ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Οι ουρές των καταθετών δείχνουν το μέγεθος της κρίσης

Η Βρετανία υπερηφανεύεται για την εμπειρία της στα χρηματοοικονομικά. Το City ειναι το λαμπρότερο κόσμημα στο στέμμα της οικονομίας. Οι τράπεζες έχουν εγκατασταθεί στο Λονδίνο εξ αιτίας του βάθους και της πολυπλοκότητας των αγορών του αλλά και των ασφαλών ρυθμίσεων. Ως τώρα.

Οι ουρές που σχηματίστηκαν έξω από τη Northern Rock, την πέμπτη στεγαστική τράπεζα της χώρας, σκιαγραφούν την πρώτη τραπεζική κρίση στη Βρετανία μετά το 1866. Ο υπουργός Οικονομικών, Αλιστερ Ντάρλινγκ, επιχείρησε να καθησυχάσει τους καταθέτες με αποτέλεσμα να αυξηθούν οι ουρές των ανθρώπων που ζητούσαν τα χρήματά τους. Και μόνο στις 17 Σεπτεμβρίου, όταν εγγυήθηκε την ασφάλεια των καταθέσεων με στήριξη από τους φόρους, άρχισαν να μειώνονται οι ουρές έξω από τα υποκαταστήματα της Northern Rock.

Επρόκειτο για την πρώτη δοκιμασία που υπέστη το νομισματικό και ρυθμιστικό σύστημα της Βρετανίας από τη στιγμή που το εκλόνισε ο Γκόρντον Μπράουν λίγες μόλις ημέρες αφότου ανέλαβε το υπουργείο Οικονομικών το 1997. Η Τράπεζα της Αγγλίας απέκτησε επιχειρηματική ανεξαρτησία για να ορίζει τα επιτόκια, αλλά έχασε την ιδιότητα της εποπτικής αρχής των τραπεζών, που μεταβιβάστηκε στην Αρχή Οικονομικών Υπηρεσιών (FSA). Το υπουργείο Οικονομικών, η κεντρική τράπεζα και η FSA κατέληξαν σε μια μεταξύ τους συνεννόηση περί του πώς θα χειρίζονται από κοινού το σύστημα. Μέχρι προσφάτως, οι μεταρρυθμίσεις του κ. Μπράουν δούλευαν καλά. Μέσα σε λίγες ημέρες, όμως, ξέσπασε οικονομική καταιγίδα, που διέρρηξε την καλή φήμη τόσο της ρυθμιστικής αρχής όσο και της κεντρικής τράπεζας. Το νέο σύστημα κατανομής ευθυνών είχε αποτύχει στην πρώτη δοκιμασία.

Η εγγύηση του κ. Ντάρλινγκ έθεσε επικίνδυνο προηγούμενο. Ισως ενθαρρύνει τους καταθέτες να τοποθετούν τα χρήματά τους σε λογαριασμούς υψηλού ανατοκισμού προβληματικών τραπεζών και τους μετόχους να επενδύουν σε τέτοιες τράπεζες, θεωρώντας δεδομένο ότι η κυβέρνηση θα σπεύσει να τους βοηθήσει σε περίπτωση κρίσης. Ωστόσο, ο υπουργός δεν είχε άλλη επιλογή. Τα λάθη που οδήγησαν σε αυτήν την κατάσταση είναι πολύ παλαιότερα από τη 17η Σεπτεμβρίου. H Northern Rock είχε σημειώσει ραγδαία ανάπτυξη αντλώντας το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων της από τις χρηματαγορές και όχι από τις καταθέσεις. Ετσι, ήταν εκτεθειμένη σε περίπτωση έλλειψη ρευστότητας στις αγορές.

Εν μέρει φταίει η ίδια, αλλά φαίνεται πως και η FSA κοιμόταν. Υποτίθεται ότι είναι θεματοφύλακας της ασφάλειας των καταθέσεων και πέρυσι είχε εκφράσει την εκτίμηση ότι το σύστημα δούλευε. Αν, όμως, η FSA και το υπουργείο Οικονομικών απεδείχθησαν ανεπαρκείς στο θέμα, η Τράπεζα της Αγγλίας είναι ακόμη πιο εκτεθειμένη. Ο διοικητής της, Μέρβιν Κινγκ, ήθελε να νουθετήσει τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ώστε να μην περιμένουν χείρα σωτηρίας από την κεντρική τράπεζα όταν αναλαμβάνουν υπερβολική διακινδύνευση. Σε αντίθεση με τις κεντρικές τράπεζες Ευρώπης και Αμερικής, η Τράπεζα της Αγγλίας δεν έσπευσε να διοχετεύσει ρευστότητα στην αγορά και τελικά το έκανε με μέτρο. Η σκληρή στάση της αποδείχθηκε εσφαλμένη και ο κ. Κινγκ αναγκάσθηκε να υπαναχωρήσει.

Ο κ. Κινγκ επικρίνεται ότι με την τυπολατρία του μετέτρεψε την κρίση σε φιάσκο. Αν η Τράπεζα της Αγγλίας είχε πράξει καταλλήλως, η Northern Rock θα τα είχε κάπως καταφέρει.