Γράμματα Αναγνωστών

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: Γραμματα Aναγνωστων

Απλά μαθήματα περί μέλλοντος

Κύριε διευθυντά
Τα παραδείγματα από τη μετάφραση των Εβδομήκοντα (ανάξω, εισάξω, εξάξεις) που παραθέτει ο επιστολογράφος σας κ. Α. Στέφος (13/5/2020) δεν πρέπει να ξενίζουν καθόλου, αφού αποτελούν τον ορθό τύπο του μέλλοντος των αντιστοίχων ρημάτων σε όλες τις περιόδους της Αρχαιοελληνικής.

Αντιθέτως, η Κοινή Νεοελληνική εκφράζει τον μέλλοντα χρόνο περιφραστικά, με το μελλοντικό θα (< θενα < θέλω να < θέλω ίνα) και την υποτακτική (ενεστώτος, αορίστου, ή παρακειμένου). Η αρχή του φαινομένου εντοπίζεται στη σύνταξη του εθέλω με ίνα και δευτερεύουσα πρόταση, αντί του απαρεμφάτου. Αυτή η σύνταξη πρωτοεμφανίζεται στην Κοινή Ελληνική των Ευαγγελίων, αλλά η διαχρονική της εξέλιξη έως σήμερα δεν μπορεί να περιγραφεί σε μια σύντομη επιστολή. Πρέπει ωστόσο να ξεκαθαρίσουμε τα εξής για τον μέλλοντα στην καθομιλουμένη: Οταν η μελλοντική πράξη θεωρείται επαναλαμβανόμενη, εξακολουθητική, ή διαρκής, απαιτείται η υποτακτική του ενεστώτος: θα παράγω, θα παρέχω, θα υπερβαίνω, θα παραβάλλω (με δύο λάμβδα) κ.λπ.

Οταν αντιθέτως η μελλοντική πράξη θεωρείται στιγμιαία, συνεπτυγμένη, ή συνοπτική, απαιτείται η υποτακτική του αορίστου: θα παραγάγω, θα παράσχω, θα υπερβώ, θα παραβάλω (με ένα λάμβδα) κ.λπ.  Σε κάθε περίπτωση πάντως, με τη χρήση του μελλοντικού θα (και βεβαίως του να που εμπεριέχεται στο θα) καθίσταται υποχρεωτική η υποτακτική και αποκλείεται οποιοσδήποτε τύπος που προέρχεται από τον απλό μέλλοντα της Αρχαιοελληνικής, συμπεριλαμβανομένης της Ελληνιστικής Κοινής – στα ανωτέρω παραδείγματα: άξω, έξω/ σχήσω, βήσομαι, βαλώ.

Παυλος Β. Σφυροερας, Δ.Φ., Καθηγητής, Κλασικής Φιλολογίας

Δικτατορία Μεταξά

Κύριε διευθυντά
Στις 17 Μαΐου ο Πάσχος Μανδραβέλης έγραψε το άρθρο «Η αποτίμηση της Ιστορίας». Μεταξύ άλλων παραθέτει και τη φράση «Δικτάτορας χαρακτηρίζεται και ο Ιωάννης Μεταξάς, ασχέτως αν ανήλθε στην εξουσία κοινοβουλευτικώς». Το απόσπασμα αυτό του αρθρογράφου είναι παραποίηση της ιστορίας, διότι στις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 1936 το κόμμα του πήρε 50.137 ψήφους και 7 έδρες.

Στο ημερολόγιό του σημείωσε «Εκλογαί. Από χθες είχα την διαίσθησιν της αποτυχίας...». Ολα έδειχναν ότι η πολιτική του σταδιοδρομία έφθανε στο τέλος της. Ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ διεμόρφωσε το πολιτικό σκηνικό. Διόρισε στις 5 Μαρτίου υπουργό Στρατιωτικών τον φιλοβασιλικό Μεταξά εν αγνοία του πρωθυπουργού.

Στις 14 Μαρτίου ορκίστηκε η κυβέρνηση Δεμερτζή με αντιπρόεδρο και υπουργό Στρατιωτικών τον Μεταξά. Ο Δεμερτζής πέθανε ξαφνικά στις 13 Απριλίου και την ίδια μέρα ο βασιλιάς χωρίς να ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς, διόρισε τον Μεταξά πρωθυπουργό.

Στις 30 Απριλίου η Βουλή διέκοψε τις εργασίες της για πέντε μήνες, εξουσιοδοτώντας την κυβέρνηση να εκδίδει νομοθετικά διατάγματα για όλα τα θέματα. Στις 9 Μαΐου σημειώθηκε αιματηρή καταστολή απεργίας στη Θεσσαλονίκη. Ο Μεταξάς έσπευσε να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία, επισείοντας τον κίνδυνο κομμουνιστικής εξέγερσης. Και στις 4 Αυγούστου ανέστειλε επί αόριστον την ισχύ πολλών διατάξεων του Συντάγματος, επιβάλλοντας τη δικτατορία του.

Η όλη ανωτέρω πορεία του Μεταξά από την αποτυχία στις εκλογές του Ιανουαρίου μέχρι την 4η Αυγούστου που επεβλήθη η δικτατορία, είναι σε πλήρη ιστορική αντίθεση με τα όσα γράφει ο κ. Μανδραβέλης.

Το αν ήταν δικτάτορας ο Μεταξάς, έχει αποτυπωθεί πλήρως στα χρόνια που κυβέρνησε, με τις εξορίες, τα βασανιστήρια, τους θανάτους και την ανελευθερία του καθεστώτος του. Μέχρι και βιβλία έκαψε καθ’ ομοίωσιν των χιτλερικών προτύπων. Η φιλόξενη «Καθημερινή» δημοσίευσε επιστολή μου «Βιβλία στην πυρά επί Μεταξά» στις 8/9/2018.

Ο σεβασμός της δημοκρατίας απαιτεί την πλήρη γνώση της ιστορίας διά να αποφεύγονται λάθη, που η χώρα μας πλήρωσε με τραγικό τρόπο.

Δημητρης Γεωργαντας, Χειρουργός, Μαρούσι

Περί «μαστορικής» υπουργείου Παιδείας

Κύριε διευθυντά
Ο δικηγόρος κ. Δημήτριος Ι. Κωστόπουλος με επιστολή του στην «Καθημερινή» (8 Μαΐου) υπερασπίζεται την υπουργό Παιδείας κ. Νίκη Κεραμέως, την οποία ο συνεργάτης σας κ. Χρήστος Γιανναράς επικρίνει συχνά. Στο ίδιο φύλλο, ο Χ.Γ., παλαιόθεν φίλος μου, θεωρεί ότι ο κ. Κωστόπουλος, ως νομικός, αναρμοδίως άπτεται θεμάτων Παιδείας και ερωτά: «Αντελήφθη ο επιστολογράφος τη σημασία που έχει για την κατανόηση της επιφυλλίδας η αναφορά στις προσωπικότητες Παπανούτσου και Γεωργούλη;».

Δεδομένου ότι το υπουργείο Παιδείας ανελάμβανε κατά κανόνα νομικός, όπως λόγου χάρη ο Χαλκιδαίος Κωνσταντίνος Καλλίας ή ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου, η επίκληση του Παπανούτσου και του Γεωργούλη δεν έχει νόημα. Είναι εντελώς άλλο ζήτημα, αν κατά καιρούς ρύθμιζαν τα της Παιδείας. Αφού όμως μνημονεύθηκαν ευφήμως για την παιδεία τους, υπενθυμίζω ότι, ενώ ο συνεργάτης σας προτείνει να διδάσκονται τα Αρχαία Ελληνικά και στο Δημοτικό από το πρωτότυπο, ο Παπανούτσος επέβαλε τη διδασκαλία των αρχαίων συγγραφέων στο τριτάξιο Γυμνάσιο από μεταφράσεις. Από την απέναντι όχθη, ο Γεωργούλης, αντίμαχος της μεταρρύθμισης Παπανούτσου, απέρριψε και τα βιβλία των Θρησκευτικών μολονότι γνώριζε πάρα πολύ καλά ότι παραμέριζαν τη σχολαστικότητα των παλαιών.

Ο Χ.Γ. είχε ερωτηθεί κάποτε από ακροατή του αν θα δεχόταν ν’ αναλάβει το υπουργείο Παιδείας και απάντησε σωστά: «Οχι, γιατί δεν ξέρω τη μαστορική του!». Ευελπιστώ ότι ούτε τώρα την ξέρει, αλλά θα ευχόμουν, τώρα που η κ. Νίκη Κεραμέως έχει εξαγγείλει την αξιολόγηση των δασκάλων και των καθηγητών, να σταθεί στο πλευρό της.

Ν.Δ. Τριανταφυλλοπουλος

Απορίες - ενστάσεις για την ανάπλαση

Κύριε διευθυντά
Το δημοσίευμά σας για το σχέδιο ανάπλασης του ιστορικού κέντρου της Αθήνας (13/5) προβάλλει δύο σημεία ώστε να διασκεδάσει τις ανησυχίες που ανακύπτουν  – ιδίως σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στην  περιοχή. Τονίζει ότι «οι μόνιμοι κάτοικοι θα είναι προνομιούχοι» και ότι η πρόσβαση των προμηθευτών για μονίμους κατοίκους και καταστήματα θα είναι δυνατή.

Ομως, δεκαετίες συστηματικής και πολύπλευρης απαξίωσης έχουν μειώσει τους πραγματικούς μονίμους κατοίκους του ιστορικού κέντρου στο ελάχιστο. Οι υπόλοιποι Αθηναίοι, που χαρακτηρίζονται μάλιστα «επισκέπτες», αποκόπτονται ακόμα περισσότερο.

Για τα καταστήματα, η  προμήθεια εξασφαλίζεται, αλλά όχι οι πελάτες. Εξηγούμαι: Η Αθηνάς φιλοξενεί μια σειρά από εξειδικευμένες αγορές με επαγγελματική γνώση και εύρος επιλογών. Λειτουργεί αποτελεσματικά για εκείνους, από όλο το λεκανοπέδιο, που επωφελώς προμηθεύονται είδη όπως λ.χ. εργαλεία, κηπευτικά και λιπάσματα, ηλεκτρολογικά και πολλά άλλα· είδη ή ποσότητες που απαιτούν μεταφορά με αυτοκίνητο.

Το σχέδιο εμποδίζει τους πελάτες να προσεγγίσουν τα καταστήματα και πλήττει τις επιχειρήσεις αυτές – αρκετές με ιστορία δεκαετιών. Γενικότερα, η λογική του πρακτικού αποκλεισμού των λοιπών Αθηναίων και η υποβάθμισή τους σε επισκέπτες/σουλατσαδόρους,  οδηγεί σε μονοδιάστατες λύσεις με πιθανή κυριαρχία των χρήσεων «υγειονομικού ενδιαφέροντος».

Η απόδοση του ιστορικού κέντρου σε φυσιολογικότερη ζωή και ισορροπημένη ανάπτυξη απαιτεί φροντίδα για όλες τις πτυχές χρήσεων. Ετσι, δεν πρέπει να παραμερίζει ούτε τη σημασία λειτουργίας επιχειρήσεων καταδικάζοντάς τις σε εμπορικό θάνατο.

Αλλιώς θα προκληθούν στρεβλώσεις ή και ανεξέλεγκτη σπέκουλα ακινήτων που θα είναι εις βάρος των μονίμων κατοίκων. Κάτι που οπωσδήποτε είναι μακράν των καλών προθέσεων της Δημοτικής Αρχής.  

Ηλιας Κλης, Πρέσβης ε.τ.

Για περισσότερη αρθρογραφία, γίνετε συνδρομητής στην έντυπη Καθημερινή.

Έντυπη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ