ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ηλθε η ώρα της αλήθειας για Ζάεφ και Σκόπια

ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ

Τη μετονομασία του αεροδρομίου των Σκοπίων πιθανώς να θελήσει να εκμεταλλευθεί ο κ. Κοτζιάς και να μεταβεί αεροπορικώς απευθείας από την Αθήνα.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Οι πολιτικοί συσχετισμοί στο εσωτερικό της ΠΓΔΜ και η προσπάθεια του πρωθυπουργού Ζόραν Ζάεφ να ισορροπήσει ανάμεσα στον «ρεαλισμό» και στην ανάγκη εξισορρόπησης της επιρροής του σλαβομακεδονικού εθνικισμού, θα αποτελέσουν το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα βασικό στοιχείο που θα κρίνει την επιτυχία των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στην Αθήνα και στα Σκόπια. Πηγές με γνώση όλων όσα έχουν συζητηθεί έως αυτή τη στιγμή τονίζουν ότι προς το παρόν έχει πραγματοποιηθεί μια «αναγνωριστική πτήση». Οι πραγματικά «επιχειρησιακές» διαπραγματεύσεις αρχίζουν τώρα.

Ενδειξη της κατάστασης στο εσωτερικό της ΠΓΔΜ είναι η διαφορά τόνων στη ρητορική του κ. Ζάεφ και του υπουργού Εξωτερικών της χώρας Νίκολα Ντιμιτρόφ. Είναι σαφές ότι τους δύο άνδρες ενώνει ο στόχος της απομείωσης της επιρροής του VMRO-DPMNE, κάτι που ενδεχομένως να σημαίνει αυξημένο πολιτικό ρόλο για τον κ. Ντιμιτρόφ στο άμεσο μέλλον.

Επί της ουσίας των διαπραγματεύσεων φαίνεται ότι η Αθήνα και τα Σκόπια βρίσκονται μάλλον κοντά στο ζήτημα του ονόματος (το «Ανω Μακεδονία» στα σλαβικά, ήτοι «Gorna Makedonija»), αλλά πολύ μακριά στις υπόλοιπες πτυχές των διαπραγματεύσεων, ιδιαίτερα εκείνων που αφορούν την ιθαγένεια και τη γλώσσα. Ομως ακόμη και το ζήτημα του ονόματος θα πρέπει να θεωρείται συζητήσιμο. Ολα αυτά, βεβαίως, αν η διαπραγμάτευση δεν προχωρήσει προς θετική κατεύθυνση. To «Gorna Makedonija» θεωρείται ως η πλέον θετική επιλογή, κυρίως διότι οι υπόλοιπες που ετέθησαν επί τάπητος από τον ειδικό διαμεσολαβητή του γ.γ. του ΟΗΕ Μάθιου Νίμιτς «βαθμολογήθηκαν» χαμηλά. Το «Δημοκρατία της Μακεδονίας (Σκόπια)» είχε γίνει αποδεκτό το 1997 από την Ελλάδα αλλά είχε απορριφθεί από την ΠΓΔΜ. Το αντίστροφο συνέβη το 2008-9, ως εκ τούτου επαναφορά της συγκεκριμένης επιλογής θεωρείται μάλλον παρακινδυνευμένη. Η «Βόρεια Μακεδονία» (Severna Makedonija) έχει «καεί» από τον Νίκολα Γκρούεφσκι, ο οποίος την περιέγραψε επί των ημερών του ως «τη χειρότερη δυνατή λύση». Ως εκ τούτου, θα μπορούσε να ενεργοποιήσει εθνικιστικές δυνάμεις στη γείτονα, κάτι που απεύχονται όλες οι πλευρές. Η «Νέα Μακεδονία» φαίνεται ότι έχει απορριφθεί κυρίως από την πλευρά της ΠΓΔΜ, αφενός διότι παραπέμπει σε ονομασίες προϊόντων, αφετέρου επειδή έχει –ανεπιτυχώς– συζητηθεί ανάμεσα στις κυβερνήσεις Γκεοργκίεφσκι - Σημίτη στην περίοδο 2000-2001. Τότε, είχαν τεθεί τρία πιθανά ονόματα στο τραπέζι (Μακεδονία του Βαρδάρη, Βόρεια Μακεδονία και Νέα Μακεδονία).

Η συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά με τον ομόλογό του της ΠΓΔΜ στη Σόφια (στο άτυπο συμβούλιο ΥΠΕΞ της Ε.Ε.), την ερχόμενη εβδομάδα, θα είναι για την Αθήνα ένα πρώτο κρας-τεστ για όλες τις διπλωματικές πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί έως αυτή τη στιγμή. Η πλέον κρίσιμη είναι, βεβαίως, το σύμφωνο το οποίο συντάσσεται από τον κ. Κοτζιά και υπηρεσιακούς παράγοντες (σε συνεργασία με το Επιστημονικό Συμβούλιο), βάσει του οποίου θα συνεχιστεί η διαπραγμάτευση ανάμεσα στις δύο πρωτεύουσες. Ο κ. Κοτζιάς, ωστόσο, επιθυμεί να εκμεταλλευθεί και τη συμβολική ευκαιρία μετονομασίας του αεροδρομίου της πρωτεύουσας της βόρειας γείτονος από «Μέγας Αλέξανδρος» σε «Διεθνή Αερολιμένα Σκοπίων», προκειμένου να μεταβεί αεροπορικώς απευθείας από την Αθήνα. Ο υπουργός Εξωτερικών θα παραδώσει, βεβαίως, με κάθε επισημότητα το σύμφωνο (συγκεκριμένα την ελληνική εκδοχή αυτού), όμως είναι απολύτως δεδομένο ότι θα το έχει συζητήσει νωρίτερα με τον κ. Ντιμιτρόφ στη Σόφια.

Συμβολισμός και ουσία

Πηγές του υπουργείου Εξωτερικών τονίζουν ότι προφανώς η ουσία των διαπραγματεύσεων δεν περιορίζεται στις συμβολικές κινήσεις και οι προθέσεις των γειτόνων να διαπραγματευτούν ουσιαστικά θα φανούν τις αμέσως επόμενες εβδομάδες. Ωστόσο, υπενθύμιζαν ότι η μετονομασία του αεροδρομίου και του κεντρικού αυτοκινητοδρόμου από την κυβέρνηση Γκρούεφσκι είχαν προκαλέσει το 2006 τις δικαιολογημένες αντιδράσεις της ελληνικής πολιτείας η οποία είχε προχωρήσει σε αυστηρά διαβήματα σε συμμάχους και εταίρους.

Στην Αθήνα υπάρχει ψυχραιμία και για τη δήλωση του κ. Ζάεφ περί συνταγματικών αλλαγών. Εφόσον υπάρξει συμφωνία και συμβιβασμός επί όλων των θεμάτων που αφορούν τη διαπραγμάτευση, τότε αυτό θα επικυρωθεί με έναν τρόπο παρόμοιο με εκείνον που περιέγραψε προ ημερών ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Θα πρόκειται, εν ολίγοις, για μια διεθνή συμφωνία η οποία μπορεί να επικυρωθεί με απλή πλειοψηφία και στα δύο Κοινοβούλια. Βεβαίως, η σκληρή στάση στο ζήτημα των συνταγματικών αλλαγών δημιουργεί πολιτικό πρόβλημα στην κυβέρνηση, σε μια περίοδο που αυτά είναι παραπάνω από αρκετά.

Επισκέψεις σε Τουρκία και Γερμανία

Το «μομέντουμ» της διαπραγμάτευσης είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα Σκόπια. Οι κ. Ζάεφ και Ντιμιτρόφ έχουν αποδυθεί σε αγώνα δρόμου προκειμένου να πείσουν για την ανάγκη ταχείας προώθησης της ευρωατλαντικής προοπτικής της χώρας τους. Τη συγκυρία έσπευσε να εκμεταλλευθεί και η Αγκυρα. Ο κ. Ζάεφ θα επισκεφθεί τον Τούρκο ομόλογό του Μπιναλί Γιλντιρίμ στις 11 και 12 Φεβρουαρίου, κατόπιν πρόσκλησης από την τουρκική πλευρά. Οι Τούρκοι αναμένεται να θυμίσουν στον κ. Ζάεφ την ύπαρξη της μικρής τουρκικής μειονότητας στη γειτονική χώρα, αλλά και να πιέσουν, έστω και ψυχολογικά, την Αθήνα. Ωστόσο, την πιο σημαντική επίσκεψη σε αυτό το πλαίσιο ο κ. Ζάεφ θα την κάνει στις 21 Φεβρουαρίου, όταν θα γίνει δεκτός στο Βερολίνο από την καγκελάριο της Γερμανίας Αγκελα Μέρκελ.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ