ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το ΤΑΠ στην ψηφιακή εποχή

to-tap-stin-psifiaki-epochi-561185296

Το έχουν αποκαλέσει «χρυσή όρνιθα» του πολιτισμού, «ατμομηχανή ανάπτυξης» του ΥΠΠΟ, αλλά και «αραμπά» και «αμαρτωλό», ενώ η καρέκλα του προέδρου του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων είναι το λιγότερο «ηλεκτρική», αφού ελάχιστα διοικητικά συμβούλια επιβίωναν για περισσότερο από ένα ή δύο χρόνια.

Στο ΤΑΠ βρίσκει νόημα το δημοσιογραφικό κλισέ που λέει ότι έχουν χυθεί τόνοι μελανιού, απαριθμώντας τις απανωτές κρίσεις στο εσωτερικό του, τις εξαγγελίες που δεν υλοποιούνται ποτέ ή μόνο ύστερα από χρόνια και σπασμωδικά (όπως το ηλεκτρονικό εισιτήριο), τα κλειστά αναψυκτήρια και πωλητήρια, τη σχέση του με το Ταμείο Αλληλοβοήθειας, τα μικροσυμφέροντα, την έλλειψη προσωπικού, μεγάλες και μικρές παθογένειες που εν μέρει πηγάζουν από το γεγονός ότι το Ταμείο βασίζει τη λειτουργία του σε έναν απαρχαιωμένο νόμο του 1977. Μπορεί να διαχειρίζεται κατά μέσον όρο 100 εκατ. ευρώ τα τελευταία χρόνια, από τα εισιτήρια των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων, αλλά δεν μπορεί να πουλήσει ηλεκτρονικά ούτε ένα αναμνηστικό.   

to-tap-stin-psifiaki-epochi0
Μένει να φανεί εάν ο ΟΔΑΠ θα γίνει πιο ευέλικτος και διαφανής.

Θα ήταν άστοχο, λοιπόν, να ισχυριστούμε ότι το Ταμείο δεν εκσυγχρονίζεται με το νομοσχέδιο του ΥΠΠΟ, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή και προσθέτει στο ΤΑΠ δυνατότητες και εργαλεία που δεν είχε στο παρελθόν. Την ίδια ώρα, όμως, διατηρούμε επιφυλάξεις για ορισμένα σημεία μέσα στο σώμα του ΤΑΠ, που φαίνεται ότι δεν αλλάζουν. Το νέο ΤΑΠ, όπως έχει ανακοινωθεί, μετονομάζεται σε «Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων», αλλά παραμένει Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου εποπτευόμενο από το ΥΠΠΟ. Το διοικητικό συμβούλιο αυτού του «γίγαντα», που θα κληθεί να διαχειρισθεί εκατομμύρια ευρώ, είναι επταμελές, διορίζεται για τριετή θητεία από τον υπουργό Πολιτισμού, αλλά μία θέση του δίνεται σε συνδικαλιστικό όργανο, στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων του ΥΠΠΟ.

Στους σκοπούς του ΟΔΑΠ, εκτός από τις απαλλοτριώσεις, την αναβάθμιση των υπηρεσιών στους αρχαιολογικούς χώρους κ.τ.λ., προστίθενται οι απαραίτητες συνέργειες με τους φορείς του σύγχρονου πολιτισμού, η δημιουργία ψηφιακών εφαρμογών και διαδικτυακών πωλητηρίων. Επίσης, του δίνεται η δυνατότητα να συνάπτει 18μηνες συμβάσεις για τα αναψυκτήρια με πρόσκληση ενδιαφέροντος (όπως έγινε φέτος), όταν δεν προκύπτουν μισθωτές με άλλο τρόπο, προκειμένου να μη δημιουργείται το γνωστό πρόβλημα των κλειστών αναψυκτηρίων. Επιπλέον, ο οργανισμός μπορεί να συστήνει και νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου ειδικού σκοπού για τη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας του, ενώ πλέον θα έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει σε προγραμματικές συμβάσεις και να υπογράφει μνημόνια συνεργασίας με πολιτιστικούς φορείς.

Με το νομοσχέδιο αλλάζει κάτι σημαντικό ως προς τα προϊόντα πώλησης, τα οποία θα μπορεί ο ΟΠΑΔ να πουλάει επί παρακαταθήκη, γεγονός που θα του επιτρέψει να έχει μεγαλύτερη ευελιξία στα προϊόντα που προμηθεύεται και να μην προαγοράζει μεγάλες ποσότητες που μπορεί να μείνουν στις αποθήκες του. Πόρους θα μπορεί να λαμβάνει και από τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, αναπτυξιακά ταμεία (η αναβάθμιση των πωλητηρίων έχει προταθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης) αλλά και από μερίσματα από τη συμμετοχή του στο ΝΠΙΔ ειδικού σκοπού. Διατηρείται, ωστόσο, από τον ΟΠΑΔ η καταβολή υπερωριών και εξαιρέσιμων των αρχαιοφυλάκων και του προσωπικού καθαριότητας του ΥΠΠΟ στα μουσεία και στους αρχαιολογικούς χώρους. Τα χρήματα ανήκουν στον ΟΔΑΠ, αλλά το αίτημα θα προέρχεται από το ΥΠΠΟ, που θα είναι υπεύθυνο για τον έλεγχο του ωραρίου.

Βήματα μπροστά κάνει το ΤΑΠ με τη δημιουργία γενικής διεύθυνσης και έτσι αποσυνδέονται τα καθήκοντα ενός γενικού διευθυντή από το πρόσωπο του εκάστοτε προέδρου, όπως ήταν η μέχρι τώρα πρακτική. Η γενική διεύθυνση συγκροτείται από πέντε διευθύνσεις και δύο αυτοτελή τμήματα, αντί τριών και οκτώ, αντίστοιχα, που είναι τώρα. Ετσι, δημιουργούνται οι διευθύνσεις Πολιτιστικών παραγωγών, Πωλήσεων και προβολής, Εκδόσεων και ψηφιακών εφαρμογών, Διαχείρισης οικονομικών πόρων, Μελετών έργων, Αποτυπώσεων και αξιοποίησης ακίνητης περιουσίας, Εσωτερικής οργάνωσης και λειτουργίας και τα τμήματα Γραμματείας και Παρακολούθησης και Ανάπτυξης πόρων.

Οι οργανικές θέσεις που προβλέπει το νομοσχέδιο είναι 300, με τις οκτώ να ανήκουν στον κλάδο της πληροφορικής (ΠΕ), ενώ μόλις επτά στην ειδικότητα των πωλητών – εκμαγείων. Μένει να φανεί αν η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου θα κάνει τον ΟΔΑΠ πιο ευέλικτο και διαφανή και αν θα τον φέρει γρήγορα στην ψηφιακή εποχή.