ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Στα άδυτα της Απαγορευμένης Πόλης

sta-adyta-tis-apagoreymenis-polis-2272782

Πολλές εβδομάδες πριν από τα εγκαίνια της έκθεσης «Από την Απαγορευμένη Πόλη. Αυτοκρατορικά διαμερίσματα του Qianlong», ο χώρος των περιοδικών εκθέσεων του Μουσείου της Ακρόπολης έμοιαζε με εργοτάξιο. Ολες οι ομάδες που συνεργάζονταν για την υλοποίησή της –τεχνικοί, κατασκευαστές, φωτιστές, αρχαιολόγοι, συντηρητές έργων τέχνης– δούλευαν πυρετωδώς. Τα 154 εκθέματα που παρουσιάζονται εδώ ήρθαν με δύο αποστολές, ένα πολύτιμο φορτίο με έργα τέχνης, τελετουργικά ενδύματα, έπιπλα, χρηστικά αντικείμενα, και έντυπα από χώρους του Ανακτόρου του Πολλαπλού Μεγαλείου της Απαγορευμένης Πόλης, που για πρώτη φορά βγήκαν από τα κλειστά αυτοκρατορικά διαμερίσματα για να εκτεθούν στην Αθήνα.

sta-adyta-tis-apagoreymenis-polis0
Ο καθηγητής Δημήτρης Παντερμαλής παρακολουθεί τον αποκιβωτισμό.

Είκοσι ξύλινα κιβώτια –σχεδόν η μισή αποστολή– έφτασαν στο μουσείο στις 3 Σεπτεμβρίου. Για τα πάντα υπήρχαν αυστηρά καθορισμένες προδιαγραφές από το Μουσείο των Ανακτόρων του Πεκίνου, που διασφάλιζαν την προστασία και την ακεραιότητα των εκθεμάτων. Σύμφωνα με το εγκεκριμένο πρωτόκολλο, τα κιβώτια έπρεπε να παραμείνουν σφραγισμένα ένα εικοσιτετράωρο, έτσι ώστε το περιεχόμενό τους, που ταλαιπωρήθηκε από την αεροπορική μεταφορά, την αλλαγή της ατμοσφαιρικής πίεσης και της θερμοκρασίας, να ενταχθεί ομαλά στο νέο του περιβάλλον.

Εχοντας ήδη κανονίσει να είμαστε εκεί πριν από τα εγκαίνια (14/9), για να παρακολουθήσουμε από κοντά το τελευταίο στάδιο της προετοιμασίας της «πιο τολμηρής έκθεσης που έχει παρουσιάσει έως σήμερα το Μουσείο της Ακρόπολης», σύμφωνα με τα λεγόμενα του προέδρου του, καθηγητή Δημήτρη Παντερμαλή, βρεθήκαμε να περπατάμε με πολλή προσοχή ανάμεσα σε κουτιά, σκαλωσιές και άδειες γυάλινες προθήκες, στις κατακόκκινες αίθουσες που θα φιλοξενήσουν τα ιδιαίτερα δωμάτια του μεγάλου αυτοκράτορα της Κίνας Τσιανλόνγκ (Qianlong). Πίσω από τα καφασωτά που λειτουργούν ως διαχωριστικά των χώρων όπου θα περιπλανηθεί ο επισκέπτης, οι αρχαιολόγοι της κινεζικής αποστολής επέβλεπαν τη διαδικασία άγρυπνα περιμένοντας να αρχίσει ο αποκιβωτισμός.

sta-adyta-tis-apagoreymenis-polis2
Οι αρχαιολόγοι της κινεζικής αποστολής ξετυλίγουν το πορτρέτο του αυτοκράτορα.

Το «αποκιβωτίζουμε!» δόθηκε από τον Δημήτρη Παντερμαλή, και οι μεταφορείς άρχισαν να ξεβιδώνουν το καπάκι ενός μακρόστενου κιβωτίου που, ύστερα από δύο στρώσεις μονωτικού υλικού και ειδικών χαρτιών τα οποία απορροφούν την υγρασία, αποκάλυψε έναν μακρύ κύλινδρο: το τυπωμένο σε μετάξι γιγαντιαίο πορτρέτο του λαμπρού Κινέζου αυτοκράτορα σε νεαρή ηλικία. Ολα έπρεπε να γίνονται προσεκτικά και με ακρίβεια. Βασανιστικά αργά για όποιον πρώτη φορά παρακολουθεί μια τέτοια διαδικασία, ξετυλίχτηκε στον πάγκο από τους γαντοφορεμένους Κινέζους αρχαιολόγους το μεγάλο πανό, προκειμένου να ελεγχθούν οι αυτοκρατορικές σφραγίδες της βάσης, τα υπέροχα χρυσοποίκιλτα στολίδια του φορέματος με τους λαμπρούς δράκοντες και το ήρεμο πρόσωπο εκείνου που το όνομά του σήμαινε «Ουράνια Ευημερία» και έμελλε να γίνει ο ιδεώδης, μακροβιότατος μονάρχης μιας τεράστιας αυτοκρατορίας κατά τον 18ο αιώνα.

sta-adyta-tis-apagoreymenis-polis4

sta-adyta-tis-apagoreymenis-polis6
O αποκιβωτισμός του επίχρυσου αγαλματιδίου του βουδιστή διδασκάλου Zaia – Pandita πριν από την τοποθέτησή του στην προθήκη.

Εκτός από τις πολιτικές και στρατιωτικές αρετές του, ο Τσιανλόνγκ υπήρξε μεγάλος λάτρης και προστάτης των τεχνών και των γραμμάτων. Ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του Κινέζο διανοούμενο (literatus). Ηταν παθιασμένος ποιητής, που έγραψε περισσότερα από σαράντα χιλιάδες ποιήματα. Υπήρξε ο μεγαλύτερος συλλέκτης και αποκλειστικός κριτής γνησιότητας παλαιότερων κινεζικών έργων τέχνης. Εμαθε την καλλιγραφία και στα εκθέματα παρουσιάζεται το δωμάτιο εργασίας του και το γραφείο του με την ξηρή μελάνη και τα πινέλα του. Η έκθεση αναπτύσσεται σε ενότητες με τέτοιο τρόπο ώστε μεταφέρει τον επισκέπτη βήμα βήμα από τον προαύλιο χώρο της Απαγορευμένης Πόλης στα εσωτερικά δωμάτια του παλατιού: την αίθουσα του θρόνου, τα αυτοκρατορικά διαμερίσματα και τον χώρο της λατρείας με εξαιρετικά έργα και λατρευτικά σκεύη που μαρτυρούν την αφοσίωση του Τσιανλόνγκ στον βουδισμό.

sta-adyta-tis-apagoreymenis-polis8
Η οθόνη  στον προθάλαμο, με εικόνες από την Απαγορευμένη Πόλη.

«Σαν παραμύθι»

«Σκοπός μας είναι να υποβάλουμε στον επισκέπτη την ατμόσφαιρα και το μεγαλείο του αυτοκρατορικού περιβάλλοντος. Θέλουμε να τον κάνουμε να αισθανθεί ότι βρίσκεται εκεί», λέει η αρχιτέκτονας Ελένη Σπάρτση, υπεύθυνη για τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό των περιοδικών εκθέσεων, που μαζί με τον Δημήτρη Παντερμαλή ταξίδεψαν τον περασμένο χειμώνα στο Πεκίνο για να δουν από κοντά τα βασικά εκθέματα στο Μουσείο των Ανακτόρων. «Στις σύγχρονες εκθέσεις δεν κάνουμε μια παράθεση αντικειμένων μέσα σε ουδέτερο περιβάλλον. Δημιουργούμε ένα σκηνικό, σαν να θέλουμε να διηγηθούμε στο κοινό ένα παραμύθι. Γι’ αυτήν την έκθεση, η οποία δεν μοιάζει με τίποτε άλλο που έχουμε παρουσιάσει έως τώρα, αποφασίσαμε να στήσουμε ένα παλάτι μέσα στον χώρο των περιοδικών εκθέσεων του Μουσείου της Ακρόπολης, στα χρώματα και στο ύφος της Απαγορευμένης Πόλης».

Η «Απαγορευμένη Πόλη» εντάσσεται στο πρόγραμμα του υπουργείου Πολιτισμού για το έτος Ελλάδας – Κίνας. Πέρα από την προφανή προσπάθεια για τη σύσφιγξη των σχέσεων ανάμεσα στα δύο κράτη μέσω και των πολιτιστικών ανταλλαγών, «η έκθεση συνιστά μια βαθύτερη και ουσιαστική γνωριμία με τη φιλοσοφία και τη δημόσια ζωή της αυτοκρατορικής Κίνας», λέει ο καθηγητής Δημήτρης Παντερμαλής. «Αν επιδιώκουμε αυτοί οι δύο αρχαίοι πολιτισμοί να “συνομιλήσουν” και όχι μόνον αισθητικά, ας μεταφέρουμε από τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό τη σημασία της Αθηναϊκής Δημοκρατίας και το περιεχόμενο της σωκρατικής φιλοσοφίας. Και εμείς ας κατανοήσουμε τις αρχές της μεγαλύτερης αυτοκρατορίας της οικουμένης –τουλάχιστον στα χρόνια της βασιλείας αυτού του φωτισμένου ηγεμόνα– και τον κομφουκιανισμό. Η έκθεση δεν έχει σχολαστικότητα και ακαδημαϊσμό. Σκοπός της είναι η περιδιάβαση σε έναν γοητευτικό κόσμο, που πρώτη φορά ανοίγεται στο ελληνικό κοινό».

​​«Από την Απαγορευμένη Πόλη: Αυτοκρατορικά διαμερίσματα του Qianlong». Μουσείο Ακρόπολης, έως τις 14/2/19.