ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Υπ. Εργασίας: Τα δικαιώματα των διανομέων πριν και μετά τον νέο νόμο

Τα δικαιώματα των διανομέων σε υπηρεσίες delivery και courier πριν και μετά από τον νέο νόμο (4808/2021) εξηγεί σε ενημερωτικό σημείωμα το Υπουργείο Εργασίας.

Υπ. Εργασίας: Τα δικαιώματα των διανομέων πριν και μετά τον νέο νόμο

Τα δικαιώματα των διανομέων σε υπηρεσίες delivery και courier πριν και μετά από τον νέο νόμο (4808/2021) εξηγεί σε ενημερωτικό σημείωμα το Υπουργείο Εργασίας.

Οπως σημειώνεται σε αυτό, ο νόμος «ενίσχυσε τους απασχολούμενους στον κλάδο των delivery και courier, κατοχυρώνοντας για πρώτη φορά δικαιώματα συνδικαλισμού, συλλογικής διαπραγμάτευσης και απεργίας, που δεν υπήρχαν πριν, προστατεύοντάς τους από αθέμιτες πρακτικές που αφορούν, μεταξύ άλλων, στη μετατροπή των συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας σε συμβάσεις ελευθέρων επαγγελματιών και θεσπίζοντας υποχρεώσεις υγιεινής και ασφάλειας για τις πλατφόρμες».

Στο σημείωμα χαρακτηρίζεται ψευδής ο ισχυρισμός ότι η «αθέμιτη προσπάθεια παράκαμψης της νομοθεσίας που επιχειρήθηκε από μια εταιρεία, συνδέεται με τις προβλέψεις του νέου νόμου».

Αντίθετα, αναφέρεται, ο νόμος, σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, ορίζει τέσσερα συγκεκριμένα κριτήρια που πρέπει να ισχύουν σωρευτικά, προκειμένου οι εργαζόμενοι να συνεργάζονται με τις πλατφόρμες ως ελεύθεροι επαγγελματίες και όχι ως μισθωτοί.

Παρατίθενται, επίσης, οι διαφορές ανάμεσα στο προηγούμενο και το νέο καθεστώς:

Πριν από το ν. 4808/2021, το νομικό καθεστώς όσων παρείχαν υπηρεσίες delivery και courier στις συνεργατικές πλατφόρμες ήταν αρρύθμιστο. Είχαν το δικαίωμα, βάσει της γενικής ελευθερίας των συναλλαγών, όσοι ήθελαν να συμβάλλονται με τις πλατφόρμες ως ελεύθεροι επαγγελματίες. Δεν είχαν κανένα συνδικαλιστικό δικαίωμα, οι πλατφόρμες δεν εθεωρούντο εργοδότες τους και γι’ αυτό δεν είχαν καμία υποχρέωση υγιεινής και ασφάλειας απέναντι στους συνεργάτες τους.

Σε ορισμένες περιπτώσεις κρινόταν από τα Δικαστήρια ότι η σύμβαση ανεξαρτήτων υπηρεσιών υπέκρυπτε σύμβαση εργασίας.

Αυτό, όμως, γινόταν, βάσει των κριτηρίων που έθετε η γενική θεωρία του εργατικού δικαίου, δηλαδή εξεταζόταν, εάν ανάμεσα στο συνεργάτη και την πλατφόρμα υπήρχε πραγματική και νομική εξάρτηση (= ο εργοδότης καθόριζε το χρόνο, τόπο και τρόπο της εργασίας). Επομένως, υπήρχαν πολλές περιπτώσεις στις οποίες συνεργάτες εργάζονταν ουσιαστικά με ίδιο καθεστώς με τους μισθωτούς (υπήρχε, δηλαδή, η πραγματική και νομική εξάρτηση από την πλατφόρμα), αλλά δεν μπορούσαν να το τεκμηριώσουν, αφού ο νόμος δεν παρείχε συγκεκριμένα κριτήρια.

Επίσης, οι συνεργάτες αυτοί δεν είχαν α) συνδικαλιστικά δικαιώματα (δεν μπορούσαν να συστήσουν συνδικαλιστικές οργανώσεις, να κάνουν συλλογικές διαπραγματεύσεις, να απεργήσουν), β) δικαίωμα στην κάλυψη κάποιων εξόδων που σχετίζονται με την εκτέλεση του έργου τους (μηχανή, συντήρηση της μηχανής, κράνος, βενζίνη).

Σύμφωνα με το υπουργείο, ο νέος νόμος άλλαξε τις συγκεκριμένες προβλέψεις ως εξής: 

1. Έθεσε πολύ συγκεκριμένα κριτήρια, βάσει των οποίων διακρίνεται, εάν μία σύμβαση είναι σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών ή σύμβαση μισθωτής εργασίας.

2. Έδωσε δικαιώματα και σε όσους είναι σε καθεστώς συνεργάτη/παρόχου ανεξαρτήτων υπηρεσιών, τα οποία δεν είχαν πιο πριν.

Ειδικότερα:

1. Κριτήρια για τη διάκριση μεταξύ σύμβασης ανεξαρτήτων υπηρεσιών και σύμβασης εξαρτημένης εργασίας:

Για να τεκμαίρεται ότι κάποιος απασχολείται με σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών, πρέπει να ισχύουν τέσσερα κριτήρια σωρευτικά:

α) να μπορεί να αναθέτει το έργο που έχει αναλάβει σε υπεργολάβους/σε τρίτους, δηλαδή να μην είναι απαραίτητη η προσωπική παροχή του έργου,

β) να μπορεί να αρνείται να πραγματοποιήσει έργο (μεταφορά) που του έχει ζητήσει η πλατφόρμα,

γ) να μπορεί να συνδέεται και να αποσυνδέεται από την πλατφόρμα, όποτε θέλει και για όσην ώρα θέλει,

δ) να μπορεί να παρέχει υπηρεσίες και σε ανταγωνιστική πλατφόρμα.

Εάν δεν ισχύουν και τα τέσσερα αυτά κριτήρια, δεν ισχύει το τεκμήριο υπέρ των ανεξάρτητων υπηρεσιών. Επομένως, οι απασχολούμενοι, όταν δεν πληρούνται και τα τέσσερα αυτά κριτήρια, μπορούν πλέον πολύ εύκολα να ζητήσουν να αναγνωρισθεί ότι συνδέονται με την πλατφόρμα με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας.

2. Δικαιώματα στους παρόχους ανεξάρτητων υπηρεσιών

Ακόμη κι αυτοί που εργάζονται υπό καθεστώς ανεξάρτητων υπηρεσιών αποκτούν για πρώτη φορά τα εξής δικαιώματα:

α) να συνδικαλίζονται, να συστήνουν συνδικαλιστικές οργανώσεις δικές τους, να προσέρχονται σε συλλογικές διαπραγματεύσεις και να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις (όπου μπορεί, λχ, να καθορίζουν και ελάχιστο ύψος αμοιβής),

β) να απεργούν,

γ) να απαιτούν από τις πλατφόρμες, με τις οποίες συνεργάζονται, την τήρηση κανόνων υγιεινής και ασφάλειας και την κάλυψη δαπανών που σχετίζονται με την παροχή του έργου (έξοδα για μηχανή και τη συντήρησή της, καύσιμα, προστατευτικό κράνος, κλπ).

Μάλιστα, οι πλατφόρμες υποχρεούνται να ενημερώνουν τους συνεργάτες τους για τα δικαιώματα αυτά.

ΠΡΙΝ και ΜΕΤΑ το νόμο για την Προστασία της Εργασίας

  • Επιτρέπεται η σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών; Πριν: Ναι – Μετά: Ναι
  • Είναι σαφές πότε έχουμε σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών και πότε σύμβαση εξαρτημένης εργασίας; Πριν: Όχι – Μετά: Ναι
  • Πώς χαρακτηρίζεται κάποιος ως συνεργάτης; Πριν: Εάν κριθεί ότι δεν συντρέχει το στοιχείο της νομικής και πραγματικής εξάρτησης (αόριστη νομική έννοια) – Μετά: Όταν: α) προσλαμβάνει εργολάβους, β) μπορεί να αρνείται κάποιο έργο, γ) μπαίνει όποτε θέλει στην πλατφόρμα, δ) μπορεί να εργάζεται σε ανταγωνιστή.

Οι συνεργάτες/πάροχοι ανεξαρτήτων υπηρεσιών:

  • Eχουν δικαίωμα να συνδικαλίζονται; Πριν: Να συνιστούν σωματεία, αλλά όχι συνδικαλιστικά – Μετά: Ναι
  • Eχουν δικαίωμα να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις που καθορίζουν, μεταξύ άλλων, ελάχιστες αμοιβές; Πριν: Όχι – Μετά: Ναι
  • Eχουν δικαίωμα να κάνουν απεργία; Πριν: Όχι – Μετά: Ναι
  • Eχουν δικαίωμα να τους καλύπτει ο εργοδότης τα έξοδα για τα μέτρα προστασίας (λχ κράνος); Πριν: Όχι – Μετά: Ναι
  • Μπορεί ο εργοδότης μονομερώς να αλλάξει το καθεστώς των μισθωτών σε συνεργάτες; Πριν: Όχι – Μετά: Όχι», σύμφωνα με το ενημερωτικό σημείωμα.