Θάνος Π. Ντόκος* ΘΑΝΟΣ Π. ΝΤΟΚΟΣ*

Δικαιολογημένη αισιοδοξία για το Κυπριακό;

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Αναμφίβολα μια βιώσιμη λύση στο Κυπριακό, που θα κατοχυρώνει τα ζωτικά συμφέροντα του κυπριακού ελληνισμού, αλλά και της Ελλάδας, θα αφαιρέσει από τον σχετικό κατάλογο ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα για την ελληνική εξωτερική πολιτική, θα συμβάλει στη βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία, θα κλείσει ένα πιθανό μέτωπο για τις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις και θα επιτρέψει σε Κύπρο και Ελλάδα να εκμεταλλευθούν πιθανούς ενεργειακούς πόρους και να διευρύνουν τον ρόλο και την παρουσία τους στην Ανατολική Μεσόγειο. Η λέξη-κλειδί στο πλαίσιο αυτό είναι «βιώσιμη». Η διαχρονική πορεία του Τουρκοκύπριου ηγέτη κ. Μουσταφά Ακιντζί καταδεικνύει την ειλικρινή επιθυμία του για μια τέτοια λύση. Είναι όμως υποχρεωμένος να πορεύεται στη σκιά της Τουρκίας, η οποία και λαμβάνει τις ουσιαστικές αποφάσεις σε οτιδήποτε σχετίζεται με το Κυπριακό. Φαίνεται ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε σειρά ζητημάτων. Παραμένει η διαφωνία για την εναλλάξ προεδρία, αλλά και για το εδαφικό όπου η τουρκική πλευρά πιθανώς χρησιμοποιεί το θέμα της Μόρφου για διαπραγματευτικούς σκοπούς. Το μεγάλο αγκάθι παραμένει, όμως, το ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων. Ασφαλώς οι εγγυήσεις είναι αναχρονιστικές, ιδιαίτερα για ένα κράτος-μέλος της Ε.Ε. Αλλά και στο ζήτημα της ασφάλειας και της παραμονής τουρκικών στρατευμάτων η απόσταση δεν φαίνεται μικρή. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν έχει μεταβληθεί εις το ελάχιστον η τουρκική στρατηγική αντίληψη περί Κύπρου (σύμφωνα με τον Αχμέτ Νταβούτογλου, αλλά και υψηλόβαθμα στελέχη του πάλαι ποτέ κεμαλικού κατεστημένου, «λόγω της υψηλής γεωστρατηγικής αξίας της Κύπρου, για την Τουρκία θα έπρεπε να υφίσταται κυπριακό ζήτημα ακόμη και αν δεν υπήρχε ούτε ένας Τουρκοκύπριος στη νήσο»). Τυχόν διατήρηση των απόψεων αυτών, σε συνδυασμό με την απουσία ουσιαστικών κινήτρων (π.χ. πρόοδος στις ενταξιακές συνομιλίες με Ε.Ε.) πλην του κλεισίματος ενός από τα πολλά μέτωπα που ταλανίζουν την τουρκική εξωτερική πολιτική, περιορίζει σημαντικά τις πιθανότητες συμφωνίας για την επίλυση του Κυπριακού. Η πρόσφατη ελληνοκυπριακή πρόταση για θέματα ασφάλειας και εγγυήσεων έχει ορισμένα ενδιαφέροντα σημεία, είναι όμως εξαιρετικά πολύπλοκη και ενδεχομένως μη λειτουργική, ιδιαίτερα από τη σκοπιά ενός όχι υποχρεωτικά καλοπροαίρετου συνομιλητή και δύσκολα θα γίνει αποδεκτή από την άλλη πλευρά.

Σε κάθε περίπτωση, επειδή η σημερινή σχετικώς ευνοϊκή συγκυρία (λόγω Ακιντζί) πιθανότατα δεν θα επανέλθει για αρκετά χρόνια, οφείλουμε να εξαντλήσουμε κάθε δυνατότητα εύρεσης μιας ρεαλιστικής και λειτουργικής λύσης στη βάση μιας συνδυαστικής προσέγγισης σε θέματα εγγυήσεων και ασφάλειας, και εδώ η Αθήνα πρέπει να συμβάλει στο μέτρο του δυνατού καθώς εμπλέκεται εκ των πραγμάτων σε ζητήματα ασφαλείας. Οι μανιχαϊστικές αντιλήψεις ασφαλώς δεν βοηθούν, όπως και οι παρεμβάσεις θεσμικά μη αρμοδίων παραγόντων που μάλλον περιπλέκουν την κατάσταση και περιορίζουν άνευ λόγου τα περιθώρια ελιγμών στη διαπραγμάτευση. Τέλος, πρέπει να ξεκινήσει το συντομότερο μια ανοιχτή, ειλικρινής και χωρίς λαϊκισμούς συζήτηση στην Κύπρο για τα υπέρ και κατά της διαφαινόμενης λύσης, καθώς αποτελεί εκ των ουκ άνευ για την οποιαδήποτε λύση η δημοκρατική νομιμοποίηση μέσω δημοψηφίσματος.

*Γενικός διευθυντής στο ΕΛΙΑΜΕΠ.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ