ΒΙΒΛΙΟ

Οταν οι 40 κλέφτες αποκάλυψαν το password

gkat_01_2205_page_1_image_0001

Με δύο ερωτήσεις ξεκινάμε τη συνομιλία μας με τον Δημήτρη Γραμμένο, ερευνητή του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ και έναν από τους δύο συγγραφείς του βιβλίου «Ο GDPR και οι 40 κλέφτες», που μόλις κυκλοφόρησε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (ΠΕΚ): πρώτον, γιατί ο ευρωπαϊκός νόμος για την προστασία των προσωπικών δεδομένων έγινε σενάριο για κόμικς και, δεύτερον, τι δουλειά έχουν οι 40 κλέφτες με την ιδιωτικότητα στην ψηφιακή εποχή.

«Επειδή οι σαράντα κλέφτες του μύθου έπεσαν θύματα κλοπής των προσωπικών τους δεδομένων», απαντάει αρχίζοντας από το τέλος. «Στον μύθο του Αλή Μπαμπά, ο αρχηγός είπε το password, δηλαδή φώναξε “Σουσάμι, άνοιξε”», με αποτέλεσμα να του το “κλέψουν” και να αρπάξουν τον θησαυρό. Εκανε, λοιπόν, δύο βασικά λάθη: αφενός κοινοποίησε τον μυστικό κωδικό, αφετέρου ήταν τόσο απλός, που εύκολα θα τον απομνημόνευε οποιοσδήποτε τον άκουγε», συμπληρώνει.

otan-oi-40-kleftes-apokalypsan-to-password0

Και εξηγεί: «Επιλέξαμε αυτόν τον τίτλο για το βιβλίο, τα αρχικά του ευρωπαϊκού Γενικού Κανονισμού Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (GDPR) δίπλα στο παραμύθι, για να δηλώσουμε εξαρχής το στίγμα μας: μια νομοθετική δέσμη κανόνων προσεγγίζεται χωρίς σοβαροφάνεια και με τρόπο διασκεδαστικό».

Ολο και συχνότερα, όλο και με μεγαλύτερη επιτυχία –αν και με τελείως διαφορετικούς τρόπους κάθε φορά–, το κόμικς κατακτά, εκτός από τα παιδιά, και τους μεγάλους. Η αισθητική και η λογική του στην περίπτωση του συγκεκριμένου πολυσέλιδου βιβλίου παραπέμπουν σε γνωστά εικονογραφημένα με κλασικούς υπερήρωες. Μόνον που εδώ οι δύο ερευνητές – συγγραφείς, ο Δημήτρης Γραμμένος και η Ανθή Στρατάκη –φυσικός με μεταπτυχιακές σπουδές στη Διοίκηση Ολικής Ποιότητας (TQM), η οποία εργάζεται επίσης στο ITE–, μετατρέπονται για τις ανάγκες της αφήγησης σε πρωταγωνιστές και παίζουν όλους τους ρόλους. Δίπλα τους βρίσκονται δύο βοηθητικοί χαρακτήρες: ο κόκκινος D (Data) και η πράσινη P (Protection).

«Το κόμικς είναι ένα εύκολο μέσο για τη μετάδοση της πληροφορίας», λέει ο Νικόλας Στεφαδούρος, ο «σκιτσογράφος μηχανικός» της παρέας, ή αλλιώς ένας πολιτικός μηχανικός που αποφάσισε να παρατήσει τα οπλισμένα σκυροδέματα και τη στατική και να αφοσιωθεί στην πραγματική του αγάπη: τα κόμικς και την εικονογράφηση. Χάρη σε εκείνον αποδόθηκαν σχεδιαστικά οι δύο κεντρικοί χαρακτήρες, η Ανθή και ο Δημήτρης, κι απέκτησε χρώμα και κίνηση στο χαρτί ένα ογκωδέστατο και στρυφνό νομικό κείμενο.

otan-oi-40-kleftes-apokalypsan-to-password1
Η αισθητική και η λογική του συγκεκριμένου πολυσέλιδου βιβλίου παραπέμπουν σε γνωστά εικονογραφημένα με κλασικούς υπερήρωες.

«Το κόμικς είναι η τρίτη “μετεμψύχωση” του “GDPR και οι 40 κλέφτες”», εξηγεί ο Δημήτρης Γραμμένος. «Ξεκίνησε με τον ίδιο τίτλο ως διαδραστικό μάθημα – παράσταση, ένα εργαστήριο μεταξύ ακαδημαϊκής διάλεξης, stand-up κωμωδίας και δημιουργικής αλληλεπίδρασης με το κοινό. Εχει παρουσιαστεί έως τώρα σε πολλούς χώρους και με πολλούς τρόπους, από ένα κατάμεστο αμφιθέατρο του ΙΤΕ με κοινό 200 ατόμων έως τις αίθουσες σχολείων, και με ακροατές από ανώτατους δικαστικούς μέχρι παιδάκια του δημοτικού. Στη συνέχεια, σε συνεργασία με τις ΠΕΚ και την πλατφόρμα των δωρεάν online εκπαιδευτικών σεμιναρίων Mathesis, προσαρμόσαμε το μάθημα σε ένα webinar, διαρθρωμένο κατά τέτοιο τρόπο που να μπορεί κανείς να το παρακολουθεί από την οθόνη του υπολογιστή του, διατηρώντας το στοιχείο της ψυχαγωγίας και δίνοντας έμφαση στη δημιουργική σκέψη. Τέλος, για να παραμείνουμε πιστοί στην αρχική μας φιλοσοφία, μετατρέψαμε το υλικό μας σε ένα βιβλίο, που όμως δεν είναι ακαδημαϊκό».

Αυτή η σειρά των «μετεμψυχώσεων» της συγκεκριμένης εργασίας ξεκίνησε πριν από ένα χρόνο και ήδη έχει κάνει επιτυχία, καταφέρνοντας να μας εξηγήσει όσα δεν καταλαβαίνουμε. «Ο GDPR είναι ένα τεράστιο νομικό κείμενο σχεδόν 100 σελίδων με πολλά επιμέρους άρθρα. Μπορούμε να βρούμε και να διαβάσουμε διάφορες απλοποιήσεις του, αλλά παραμένει δυσνόητο, κουραστικό και μάλλον πληκτικό κείμενο», λέει ο συγγραφέας. «Επίσης, πριν ξεκινήσουμε την προσπάθειά μας, είχαμε διαπιστώσει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονταν πού ακριβώς έγκειται το πρόβλημα το οποίο επιλύει η νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα. Ετσι, προσπαθήσαμε κατ’ αρχήν να παρουσιάσουμε τους κινδύνους του Διαδικτύου και μετά να δώσουμε τις οδηγίες με τον πιο κατανοητό, αλλά όχι απλουστευτικό τρόπο».

otan-oi-40-kleftes-apokalypsan-to-password2

Τα παραμύθια επιστρατεύονται για αυτόν τον σκοπό. Ξεφυλλίζοντας, βλέπουμε την Κοκκινοσκουφίτσα να απαντάει στις ερωτήσεις του Λύκου και ανέμελα να του παραδίδει τα προσωπικά δεδομένα της ίδιας και της γιαγιάς της, με τα γνωστά ολέθρια αποτελέσματα. «Στόχος μας δεν είναι να τρομάξουμε κανέναν, αλλά να ενημερώσουμε για τους κινδύνους και να προσφέρουμε λύσεις, μια που σε αυτόν τον κόσμο ζούμε. Είναι κανόνες ασφαλείας, έτσι ώστε να κάνουμε συνειδητές επιλογές», εξηγεί ο συγγραφέας, και συμπληρώνει: «Τίποτε δεν είναι πια τόσο αθώο στην εποχή μας, οι πληροφορίες είναι ο νέος χρυσός».