ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η πανδημία και η επιστροφή του προστατευτισμού

i-pandimia-kai-i-epistrofi-toy-prostateytismoy-2385616

Στις αρχές του 2020 η ένταση στις διμερείς σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας είχε υποχωρήσει, διότι είχαν καταλήξει στην πρώτη φάση της εμπορικής τους συμφωνίας, ενώ η Ουάσιγκτον, οι Βρυξέλλες και το Τόκιο συγκατένευσαν σε νέους παγκόσμιους κανόνες για περιορισμό των κρατικών επιδοτήσεων. Υπήρξε μία σχετική ηρεμία, αλλά μετά η νέα πανδημία ενέσκηψε. Πολλές χώρες επέβαλαν συνολικά 222 περιορισμούς στις εξαγωγές ιατρικού εξοπλισμού και φαρμάκων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ο κανόνας αυτός αφορούσε και τρόφιμα, σύμφωνα με την ελβετική εταιρεία παρακολούθησης των στοιχείων του διεθνούς εμπορίου Global Trade Alert. Ειδικά για τις ιατροφαρμακευτικές προμήθειες, οι περιορισμοί που τέθηκαν, ήταν εικοσαπλάσιοι από το συνηθισμένο. Τώρα, βέβαια, έχουν αρθεί. Αλλά ο κορωνοϊός έχει και πάλι φέρει στο προσκήνιο τα ερωτήματα περί προστατευτισμού, δείχνοντας ότι οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες μπορούν να στερήσουν τους ανθρώπους από ζωτικής σημασίας είδη υγειονομικής προστασίας, να παρακωλύσουν την προμήθεια σε τρόφιμα και, επιπροσθέτως, να απειλήσουν θέσεις εργασίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι θέλει να διακόψει τους δεσμούς με την Κίνα, η Ευρωπαϊκή Ενωση σχεδιάζει να παρεμποδίσει τις ξένες επενδύσεις, που έχουν κρατική στήριξη και προέρχονται από την Κίνα και άλλες χώρες, ενώ η Κίνα ζητεί σαφείς διαβεβαιώσεις πως τα εισαγόμενα τρόφιμα δεν είναι μολυσμένα από κορωνοϊό. Η πρώην επίτροπος της Ε.Ε. και αρμόδια για το εμπόριο, Σεσίλια Μάλμστρομ, διαπιστώνει μία ανησυχητική τάση προς τον προστατευτισμό στον κόσμο, καθώς και την επανεμφάνιση των εμπορικών διαμαχών, οι οποίες προσωρινά έπαυσαν λόγω της κρίσης της πανδημίας. Ο δε Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου ανέφερε ότι το παγκόσμιο εμπόριο αγαθών αναμένεται να περισταλεί δραστικότατα φέτος, και αν επιβληθούν ευρύτεροι περιορισμοί, η ανάκαμψη του 2021 δεν θα υλοποιηθεί.

Τις προηγούμενες δύο εβδομάδες οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν από τις διαπραγματεύσεις με τις χώρες-μέλη της Ε.Ε. για την επιβολή φόρου σε ομίλους υψηλής τεχνολογίας και υποσχέθηκαν να επαναφέρουν σε ευρύ φάσμα προϊόντων μία δέσμη δασμών που είχε συμφωνηθεί με εταίρους στον ΠΟΕ. Επιπλέον, απειλούν με δασμούς σε νέες κατηγορίες ευρωπαϊκών προϊόντων, όπως οι  ελιές, τα είδη αρτοποιίας και το τζιν, ώστε να εξακολουθήσουν να ασκούν πιέσεις για το θέμα των επιδοτήσεων στην αεροναυπηγική – ένα θέμα που ξεκίνησε πριν από 16 χρόνια. Παρά ταύτα, και έως ένα βαθμό, οι πολιτικές διακηρύξεις ξεπερνούν κατά πολύ την ίδια την πραγματικότητα. Το εμπόριο ΗΠΑ – Κίνας αυξήθηκε τον Απρίλιο μετά την πτώση του λόγω κορωνοϊού, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι το Πεκίνο δεσμεύεται να αγοράσει πιο πολλά αμερικανικά αγαθά, όπως ορίζει η πρώτη φάση της διμερούς συμφωνίας. Οι ηγεσίες της Κίνας και της Ε.Ε. είχαν τηλεδιάσκεψη προ εβδομάδος, αν και οι Βρυξέλλες ζήτησαν από το Πεκίνο να αποδείξει έμπρακτα την υπόσχεσή του για μεγαλύτερη πρόσβαση των ευρωπαϊκών εταιρειών στην αγορά του.