπεριφορές. Γνωρίζει ο εκπαιδευτικός κόσμος...

– Κάνατε λόγο για «λευκές σελίδες στα βιβλία σχολικής Ιστορίας», δηλώνοντας ότι δεν διδάσκονται τα γεγονότα του εμφυλίου πολέμου. Θα προχωρήσετε σε αλλαγή των προγραμμάτων σπουδών;

– Για να μάθει ένα παιδί της Γ΄ Λυκείου ότι υπήρξε εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα πριν από δύο γενιές, πρέπει να φθάσει στη σελίδα 145 του βιβλίου όπου υπάρχει μία παράγραφος, όχι πάνω από 200 λέξεις. Και δεν είναι σίγουρο ότι η διδαχθείσα ύλη θα φθάσει έως εκεί. Μιλάμε για μια τραγωδία που έχει στιγματίσει την πορεία του έθνους, της κοινωνίας, του κράτους. Προφανώς είναι ευαίσθητο θέμα και χρειάζεται ψυχραιμία και σεβασμό στα γεγονότα, στον πόνο και στις μνήμες όλων των Ελλήνων. Αλλά εάν η πολιτεία συνεχίσει να στέκει αμήχανη στα ιστορικά γεγονότα, πώς θα ενισχύσουμε την εθνική αυτογνωσία και συμφιλίωση; Είναι ώρα να προχωρήσουμε σε αλλαγές στα προγράμματα σπουδών της Ιστορίας.

Εισαγωγή σε Σχολές, όχι σε Τμήματα

– Το σύστημα που προωθείτε στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση προβλέπει αύξηση των χρόνων του γυμνασίου σε τέσσερα και μείωση του λυκείου σε δύο, κατά τα πρότυπα του διετούς International Baccalaureate. Το ίδιο μοντέλο είχε προταθεί επί υπουργίας Αννας Διαμαντοπούλου. Τότε δεν είχε προχωρήσει. Θεωρείται δαπανηρό, αφού απαιτεί πολλές ειδικότητες εκπαιδευτικών, ενώ χρειάζεται αλλαγή νοοτροπιών και διοικητική ανασυγκρότηση των σχολικών μονάδων. Τα έχετε μελετήσει αυτά;

– Η μεταρρύθμιση, και δη στην παιδεία και την υγεία, είναι ακριβή υπόθεση. Υπάρχουν πολλές διεθνείς πρακτικές, τις οποίες θα μελετήσουμε και θα προσαρμόσουμε στην ελληνική πραγματικότητα. Στην Ελλάδα, το σύστημα 4+2 δεν είναι εφικτό να εφαρμοσθεί αυτή τη στιγμή. Θα αποτελέσει όμως βάση διαλόγου. Θα πάμε βήμα βήμα, ξεκινώντας από την αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών και των μεθόδων διδασκαλίας, κατά προτεραιότητα στις δύο τελευταίες τάξεις του λυκείου, με στόχο να περιορισθεί δραστικά η παραπαιδεία και να ενταχθεί μέσα στο σχολείο το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Θα απαιτηθούν όμως και άλλες αλλαγές, όπως η αναβάθμιση της τεχνικής - επαγγελματικής εκπαίδευσης, καθώς και οι αναδιαρθρώσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ώστε π.χ. να γίνεται εισαγωγή των υποψηφίων σε σχολές και όχι σε τμήματα και να ενισχύεται η κινητικότητα των φοιτητών.

– Θα αλλάξει το σύστημα πρόσβασης; Μιλούσατε για ελεύθερη πρόσβαση.

– Στην πραγματικότητα η ελεύθερη πρόσβαση ισχύει σήμερα, αφού εισάγεται το 69% των υποψηφίων. Το θέμα είναι οι όροι εισαγωγής. Οι πανελλαδικές εξετάσεις πρέπει να διατηρήσουν τον αδιάβλητο χαρακτήρα τους. Ωστόσο, ένα νέο σύστημα πρέπει να περιλαμβάνει την αναδιάρθρωση στα ΑΕΙ. Εάν, δηλαδή, οι υποψήφιοι εισάγονται σε σχολές –κάτι που θα διευκολύνει την κινητικότητά τους– ή σε τμήματα με συγκεκριμένο αντικείμενο, όπως τώρα.

– Αυτό ήταν και στον νόμο Διαμαντοπούλου, ωστόσο άλλαξε λόγω των αντιδράσεων των ΑΕΙ. Το ίδιο έγινε με τα Συμβούλια που στην πράξη οδηγήσατε σε κατάργηση. Πριν, μιλήσατε για διεθνή πρακτική, τα Συμβούλια είναι θεσμοθετημένα στην πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών.

– Ο νόμος Διαμαντοπούλου είναι στον αντίποδα των δικών μας προτεραιοτήτων, όχι μόνο διότι εξυπηρετεί τη λογική «πανεπιστήμιο-επιχείρηση» αλλά διότι αποδείχθηκε μη λειτουργικός. Ως προς τα Συμβούλια, τι παρήγαγαν; Πότε αξιολογήθηκαν, πότε έστω αυτοαξιολογήθηκαν; Παρατείναμε τη θητεία τους μέχρι το 2017 γιατί θέλαμε η πανεπιστημιακή κοινότητα να αποφασίσει. Σημειώνω τη σύμπτωση: ορισμένα μέλη Συμβουλίων παραιτήθηκαν την ημέρα ψήφισης του ν/σ για την εκπαίδευση, δίνοντας την εντύπωση πολιτικού αντιπερισπασμού για να βοηθηθεί ο κ. Μητσοτάκης. Δεν προκαλέσαμε εμείς την κρίση με τα Συμβούλια. Αλλοι την επέλεξαν.

– Θα γίνουν αλλαγές στον νόμο για τα ΑΕΙ;

– Υπάρχει αίτημα για επαναφορά του πρυτανικού συμβουλίου, το οποίο είναι εύλογο. Το συζητάμε γιατί αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα διοίκησης των πανεπιστημίων. Επίσης, οι φοιτητές θα μπορούν να συμμετάσχουν στη λειτουργία των πανεπιστημιακών οργάνων, όπως άλλωστε ισχύει σε πολλές άλλες χώρες.

– Την ημέρα των αποτελεσμάτων για τα ΑΕΙ/ΤΕΙ, σας ζήτησα ένα σχόλιο για τον μέσο όρο 1,5 στα 20, με τον οποίο εισήχθη υποψήφιος. Μιλήσατε για μεμονωμένο αποτέλεσμα, αλλά παραδεχθήκατε ότι το σύστημα έφθασε στα όριά του. Θα επαναφέρετε το όριο εισαγωγής του 10;

– Οχι, αυτό αποτελεί μπάλωμα. Η δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και δη το λύκειο, χρειάζεται ευρύτερη μεταρρύθμιση.

– Λόγω της υποχρέωσης το 2018 η Ελλάδα να έχει πετύχει 3,5% πρωτογενές πλεόνασμα και της πιθανής αδυναμίας της κυβέρνησης να το πετύχει, συντηρείται ένα κλίμα εκλογολογίας.

– Αρκετές εκλογές έγιναν τον τελευταίο χρόνο και ο λαός σε όλες επιβεβαίωσε την ίδια πολιτική κατεύθυνση. Η στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ για έξοδο από μνημόνια και κρίση υπακούει σε εγχώριους και διεθνείς όρους. Η βασική εσωτερική προϋπόθεση είναι η πολιτική σταθερότητα, που συνδυάζεται με την ανάπτυξη με κοινωνική δικαιοσύνη. Οι άδειες στα κανάλια σηματοδοτούν την υπερίσχυση της νομιμότητας και της διαφάνειας και συνιστούν μια νέα πολιτική αφετηρία για την κυβέρνηση. Η εξωτερική προϋπόθεση είναι οι αλλαγές στην Ευρώπη. Αυτές τις ημέρες, με πρωτοβουλία του πρωθυπουργού, πραγματοποιείται η συνάντηση των ηγετών των μεσογειακών χωρών της Ε.Ε. Το 2017 υπάρχουν κρίσιμες εκλογικές μάχες σε μεγάλες χώρες. Συνεπώς μπορούμε να προσδοκούμε σε μια ευρωπαϊκή κινητικότητα που δεν αφορά μόνο τις ευρωπαϊκές κορυφές αλλά και την κοινωνική βάση, καθώς οι εξελίξεις μπορούν να ξαναδώσουν προτεραιότητα στην ελπίδα.

Υπάρχουν πολλά, καλά ιδιωτικά σχολεία

– Σας κατηγορούν για ιδεοληψία και πολιτικό αμοραλισμό κατά των ιδιωτικών σχολείων. Γιατί θεωρείτε ότι οι γονείς στέλνουν το παιδί σε ιδιωτικό;

– Ισως να τους εξυπηρετεί, ίσως έχουν τη λανθασμένη αντίληψη ότι είναι καλύτερο από το δημόσιο, ίσως επιθυμούν το παιδί να κάνει γνωριμίες. Δεν καταλαβαίνω γιατί είμαστε ιδεοληπτικοί και πολιτικά αμοραλιστές. Ο ρόλος του υπουργείου είναι η εποπτεία του συνόλου της εκπαίδευσης. Εάν κάποιος οφείλει να απολογηθεί, είναι η Ν.Δ. που επέλεξε, μαζί με τη Χρυσή Αυγή, μόνοι αυτοί, να καταψηφίσουν τις διατάξεις για την ιδιωτική εκπαίδευση. Στη Βουλή διαμορφώθηκε κλίμα σύγκλισης, για πρώτη φορά σε τόσο εύρος, επί ν/σ του ΣΥΡΙΖΑ. Η Ν.Δ., αρνούμενη να υποστηρίξει αλλαγές που είχαν θεσμοθετηθεί επί Κων. Καραμανλή το 1977, επιβεβαίωσε ότι έχει πρόβλημα ταυτότητας. Ο νεοφιλελευθερισμός του κ. Μητσοτάκη δείχνει να συμμερίζεται την παλαιά κριτική ακραίων κύκλων ότι ο ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός της πρώτης περιόδου της Ν.Δ. συνιστούσε «σοσιαλμανία». Τώρα στη Ν.Δ. συζητούν την πρόταση σχολαρχών να δίνει το κράτος κουπόνι, ώστε οι γονείς να επιλέγουν όποιο σχολείο, ιδιωτικό ή δημόσιο, θέλουν. Πρόκειται για δημόσια χρηματοδότηση των ιδιωτικών σχολείων. Το μέτρο στις λίγες χώρες που εφαρμόστηκε συνοδεύτηκε με υποχώρηση της χρηματοδότησης προς τη δημόσια εκπαίδευση και δημιούργησε σχολεία πολλών ταχυτήτων, εντείνοντας έτσι τις εκπαιδευτικές και κοινωνικές ανισότητες. Να ποιοι είναι ιδεοληπτικοί και πολιτικά αμοραλιστές.

– Η απόφαση ενός γονιού να στείλει το παιδί του σε ιδιωτικό σχολείο έχει νεοφιλελεύθερο ιδεολογικό προσανατολισμό;

– Οχι. Υπάρχουν πολλά, καλά ιδιωτικά σχολεία που γνωρίζουν ότι εάν ακολουθούν τη νομιμότητα, κερδίζουν τα ίδια. Υπάρχουν και κακά, που προσπαθούν να βγάλουν από τη μύγα ξύγκι, υποβαθμίζοντας τις σπουδές.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ