ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Εκπαίδευση

Στα προεκλογικά δίχτυα ενδέχεται να βρεθεί η πρόταση του υπουργού Παιδείας Κώστα Γαβρόγλου για τη νέα δομή της Γ΄ Λυκείου και το εξεταστικό σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η πρόταση δημοσιοποιήθηκε πριν από τη ΔΕΘ, ώστε η κυβέρνηση να μπορεί να υποστηρίξει ότι υλοποιεί τη δέσμευσή της για ελεύθερη πρόσβαση στα ΑΕΙ, μόνο με το απολυτήριο λυκείου. Ωστόσο, η βάση των καθηγητών –πολλοί εξ αυτών και του ΣΥΡΙΖΑ– εκφράζει ενστάσεις κυρίως ως προς την αξιοπιστία και το αδιάβλητο του προτεινόμενου συστήματος. Τα σημεία αιχμής των ενστάσεων είναι η «φροντιστηριοποίηση» της Γ΄ Λυκείου, η προσμέτρηση των βαθμών του σχολείου στα μόρια εισαγωγής στα ΑΕΙ, καθώς και ο τρόπος επιλογής των θεμάτων των απολυτηρίων εξετάσεων από καθηγητές ανά δήμο ή Περιφέρεια. Κριτική στην πρόταση ασκούν, σήμερα μέσω της «Κ», και τέσσερις πρώην υπουργοί Παιδείας – Μαριέττα Γιαννάκου, Αννα Διαμαντοπούλου, Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος και Νίκος Φίλης.

Ωστόσο, ιδιαίτερη αξία έχει η επισήμανση του τέως υπουργού Νίκου Φίλη ότι «πρέπει να υπάρξει διάλογος και επιδίωξη ευρύτερης συναίνεσης, παρότι βρισκόμαστε σε μια οιονεί προεκλογική περίοδο. Πάντοτε υπάρχουν περιθώρια βελτιώσεων. Το συμφέρον των νέων παιδιών πρέπει να μπει πάνω από το κομματικό συμφέρον».

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», πρόθεση του νυν υπουργού κ. Γαβρόγλου είναι πριν κατατεθεί το νομοσχέδιο να οργανωθεί προκαταρκτική συζήτηση στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, όπως άλλωστε προτείνει, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», και ο Νίκος Φίλης. Βεβαίως, κάτι τέτοιο ίσως ανατρέψει τα δεδομένα στο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των αλλαγών. Πρόθεση της ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας είναι η πρόταση για τη νέα δομή της Γ΄ Λυκείου και το σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός του 2018, με στόχο να εφαρμοστεί για πρώτη φορά για τους μαθητές της φετινής Β΄ Λυκείου. Εάν ωστόσο η ψήφιση των αλλαγών από τη Βουλή δεν γίνει ώς τον Δεκέμβριο του 2018, θα μετατεθεί εντός του 2019 και θα συνδεθεί και με τον χρόνο τέλεσης των εθνικών εκλογών πιθανότατα την άνοιξη. Στο πλαίσιο αυτό θεωρείται δύσκολο να προχωρήσουν εν μέσω προεκλογικής περιόδου, κατά την οποία η διακομματική συναίνεση δεν θα εξασφαλιστεί.

Οι εκπαιδευτικοί

Από την άλλη, ήδη, όπως έχει δηλώσει η ΟΛΜΕ, με τα σχέδια του υπουργείου «μειώνεται η διδασκαλία βασικών γνωστικών αντικειμένων σε όλα τα πεδία των επιστημών, με αποτέλεσμα να είναι ελλειμματικές η μάθηση και η απόκτηση των απαραίτητων γνώσεων των μαθητών. Ακρωτηριάζεται η τριετής δομή του λυκείου με τη μετατροπή της Γ΄ τάξης σε προπαρασκευαστικό έτος για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Φροντιστηριοποιείται πλήρως η όλη λειτουργία της Γ΄ τάξης και υπονομεύεται ο παιδαγωγικός χαρακτήρας του λυκείου. Είναι αποπροσανατολιστική η επιχειρηματολογία του υπουργείου Παιδείας περί “κατάργησης” των φροντιστηρίων, αφού η ιδιωτική παραπαιδεία θα αυξηθεί με τις νέες εξεταστικές διαδικασίες για το απολυτήριο και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό για την εισαγωγή σε μια σχολή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση».

Οπως δήλωσε στην «Κ» ο πρόεδρός της κ. Νικηφόρος Κωνσταντίνου, η ΟΛΜΕ ζητεί την απόσυρση του σχεδίου, καθώς επίσης αυξάνεται το άγχος των εξετάσεων με την οργάνωσή τους σε επίπεδο δήμων και νομών για την απόκτηση απολυτηρίου και σε πανελλήνιο επίπεδο για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Σύμφωνα με τον κ. Νίκο Παπαχρήστο, μέλος του Δ.Σ. της ΟΛΜΕ, η οργάνωση των εξετάσεων από καθηγητές τους οποίους γνωρίζει η τοπική κοινωνία επιφέρει πλήγμα στο αδιάβλητο της διαδικασίας. «Φαντάζεστε να τεθούν δύσκολα θέματα, πόσο οξείς αντιδράσεις μπορούν να υπάρξουν από γονιούς που γνωρίζουν ακόμη και φιλικά τους εκπαιδευτικούς-θεματοδότες;», λέει ο κ. Παπαχρήστος.

Παράλληλα, η προσμέτρηση των βαθμών των εκπαιδευτικών στον τελικό βαθμό του απολυτηρίου που θα μετρά για την εισαγωγή στα ΑΕΙ, θα εκτινάξει την πίεση των γονιών προς τους καθηγητές για 20άρια. Παλαιότερη έρευνα του Κέντρου Εκπαιδευτικής Ερευνας για τη δεκαετία του ’80, όταν μετρούσαν οι βαθμοί του σχολείου για την εισαγωγή στα ΑΕΙ, έδειξε ότι από τη στιγμή που ξεκίνησε το σύστημα αυτό αυξήθηκαν κατά 96% οι αριστούχοι στο Λύκειο», λέει ο κ. Παπαχρήστος.

«Οι προτάσεις Γαβρόγλου είναι αποσπασματικές και αναχρονιστικές. Η επανειλημμένως εξαγγελθείσα κατάργηση των Πανελλαδικών κατέληξε σε περιορισμένη ελεύθερη πρόσβαση στα υποβαθμισμένα τμήματα. Δημιουργείται με τον τρόπο αυτό μια τριτοβάθμια εκπαίδευση δύο ταχυτήτων», παρατηρεί στην «Κ» ο κ. Αρβανιτόπουλος.

«Οι πρόσφατες προτάσεις του υπουργού χτίζουν πάνω σε αυτή τη λογική της αντικειμενικότητας και του αδιάβλητου, προσθέτοντας τη φιλοσοφία της ελάσσονος προσπάθειας του ΣΥΡΙΖΑ. Ελάχιστα μαθήματα – ελάχιστες ώρες – ελάχιστα προσόντα. Φιλοσοφία η οποία λειτουργεί εναντίον των αδύναμων και εμποδίζει τη όποια κοινωνική κινητικότητα», λέει η κ. Διαμαντοπούλου. «Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί με τη φράση “πολύς θόρυβος για το τίποτα”, αν δεν υπήρχαν οι επιπτώσεις του ιδίου του γεγονότος της αλλαγής στην εκπαίδευση που από μόνη της δημιουργεί αγωνία και στρες στα παιδιά του λυκείου και μελλοντικούς φοιτητές» επισημαίνει η κ. Γιαννάκου. Ο κ. Γαβρόγλου, παρότι η «Κ» του ζήτησε να διατυπώσει τη δική του θέση, δεν απάντησε.

Μαριέττα Γιαννάκου: Πολύς θόρυβος για το τίποτα

Οι μεταβολές στο σύστημα εκπαίδευσης κατά την τελευταία τριετία πραγματοποιούνται χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό, με αποκορύφωμα τις τελευταίες σχετικά με το λύκειο και τα πανεπιστήμια, που προέκυψαν έπειτα από συνεχείς παλινωδίες και αντικρουόμενες απόψεις. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρέπει να υπάρξουν βελτιώσεις στο σύστημα πρόσβασης στα πανεπιστήμια, διατηρουμένου όμως του κύρους που έχουν εξασφαλίσει οι Πανελλαδικές Εξετάσεις. Ο εκσυγχρονισμός του συστήματος θα μπορούσε παραδείγματος χάριν να προβλέπει τράπεζα θεμάτων, σύστημα πολλαπλής επιλογής (multiple choice) και βεβαίως βαθμολογία βάσης όπως είχε γίνει με τη βάση του 10 που δεν θα έθετε εν αμφιβόλω την ποιότητα των φοιτούντων. Αντ’ αυτού εφευρέθηκαν τα τμήματα ελεύθερης πρόσβασης. Πίσω από αυτό βέβαια αποκρύπτεται η ουσιαστική ελεύθερη πρόσβαση όσων έχουν βαθμούς κάτω από τη βάση και εισάγονται με Πανελλαδικές Εξετάσεις στα πανεπιστήμια. Oσον αφορά το λύκειο, η ιστορία των ενδοσχολικών εξετάσεων στη Β΄ και Γ΄ τάξη ενώ φαίνεται συμπαθής κατ’ αρχάς, δεν είναι βέβαιο ότι εξασφαλίζει το αδιάβλητο. Η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος λυκειακής εκπαίδευσης δεν επιτυγχάνεται.

Οι αλλαγές, λοιπόν, δεν αποτελούν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που θα ανταποκρίνονται στις προκλήσεις του μέλλοντος, αλλά διάσπαρτες προς εφαρμογή απόψεις. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί με τη φράση «πολύς θόρυβος για το τίποτα», αν δεν υπήρχαν οι επιπτώσεις του ιδίου του γεγονότος της αλλαγής στην εκπαίδευση που από μόνη της δημιουργεί αγωνία και στρες στα παιδιά του λυκείου και μελλοντικούς φοιτητές.

Αννα Διαμαντοπούλου: Σύγχυση χωρίς αποτέλεσμα

Η κεντρική ιδέα του υπάρχοντος συστήματος εξετάσεων για τα ΑΕΙ δεν αφορά την εκπαιδευτική διαδικασία και την ποιότητα της μάθησης αλλά την αντικειμενική και αδιάβλητη βαθμολόγηση των μαθητών σε εξετάσεις εθνικής εμβέλειας και με κοινά θέματα. Οι πρόσφατες προτάσεις του υπουργού χτίζουν πάνω σε αυτή τη λογική της αντικειμενικότητας και του αδιάβλητου, προσθέτοντας τη φιλοσοφία της ελάσσονος προσπάθειας του ΣΥΡΙΖΑ. Ελάχιστα μαθήματα –ελάχιστες ώρες– ελάχιστα προσόντα. Φιλοσοφία η οποία λειτουργεί εναντίον των αδύναμων και εμποδίζει την όποια κοινωνική κινητικότητα.

Πιστεύω σε μια ουσιαστική μεταρρύθμιση του συστήματος εισαγωγικών εξετάσεων. Αξιολόγηση με ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια εκπαιδευτικών προγραμμάτων και διαδικασιών στο λύκειο (γενικό και τεχνολογικό) που θα έχει ως αποτέλεσμα εθνικό απολυτήριο με ειδικό βάρος στην κοινωνία και στην αγορά εργασίας τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Την υποστήριξη και ανάπτυξη των ΑΕΙ με βάση την ουσιαστική αξιολόγηση του έργου τους αλλά και των αποτελεσμάτων επί των φοιτητών τους (δυνατότητα συνέχισης, εύρεση θέσεων στην αγορά εργασίας, χρόνος αποπεράτωσης σπουδών, αριστεία, σχέση με την τοπική κοινωνία, συμμετοχή στο αναπτυξιακό και κοινωνικό σχέδιο της χώρας υποτροφίες σε φοιτητές με ανάγκες).

Eτσι θα δοθεί η δυνατότητα, οι επιλογές και οι επιδόσεις του μαθητή στο λύκειο να έχουν αντίκρισμα όπου και όποιο και αν είναι το σχολείο του και τα ΑΕΙ να έχουν λόγο και κίνητρο στην επιλογή και στον αριθμό των φοιτητών τους. Οι σημειακές αλλαγές στο υπάρχον σύστημα επιτείνουν τη σύγχυση χωρίς αποτέλεσμα.

Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος: Η νοοτροπία της ήσσονος προσπαθείας

Οι προτάσεις του κ. Γαβρόγλου έρχονται να καλύψουν το κενό που δημιουργήθηκε από την πολιτική της αποδόμησης της υπουργίας Μπαλτά, κατά την «επαναστατική» περίοδο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Οι προτάσεις Γαβρόγλου είναι αποσπασματικές και αναχρονιστικές και υπολείπονται κατά πολύ των εξαγγελιών του. Η επανειλημμένως εξαγγελθείσα κατάργηση των Πανελλαδικών κατέληξε σε περιορισμένη ελεύθερη πρόσβαση στα υποβαθμισμένα τμήματα. Δημιουργείται με τον τρόπο αυτό μια τριτοβάθμια εκπαίδευση δύο ταχυτήτων.

Παράλληλα με τη συγχώνευση πανεπιστημίων και ΤΕΙ, υποβαθμίζεται η τεχνολογική και επαγγελματική εκπαίδευση και επιστρέφουμε στο χρεοκοπημένο μοντέλο ενός εκπαιδευτικού συστήματος που παράγει ανέργους ή ετεροαπασχολούμενους. Με ιδεοληπτική μανία κατήργησαν την Τράπεζα Θεμάτων, που θεσμοθετήσαμε το 2013, η οποία έκανε πιο αυστηρό και αντικειμενικό τόσο το εκπαιδευτικό έργο όσο και την αξιολόγηση των μαθητών. Στη θέση της προκρίνουν διπλές εξετάσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, πλήττοντας την αξιοπιστία και των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Υποβαθμίζουν τα κλασικά γράμματα. Καταργούν τα Λατινικά και μειώνουν την αξιολογική σημασία του πρωτότυπου κειμένου των Αρχαίων. Υποβαθμίζουν τη διδασκαλία του μαθήματος της Επιστήμης των Υπολογιστών που καθιερώσαμε ως μάθημα γενικής παιδείας στη Β΄ Λυκείου, για πρώτη φορά, το 2013. Υποβάθμισαν τον θεσμό των προτύπων σχολείων. Απέναντι στο λύκειο της αριστείας, της αξιολόγησης και της παιδευτικής αυτοτέλειας που θεσμοθετήσαμε, ο κ. Γαβρόγλου θεσμοθετεί το λύκειο της αμάθειας, επαναφέροντας την καταστροφική νοοτροπία της ήσσονος προσπαθείας.

Νίκος Φίλης: Υπάρχουν περιθώρια βελτιώσεων

Το ισχύον εξεταστικό σύστημα είναι αδιάβλητο, αλλά όχι αξιόπιστο. Χιλιάδες παιδιά πετυχαίνουν σε μια σχολή που δεν είναι η πρώτη ή η δεύτερη επιλογή τους, ενώ οι οικογένειες ξοδεύουν τεράστια ποσά στα φροντιστήρια και το λύκειο υποβαθμίζεται. Οι προτάσεις του υπουργείου Παιδείας κινούνται σε σωστή κατεύθυνση για την αναβάθμιση του λυκείου, ενώ για πρώτη φορά δίνεται το δικαίωμα ελεύθερης πρόσβασης σε συγκεκριμένα τμήματα. Πρέπει να υπάρξει διάλογος και επιδίωξη ευρύτερης συναίνεσης, παρότι βρισκόμαστε σε μια οιονεί προεκλογική περίοδο. Πάντοτε υπάρχουν περιθώρια βελτιώσεων. Το συμφέρον των νέων παιδιών πρέπει να μπει πάνω από το κομματικό συμφέρον. Το μείζον είναι η αλλαγή των προγραμμάτων και του τρόπου διδασκαλίας, με κατεύθυνση την ενίσχυση της γενικής μόρφωσης και της κριτικής σκέψης του μαθητή. Χρειάζονται τομές, βασισμένες στην εξαιρετική δουλειά που έχει γίνει στο ΙΕΠ τα τελευταία χρόνια, που θα αναδιαρθρώνουν το περιεχόμενο όλων των μαθημάτων αλλά και τη δομή της εκπαίδευσης. Ως πρώτο βήμα, είναι ορθή η επιλογή οι εγκύκλιες σπουδές να ολοκληρώνονται στη Β΄ Λυκείου, ώστε, να διαμορφώνονται οι νέοι πολίτες και ταυτόχρονα να ανακαλύπτουν τον προσανατολισμό τους. Στη Γ΄ Λυκείου το σχολείο πρέπει να κάνει επένδυση στα ενδιαφέροντα και στις κλίσεις των μαθητών. Η καθιέρωση μαθημάτων προσανατολισμού είναι σωστή. Διερωτώμαι, όμως, γιατί λείπουν οι ξένες γλώσσες και η Ιστορία, ενώ, παραμένουν τα Θρησκευτικά. Με προβληματίζει επίσης η ύπαρξη ξεχωριστών εξετάσεων για το απολυτήριο και για την εισαγωγή στα ΑΕΙ. Αυτά αξίζει να συζητηθούν. Για να εφαρμοστεί η πρόταση του υπουργείου χρειάζεται εμπιστοσύνη στους εκπαιδευτικούς, που προϋποθέτει την επιμόρφωσή τους και τη στήριξη του έργου τους.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ