ΕΛΛΑΔΑ

Πανεπιστήμιο ανοικτό και «ιδιωτικό»

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΛΑΚΑΣΑΣ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Εκπαίδευση

Το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) είναι, στην πράξη, το πρώτο «ιδιωτικό» πανεπιστήμιο, με επικεφαλής το υπουργείο Παιδείας, δηλαδή το ελληνικό Δημόσιο. Τα τελευταία χρόνια το ΕΑΠ καταγράφει εντυπωσιακή άνοδο του αριθμού των προγραμμάτων του και των φοιτητών του –σχεδόν θα τους διπλασιάσει κατά το τρέχον πρώτο ακαδημαϊκό έτος σε σχέση με όσους σπούδαζαν πέρυσι στο πρώτο έτος–, ενώ σχεδιάζει νέα προγράμματα από τον Οκτώβριο του 2018. Αποδεικνύεται, έτσι, ανταγωνιστικό ακόμη και απέναντι στα δημόσια «συμβατικά» πανεπιστήμια και ΤΕΙ της χώρας μας.

Προσφέροντας όλα τα προγράμματά του με δίδακτρα, από τα οποία καλύπτονται οι απολαβές των διδασκόντων, το ΕΑΠ είναι αυτοχρηματοδοτούμενο. «Εχει ετήσιο προϋπολογισμό 37 εκατ. ευρώ και η κρατική επιχορήγηση είναι 500.000. Αρα τα υπόλοιπα 36,5 εκατ. ευρώ καλύπτονται από τους φοιτητές του. Οι φοιτητές του ΕΑΠ αποτελούν καθοριστικό μέγεθος για τη λειτουργία του», αναφέρει, μιλώντας στην «Κ», ο πρόεδρος του ΕΑΠ, καθηγητής στο Παν. Κρήτης Βασίλης Καρδάσης. Βεβαίως, όχι χωρίς ενστάσεις από πανεπιστημιακούς των δημόσιων ΑΕΙ. «Μήπως ήλθε η ώρα να ανοίξει ουσιαστικά η συζήτηση για τα ιδιωτικά ΑΕΙ ή να σταματήσουμε να σφυρίζουμε αδιάφορα;», σχολιάζει πανεπιστημιακός στην «Κ».

Το ΕΑΠ προσφέρει 6 προπτυχιακά και 32 μεταπτυχιακά προγράμματα και δέχεται φοιτητές από 23 ετών, μειώνοντας το όριο ηλικίας από τα 25 έτη. Επίσης, οργανώνει διδακτορικές σπουδές. Ο αριθμός των ενεργών φοιτητών του είναι 47.710 (από 40.213 το προηγούμενο έτος). Σύμφωνα με τον κ. Καρδάση, στα νέα προγράμματά του το ίδρυμα έχει υιοθετήσει τις εξαμηνιαίες θεματικές ενότητες αντί των ετήσιων, εναρμονισμένο με την πρακτική που ακολουθείται στα αντίστοιχα ΑΕΙ του εξωτερικού. Ετσι, θα διπλασιάσει ουσιαστικά τον αριθμό των φοιτητών του κατά το τρέχον έτος.

Δύο φορές το χρόνο

«Η εξαμηνιαία διάρθρωση των σπουδών επιτρέπει να παίρνουμε φοιτητές δύο φορές το χρόνο», παρατηρεί ο κ. Καρδάσης. Ηδη, οι φοιτητές των νέων προγραμμάτων του πρώτου εξαμήνου του τρέχοντος έτους είναι 1.525, ενώ για το δεύτερο εξάμηνο έχουν καταθέσει αίτηση άλλοι 1.433, και αναμένεται να γίνουν όλοι δεκτοί. «Οφείλουμε να είμαστε ευέλικτοι ώστε όλοι όσοι θέλουν να σπουδάσουν να το κάνουν», προσθέτει. Βεβαίως, υπάρχει ένα ποσοστό φοιτητών οι οποίοι δεν ολοκληρώνουν τις σπουδές τους.

Αλλωστε, ενώ το ΕΑΠ ξεκίνησε ως ένα ίδρυμα ανοικτό σε όλους όσοι θέλουν να αποκτήσουν επιπλέον γνώσεις, πλέον τα προγράμματά του έχουν γίνει περιζήτητα και για ακόμη έναν λόγο: μέσω αυτών, εργαζόμενοι του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα ενισχύουν τα ακαδημαϊκά τους προσόντα και κατ’ επέκταση τη θέση τους σε μια άκρως ανταγωνιστική αγορά εργασίας. Μάλιστα, από τον Οκτώβριο του 2018 θα προστεθεί ένα προπτυχιακό πρόγραμμα με αντικείμενο σχετικό με τη δημόσια διοίκηση σε συνεργασία με το υπουργείο Διοικητικής Ανασυγκρότησης, για δημοσίους υπαλλήλους. Τον Οκτώβριο θα ξεκινήσει προπτυχιακό πρόγραμμα με αντικείμενο σχετικό με τις τουριστικές σπουδές, καθώς και δύο μεταπτυχιακά: ένα με θέμα την καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος και της διαφθοράς και το δεύτερο πάνω στη μεθοδολογία της ανοικτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.

Ταυτόχρονα, μελετάται η σχεδίαση και νέων προπτυχιακών προγραμμάτων, τη στιγμή που ορισμένα από τα υπάρχοντα παρουσιάζουν σημεία κάμψης ως προς τη ζήτηση. Στα νέα προγράμματα το υλικό θα είναι ψηφιακό. Με τον τρόπο αυτό θα γίνει εξοικονόμηση περίπου ενός εκατομμυρίου ευρώ, το οποίο δίνεται για ανατύπωση βιβλίων. Η ηγεσία του ιδρύματος σχεδιάζει επίσης τη δημιουργία εκδοτικής εταιρείας για επιστημονικά βιβλία – υπάρχει επιστημονική επιτροπή με διευθύνοντα σύμβουλο τον Νίκο Θεοτοκά, καθηγητή στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, καθώς και τη δημιουργία βιβλιοθήκης στη Θεσσαλονίκη, έπειτα από αυτή που έγινε στην Αθήνα.

Και στο Erasmus

Το ΕΑΠ, μετά και τη μείωση του ορίου ηλικίας των φοιτητών του, «μειώνει» την απόσταση με τα συμβατικά ΑΕΙ στα οποία εισάγονται μέσω εξετάσεων οι απόφοιτοι λυκείου. Μάλιστα, οι φοιτητές του ΕΑΠ μπορούν να συμμετάσχουν και στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Erasmus. Ετσι, οι μόνες ουσιαστικές διαφορές τους είναι στην εισαγωγή των φοιτητών –στο ΕΑΠ εισάγονται χωρίς ακαδημαϊκά κριτήρια και εξετάσεις– και τα δίδακτρα (τα οποία, μάλιστα, στα μεταπτυχιακά των συμβατικών ΑΕΙ αναμένεται να μειωθούν).

Το κόστος για μία θεματική ενότητα σε προπτυχιακό πρόγραμμα του ΕΑΠ είναι 500 ευρώ, ενώ 650 ευρώ κοστίζει η θεματική ενότητα στα μεταπτυχιακά. Τα δίδακτρα ουσιαστικά καλύπτουν τις αποδοχές των συμβασιούχων διδασκόντων του ΕΑΠ. Κάθε χρόνο διδάσκουν περίπου 2.500 συμβασιούχοι, οι οποίοι πλαισιώνουν τα 45 μόνιμα μέλη διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού. Τις θέσεις συμβασιούχων καλύπτουν πανεπιστημιακοί σε συμβατικά ΑΕΙ της χώρας και ερευνητές-κάτοχοι διδακτορικού.

Σύμφωνα με τον κ. Καρδάση, στην τελευταία προκήρυξη για συμβασιούχους διδάσκοντες, το ποσοστό των πανεπιστημιακών μειώθηκε από 75% σε 50%, ώστε το υπόλοιπο 50% να καλυφθεί από νέους επιστήμονες, συμβάλλοντας έτσι στην προσπάθεια ανακοπής της φυγής νέων επιστημόνων στο εξωτερικό. Οι συμβασιούχοι παίρνουν 10.000 - 12.000 ευρώ μεικτά ετησίως, ανάλογα με το μέγεθος του τμήματος και εάν ο διδάσκων είναι και συντονιστής.

«Ο φοιτητής ενός συμβατικού ΑΕΙ έχει δώσει χρήματα σε φροντιστήρια για τις εξετάσεις, ενώ μπορεί να εισαχθεί σε σχολή μακριά από το σπίτι του, με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται και με τα έξοδα των σπουδών εκτός έδρας. Στο ΕΑΠ δεν υπάρχει τέτοιο κόστος», παρατηρεί ο κ. Καρδάσης, καταδεικνύοντας ότι το ΕΑΠ μπορεί να ανταγωνιστεί τα συμβατικά ΑΕΙ.

Μήπως όμως έτσι «μπήκαν στην καθημερινότητά μας τα ιδιωτικά ΑΕΙ διά της πλαγίας οδού, και μάλιστα η διδασκαλία γίνεται κατά τεκμήριο εξ αποστάσεως πλην ορισμένων συναντήσεων το χρόνο;», λέει στην «Κ» ομότιμος καθηγήτρια στο Παν. Αθηνών, που επιθυμεί να διατηρήσει την ανωνυμία της. Και τονίζει: «Στο ΕΑΠ η εισαγωγή γίνεται χωρίς κριτήρια ποιότητας των υποψηφίων, απλώς με αίτηση και καταβολή των διδάκτρων. Το ΕΑΠ ιδρύθηκε ως επιμορφωτικός φορέας ατόμων άνω των 25 ετών και κατάληξε οι απόφοιτοί του να έχουν σχεδόν ίδια δικαιώματα με τους αποφοίτους των δημόσιων ΑΕΙ».

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ