ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Τα ελληνικά χάμπουργκερ και ο καβγάς των Κλίντον

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΑΚΑΟΥΝΑΚΗ

Ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον, η σύζυγός του Χίλαρι και η κόρη τους Τσέλσι κατεβαίνουν από το αεροπλάνο την Παρασκευή 19 Νοεμβρίου 1999. Οι επίσημοι και οι δημοσιογράφοι τον περίμεναν να κατέβει, αλλά εκείνος, επί ένα τέταρτο τουλάχιστον, ενημερωνόταν για την «πολεμική» κατάσταση στην Αθήνα.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Το βράδυ της Παρασκευής 19 Νοεμβρίου 1999, το αεροπλάνο που μετέφερε τον πρόεδρο Κλίντον, την οικογένεια και τους συνεργάτες του προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο. Το κόκκινο χαλί στρώθηκε, οι επίσημοι και οι δημοσιογράφοι τον περίμεναν να κατέβει, αλλά εκείνος άφαντος.

Για τουλάχιστον 15 λεπτά ενημερωνόταν για την κατάσταση στην Αθήνα που ήταν... πολεμική. Τα συλλαλητήρια –για τον αμερικανικό χειρισμό στο Κόσοβο– είχαν ξεφύγει και το κέντρο της Αθήνας καιγόταν. Ο Αμερικανός πρέσβης Νίκολας Μπερνς ανέβηκε στο αεροπλάνο. «Θα είναι μια καλή επίσκεψη, αλλά η Αριστερά έχει δημιουργήσει μεγάλες αναταραχές», προειδοποίησε τον Αμερικανό πρόεδρο.

Οι 53 πορείες

Μόνο τους τελευταίους μήνες ο Μπερνς είχε μετρήσει 53 πορείες προς την πρεσβεία (εκ των οποίων οι περισσότερες κατέληγαν σε επεισόδια). Γι’ αυτόν τον λόγο η Υπηρεσία Ασφαλείας του Λευκού Οίκου είχε φτάσει νωρίτερα στην Ελλάδα, προκειμένου τα στελέχη της να κρίνουν εάν τα μέτρα είναι επαρκή. Υπήρχε τόσο μεγάλη ανησυχία που πολλές φορές είχε συζητηθεί πως ίσως θα έπρεπε να εξαιρεθεί η Αθήνα ως προορισμός.
Το ταξίδι αυτό ήταν στην ατζέντα τουλάχιστον τρία χρόνια. Στην πραγματικότητα, όλα είχαν ξεκινήσει από την επίσκεψη της Χίλαρι Κλίντον στην Ελλάδα τον Μάρτιο του 1996. Είχε ενθουσιαστεί με τη χώρα και είχε απογοητευθεί που δεν είχε καταφέρει λόγω καιρού να πάει στη Σαντορίνη. Εκτοτε και με κάθε ευκαιρία η πρώην Πρώτη Κυρία –και μέχρι τις αρχές της εβδομάδας υποψήφια πρόεδρος– επανέφερε την ιδέα αλλά το timing δεν ήταν ποτέ σωστό.

Η ευκαιρία είχε βρεθεί τελικά μέσω... Τουρκίας και συγκεκριμένα σε μια προγραμματισμένη συμμετοχή του Κλίντον στη σύνοδο κορυφής του ΟΑΣΕ στην Κωνσταντινούπολη.

Τα αστεία

Ετσι, ήδη ένα χρόνο πριν, είχε αρχίσει η προετοιμασία για μια επίσκεψη 3-4 ημερών στην Ελλάδα και άλλων τόσων στην Τουρκία. Σε μία από τις συσκέψεις είχαν ακουστεί και διάφορα αστεία, όπως ότι θα έπρεπε να μείνει 10 ημέρες στην Τουρκία και 7 στην Ελλάδα «όπως απαιτεί η περιώνυμη αναλογία στην παροχή πολεμικού υλικού στις δύο χώρες».

Το προεδρικό ζεύγος είχε δώσει εντολές για μια επίσκεψη με πολύ προσωπικό χρόνο. Είχαν μάλιστα σχεδόν καταλήξει πως θα πήγαιναν στα Μετέωρα, στη Βεργίνα και στις Μυκήνες. Ο Αμερικανός πρέσβης είχε προτείνει στον κ. Σημίτη να υπάρξει ένα άτυπο δείπνο με το προεδρικό ζεύγος σε μια ταβέρνα, αλλά ο Ελληνας πρωθυπουργός αντιπρότεινε κλειστό δείπνο στο Μέγαρο Μαξίμου. Ηταν φανερό καθ’ όλη τη διάρκεια του σχεδιασμού πως η κυβέρνηση δεν επιθυμούσε να προβάλει προς τα έξω μια φιλική και χαλαρή σχέση με τους Αμερικανούς.

Ολος ο σχεδιασμός όμως ανετράπη μόλις 11 ημέρες πριν από την προγραμματισμένη άφιξη από ένα και μόνο τηλεφώνημα. Ο κ. Μπερνς ενημέρωνε την τότε υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μαντλίν Ολμπράιτ, πως ο κ. Σημίτης είχε υπαναχωρήσει στις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει όσον αφορά την ασφάλεια του προέδρου. Το κλίμα αλλάζει και το ταξίδι κρατάει μόλις 22 ώρες. Στην αμερικανική πρεσβεία παρ’ όλα αυτά οι προετοιμασίες ήταν πυρετώδεις. Σε μια σύσκεψη, βρίσκουν ένα καπέλο και βάζουν μέσα διάφορα χαρτάκια με τις διαφορετικές δουλειές που πρέπει να γίνουν τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια της επίσκεψης. Ολοι ανεξαιρέτως συμμετέχουν με κάποιο τρόπο.

Η επίσκεψη

Το πρωινό της επίσκεψης, οι Κλίντον επισκέπτονται την Ακρόπολη. Οι δημοσιογράφοι δεν ανεβαίνουν στον Βράχο, αλλά γρήγορα κυκλοφορεί μια δήλωση του προέδρου που προκαλεί ντελίριο: «Αν τα είχα εγώ θα σας τα έδινα», δηλώνει για τα Ελγίνεια μάρμαρα. Στην πρεσβεία τρέχουν να ενημερώσουν Ελληνες και ξένους δημοσιογράφους πως πρόκειται για «προσωπική άποψη του προέδρου και όχι του αμερικανικού κράτους».

Ο Κλίντον στο ταξίδι αυτό ήταν χαλαρός και έκανε αστεία με κάθε ευκαιρία. Οπως όταν ρώτησε την υπουργό Πολιτισμού αν έχει ήδη πάθει πνευμονία μετά την πρωινή τους βόλτα στην Ακρόπολη (έβρεχε εκείνο το πρωί). Ή όταν είπε στους υπαλλήλους του ξενοδοχείου πως το καλύτερο χάμπουργκερ που έχει φάει ποτέ είναι... ελληνικό από τους αδερφούς Πάπας στο εστιατόριό τους στο Αρκάνσας.

Λίγο πριν αποχωρήσει, έκανε μια τελευταία συνάντηση στη σουίτα του ξενοδοχείου με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης K. Καραμανλή. Αμέσως μετά θα κατέβαινε σε μια αίθουσα του ξενοδοχείου για μια τελευταία ομιλία. Ο Κλίντον βγήκε στον διάδρομο μαζί με όλους όσοι είχαν παραστεί στη συνάντηση. Την ίδια στιγμή βγαίνει από το ασανσέρ και η σύζυγός του με την κόρη τους. Οπως πλησιάζουν, ο Κλίντον κάνει ένα σχόλιο σχετικά με το πόσο ωραία είχαν περάσει στην Ακρόπολη εκείνο το πρωινό.

Θυμωμένη

Η Κλίντον φαινόταν θυμωμένη από κάτι και δεν του απαντάει. Οπότε εκείνος επαναλαμβάνει:

«Πολύ ευχάριστα ήταν το πρωί, δεν συμφωνείς Χιλ;».

«Για όνομα του Θεού, Μπιλ, βρέχει όλη μέρα. Θα βρίσκομαι στο δωμάτιό μου», του φώναξε και προσπέρασε τον πρόεδρο και όλη την ομάδα της πρεσβείας που στεκόταν εκεί με έκδηλη αμηχανία. «Πάμε να φύγουμε από εδώ», τους είπε εκείνος ενοχλημένος και κατέβηκαν όλοι μαζί σε ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα του ξενοδοχείου για την ομιλία. Μέσα σε λίγα λεπτά είχε ξαναβρεί το... χαλαρό του στυλ και φαινόταν να έχει ξεχάσει το περιστατικό και τον τρόπο που η σύζυγός του τού είχε μιλήσει μπροστά σε ξένους.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ