ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Τα χειρότερα πέρασαν για τη διεθνή οικονομία

merisma

Υπάρχει μια φημισμένη κινεζική ρήση, η οποία στοίχειωσε την παγκόσμια οικονομία το 2019, και είναι χονδρικά η εξής: «Μακάρι να ζήσεις σε ενδιαφέροντες καιρούς». Πέραν της γενικευμένης επιβράδυνσης στην Κίνα, η όξυνση των εμπορικών διαφορών και η επιδείνωση της χαοτικής κατάστασης του Brexit έκαναν το 2019 μια απροσδόκητα σκληρή χρονιά. Αν και ο καταιγισμός μηνυμάτων στο Τwitter από τον πρόεδρο Τραμπ και οι ανατροπές στην πορεία εξόδου της Βρετανίας από την Ε.Ε. επιφύλαξαν κάποιες ιλαρές στιγμές, από την άλλη ο κόσμος όλος πλήρωσε βαρύ τίμημα. Η αύξηση του διεθνούς εμπορίου και της παραγωγής της μεταποίησης διεκόπη στα μέσα του 2019. Τίθεται, πλέον, ζήτημα εμπιστοσύνης. Οι επιχειρήσεις επενδύουν όταν αισθάνονται σε λογικό πλαίσιο εμπιστοσύνη για το μέλλον. Η εμπιστοσύνη αυτή χρειάζεται μια δέσμη προβλέψιμων πολιτικών, αλλά όχι μόνον αυτό.

Λόγου χάριν, η κάμψη της βιομηχανίας το 2012 και το 2015 εν πολλοίς αποτύπωσε την κρίση στην Ευρωζώνη και τη διορθωτική κίνηση της οικονομίας της Κίνας αντίστοιχα. Εντούτοις, η εμπειρία δείχνει ότι οι απρόβλεπτες και παραπλανητικές πολιτικές μπορούν να αποβούν ιδιαιτέρως επιζήμιες. Εάν λάβουμε υπ’ όψιν δύο σοβαρά περιστατικά, που δείχνουν αναπάντεχη νίκη του λαϊκισμού, δηλαδή το δημοψήφισμα στη Βρετανία για την έξοδό της από την Ε.Ε. και την εκλογική νίκη του Ντόναλντ Τραμπ, η αβεβαιότητα στα τέλη του 2016 επετάθη. Εντούτοις, το 2017 τίποτε «ανάρμοστο» δεν συνέβη. Η Βρετανία είχε τον χρόνο να υποβάλει αίτηση διαζυγίου από την Ε.Ε. και ο Τραμπ να εφαρμόσει μεγάλες φοροαπαλλαγές, αντί να αναστατώσει το παγκόσμιο εμπόριο (ή να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ).

Από τον Μάρτιο του 2018 η κατάσταση χειροτέρεψε και η αβεβαιότητα κλιμακώθηκε πάλι, αφού ο Τραμπ επέβαλλε συνεχώς περισσότερους τιμωρητικούς δασμούς στην Κίνα και σε άλλες χώρες, απειλώντας να επιβάλει 25% δασμούς στις εισαγωγές οχημάτων από την Ευρώπη και άλλες χώρες. Το 2019 oι μεταπτώσεις στο πεδίο της εξόδου της Βρετανίας ενέτεινε το χάος. Μέχρι τον Αύγουστο της χρονιάς αυτής η αβεβαιότητα πέριξ της οικονομικής πολιτικής εκτινάχθηκε ακόμα πιο πολύ και, ως συνέπεια, η παραγωγή του παγκόσμιου εμπορίου και της μεταποίησης υπέστη πλήγματα. Υπάρχουν, εντούτοις, σημάδια ανάκαμψης. Από τον Σεπτέμβριο τίποτε δεν πήγε στραβά ως προς τη διεθνή οικονομική πολιτική. Οι ΗΠΑ και η Κίνα φθάνουν κοντά στο να υπογράψουν μια μεγαλόπνοη εμπορική συμφωνία, που πηγαίνει πέραν κάθε ορθολογικής ερμηνείας του όρου «πρώτη φάση διακανονισμού». Ο Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον εξασφάλισε μεγάλη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο, που του δίνει την ευκαιρία να διευθετήσει την έξοδο κατά τρόπο τέτοιο, που θα περιορίσει τη βλάβη. Τέλος, ορισμένες έρευνες για την οικονομική εμπιστοσύνη, όπως του ινστιτούτου Ifo στη Γερμανία, φανερώνουν ότι οι σχετικοί δείκτες βελτιώνονται.

* Οικονομολόγοι της Berenberg Bank.