ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Το άδηλο κέρδος των τεχνολογικών επενδύσεων

Το άδηλο κέρδος των τεχνολογικών επενδύσεων

Η κυβέρνηση έχει λάβει πολλά μέτρα προκειμένου να ενθαρρύνει στη χώρα μας επενδύσεις καινοτομίας και υψηλής τεχνολογίας. Νέες επιχειρήσεις μπορούν να βρουν κεφάλαια πιο εύκολα χάρη στα φορολογικά κίνητρα για επενδυτικούς αγγέλους. Τα κεφάλαια αυτά μπορούν να τα αξιοποιήσουν πιο αποτελεσματικά με τις υπεραποσβέσεις για δαπάνες έρευνας και καινοτομίας. Οσο μεγαλώνουν, μπορούν να προσελκύσουν έμπειρο καταρτισμένο προσωπικό με την ευνοϊκή φορολόγηση προγραμμάτων διάθεσης μετοχών τους. Επιπλέον, το νέο επενδυτικό ταμείο «Φαιστός» έχει ως στόχο επενδύσεις σε υπηρεσίες 5G, ενώ η δράση Elevate Greece δρα ως ομπρέλα που φέρνει κοντά νεοφυείς επιχειρήσεις, επενδυτικά κεφάλαια και καθιερωμένες εταιρείες. Σε λίγα χρόνια, η Πολιτεία Καινοτομίας στις εγκαταστάσεις της ΧΡΩΠΕΙ στην Αττική, το τεχνολογικό πάρκο ThessIntec στη Θεσσαλονίκη και η στρατηγική προσέλκυσης ψηφιακών μεταναστών θα ενισχύσουν περισσότερο το εκκολαπτόμενο οικοσύστημα καινοτομίας και υψηλής τεχνολογίας.

Αυτά τα μέτρα, μαζί υποθέτω με άλλες πιο στοχευμένες ενέργειες, φαίνεται να έχουν αξιοσημείωτα αποτελέσματα. Τους τελευταίους μήνες ακούσαμε για την ίδρυση στην Ελλάδα ψηφιακού κέντρου τεχνολογίας και καινοτομίας της Pfizer, ενός μεγάλου κέντρου δεδομένων της Microsoft και γραφείου υποστήριξης των (ανταγωνιστικών της Microsoft) τεχνολογιών Amazon Web Services (AWS). Οι νέες αφίξεις έρχονται να προστεθούν στις εκατοντάδες μικρές και μεγάλες εταιρείες που ήδη δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, αναπτύσσοντας καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής τεχνολογίας για την παγκόσμια αγορά.

Ολες αυτές οι εταιρείες ενισχύουν την εθνική οικονομία, δημιουργώντας καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Επιπλέον, η φορολογία των κερδών τους και, κυρίως, των στελεχών τους συνεισφέρει θετικά στον κρατικό προϋπολογισμό. Ας μην περιμένουμε, όμως, ότι έτσι θα αναπτυχθεί ριζικά η χώρα μας. Πρώτον, οι μεγάλες εταιρείες του χώρου είναι διάσημες για τις επιθετικές τεχνικές φοροαποφυγής που χρησιμοποιούν· ψάξτε στο Διαδίκτυο για τους όρους «διπλό ιρλανδικό» και «ολλανδικό σάντουιτς». Επιπλέον, οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας είναι επίσης διάσημες για την αξία που δημιουργούν με λίγους σχετικά υπαλλήλους. Αν και είναι ακραία περίπτωση, όταν η WhatsApp εξαγοράστηκε από τη Facebook έναντι 22 δισ. δολαρίων, είχε μόλις 55 υπαλλήλους. 

Η ανάπτυξη του οικοσυστήματος καινοτομίας και υψηλής τεχνολογίας θα μεταμορφώσει την Ελλάδα με έναν άδηλο και απρόσμενο τρόπο: μέσω της πολιτικής και της διάχυσης της θετικής επιρροής τους.

Οι εταιρείες του χώρου αυτού χρειάζονται ένα εκπαιδευτικό σύστημα που γεννά άριστα εκπαιδευμένα και καταρτισμένα στελέχη, αποτελεσματική δημόσια διοίκηση, αξιόπιστες υποδομές, ταχεία και ασφαλή απονομή της Δικαιοσύνης, απλό και ευέλικτο κανονιστικό πλαίσιο, γρήγορες αδειοδοτήσεις και χαμηλή φορολογία. Τα στελέχη τους δεν είναι λιγότερο απαιτητικά. Γνωρίζοντας τι προσφέρουν ανταγωνιστικές χώρες, και αυτά ζητούν χαμηλή φορολογία, αλλά και καλά σχολεία και κορυφαία πανεπιστήμια για τα παιδιά τους, αξιόπιστο σύστημα δημόσιας υγείας, ποιοτικά μέσα μαζικής μεταφοράς, δίκαιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, καθαρό περιβάλλον, ασφάλεια και ελκυστικούς δημόσιους χώρους. Κοντολογίς, αυτά στα οποία συχνά υστερεί η Ελλάδα.

Ευνοήτως, οι εταιρείες του χώρου της τεχνολογικής καινοτομίας και τα στελέχη που εργάζονται σ’ αυτές δημιουργούν μια ισχυρή ομάδα πίεσης για μια καλύτερη Ελλάδα. Οπως έχει γίνει και σε άλλες χώρες, θα ενισχύσουν τη φωνή τους αξιοποιώντας τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Το ολοένα αυξανόμενο βάρος τους θα τους βοηθήσει να βρουν ακόμα περισσότερους υποστηρικτές και προμάχους στα πολιτικά κόμματα και στην κυβέρνηση. Το πολιτικό σύστημα με τη σειρά του θα ενστερνιστεί και θα υλοποιήσει περισσότερες μεταρρυθμίσεις που ευνοούν την τεχνολογική καινοτομία και τις αντίστοιχες επιχειρήσεις, κλείνοντας έτσι έναν θαυμαστό ενάρετο κύκλο.

Ο κύκλος που περιέγραψα ενισχύεται και από άλλες δυνάμεις. Κάποιοι από τους εργαζομένους των επιχειρήσεων του χώρου, θα ιδρύσουν δικές τους επιχειρήσεις, θα δουλέψουν σε εταιρείες της ευρύτερης οικονομίας, ή θα αξιοποιηθούν από έναν αναμορφωμένο δημόσιο τομέα. Εκεί θα μεταλαμπαδεύσουν την εμπειρία, την τεχνογνωσία, τις σύγχρονες διοικητικές πρακτικές και τον καινοτόμο τρόπο σκέψης που απέκτησαν στους οργανισμούς από τους οποίους προέρχονται. Επίσης, οι εταιρείες του χώρου δημιουργούν ζήτηση για υψηλού επιπέδου προϊόντα και υπηρεσίες, ενθαρρύνοντας την τοπική ανάπτυξή τους από όλο και περισσότερους κλάδους της οικονομίας. Παράλληλα, συνεργαζόμενες με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, προσφέρουν σ’ αυτά χρηματοδότηση και πρόσφορο πεδίο εφαρμογής της έρευνάς τους, ενισχύοντας έτσι την εξωστρέφειά τους και τη σύνδεσή τους με την παραγωγή και την αγορά εργασίας. Τέλος, μπορούν να οδηγήσουν και το κράτος στο να υιοθετήσει καινοτόμες τεχνολογίες, για παράδειγμα, εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης ή εξελιγμένα αμυντικά συστήματα.

Μεσοπρόθεσμα, ο ενάρετος κύκλος ζήτησης και προσφοράς των στοιχείων που απαρτίζουν τη σύγχρονη οικονομία της γνώσης θα αποδειχθεί η σημαντικότερη προσφορά της ανάπτυξης του οικοσυστήματος τεχνολογικής καινοτομίας.
 
* Ο κ. Διομήδης Σπινέλλης είναι καθηγητής στο τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και στο τμήμα Τεχνολογίας Λογισμικού του Πολυτεχνείου του Ντελφτ.