ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Το εφιαλτικό σενάριο της χρεοκοπίας

to-efialtiko-senario-tis-chreokopias-2080925

Την αλληλουχία γεγονότων που θα αρχίσουν να συμβαίνουν αν ξεμείνει από μετρητά η ελληνική κυβέρνηση περιγράφει σε άρθρο του το πρακτορείο Bloomberg.

– Τι είναι χρεοκοπία;

– Το investopedia.com την προσδιορίζει ως «αποτυχία έγκαιρης πληρωμής τόκων ή κεφαλαίου όταν εκπνέει η προθεσμία».

– Πόσο είναι το χρέος της Ελλάδας;

– Η ελληνική κυβέρνηση έχει χρέος ύψους 313 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος των ομολόγων λήγει μετά το 2021. Προσθέστε τις επιχειρήσεις και τις τράπεζες, και το συνολικό ποσό πλησιάζει το μισό τρισ. ευρώ. Δεδομένου ότι οι ελληνικές τράπεζες πιθανότατα θα αναχρηματοδοτήσουν το μεγαλύτερο μέρος των εντόκων γραμματίων χωρίς διαμαρτυρίες -με τα συνταξιοδοτικά ταμεία και την Τοπική Αυτοδιοίκηση να καλύπτουν το κενό- βραχυπρόθεσμα οι κρισιμότερες ημερομηνίες είναι η 6η Μαΐου και η 12η Μαΐου, οπότε και η Ελλάδα πρέπει να καταβάλει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σχεδόν 1 δισ. ευρώ συνολικά. Το πραγματικά κρίσιμο σημείο βρίσκεται στον Ιούλιο και στον Αύγουστο, οπότε «ωριμάζουν» ομόλογα συνολικού ύψους σχεδόν 7 δισ. ευρώ που κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

– Τι θα συμβεί αν δεν καταβληθεί η δόση προς το ΔΝΤ;

– Η αντίστροφη μέτρηση ξεκινάει με την αθέτηση πληρωμής. Δύο εβδομάδες μετά την παρέλευση της αρχικής ημερομηνίας πληρωμής και την αποστολή ειδοποίησης με την οποία ζητείται η καταβολή των χρημάτων αμέσως, το ΔΝΤ στέλνει δεύτερη προειδοποίηση υπογραμμίζοντας τη «σοβαρότητα της αποτυχίας να καλυφθούν οι υποχρεώσεις» ζητώντας και πάλι τη διευθέτησή τους αμέσως. Δύο εβδομάδες μετά, και ξανά καλεί την άμεση διευθέτηση. Δύο εβδομάδες ύστερα από αυτό, η επικεφαλής του ΔΝΤ ενημερώνει το εκτελεστικό συμβούλιο ότι η υποχρέωση αυτή είναι εκπρόθεσμη. Τότε αρχίζουν για την Ελλάδα τα σοβαρά προβλήματα, γνωστά με τους τεχνικούς όρους cross default και cross acceleration. Ο πρώτος όρος σημαίνει ότι ενδεχόμενη αθέτηση πληρωμών προς το ΔΝΤ δίνει το δικαίωμα σε ορισμένους άλλους πιστωτές, περιλαμβανομένου του ευρωπαϊκού μηχανισμού διάσωσης, να δηλώσουν και αυτοί ότι έχει χρεοκοπήσει η Ελλάδα. Ο δεύτερος όρος σημαίνει ότι έχουν το δικαίωμα να απαιτήσουν αποπληρωμή αμέσως όλου του ποσού του δανείου. Σε αντίθεση με το cross default που ενεργοποιείται αυτόματα, η καταβολή αμέσως όλων των δανεικών, απαίτηση που προκαλέι τρομακτικά προβλήματα, αποτελεί επιλογή κάθε ξεχωριστού πιστωτή. Συνήθως όμως αν ενεργοποιήσει ένας πιστωτής αυτές τις ρήτρες, τότε ακολουθούν οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους, αν όχι όλοι.

– Τι συνέπειες θα είχε για τις ελληνικές τράπεζες η χρεοκοπία;

– Εξαρτάται από τη στάση της ΕΚΤ και από το ποιον πιστωτή δεν θα έχει πληρώσει η Ελλάδα. Με τη φυγή καταθέσεων που πλήττει τις ελληνικές τράπεζες, μόνο η έκτακτη παροχή ρευστότητας (ELA) τις διατηρεί ανοιχτές. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, άφησε να εννοηθεί την προηγούμενη εβδομάδα ότι ο ELA θα παρέχεται όσο παραμένουν φερέγγυες οι τράπεζες και εξακολουθούν να έχουν επαρκείς εγγυήσεις. Κατά τον Γκάμπριελ Στερν, επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης της Capital Economics, η αξιολόγηση της φερεγγυότητας των τραπεζών, ιδίως όσων χρησιμοποιούν ELA, είναι υποκειμενικό ζήτημα. Ομως ενδεχόμενη αποτυχία αποπληρωμής της ΕΚΤ τον Ιούλιο και τον Αύγουστο το πιθανότερο είναι ότι θα έχει ως αποτέλεσμα την αναστολή του ELA, σύμφωνα με τον Κρις Ατφιλντ, στρατηγικό αναλυτή της HSBC Holdings. Με τη σειρά της η διακοπή παροχής ELA είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα πυροδοτούσε μαζική ανάληψη καταθέσεων κάτι που θα ανάγκαζε την κυβέρνηση να επιβάλει ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων. Διακοπή του ELA θα προκαλούσε πιθανότατα και η αθέτηση πληρωμών προς τις ελληνικές τράπεζες.

– Πώς θα λειτουργούσε η επιβολή ελέγχου στην κίνηση κεφαλαίων;

– Στην περίπτωση της Ελλάδας όχι πολύ καλά, διότι σε αντίθεση με την Κύπρο όπου επιβλήθηκε πριν από δύο χρόνια και ήρθη πρόσφατα, η Ελλάδα έχει πορώδη σύνορα. Οι έλεγχοι θα σταματούσαν τη φυγή κεφαλαίων μέσω των τραπεζών, όχι όμως απαραίτητα και τη μεταφορά μετρητών που έχουν αποσύρει οι Ελληνες από τις τράπεζές τους.

– Τι θα συνέβαινε στις ελληνικές επιχειρήσεις;

– Πιθανότατα, ύστερα από ενδεχόμενη χρεοκοπία του κράτους, θα ακολουθήσουν χρεοκοπίες εταιρειών. Οι πιστωτές τους εύκολα θα κατασχέσουν τα περιουσιακά στοιχεία των ελληνικών εταιρειών στο εξωτερικό, αν και δεν υπάρχουν πολλά απ’ αυτά. Η πρώην Coca-Cola Hellenic Bottling έχει πλέον μετονομαστεί σε Coca-Cola HBC AG και έχει την έδρα της στην Ελβετία. Επίσης, η επιβολή ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίου πιθανώς θα συνοδευόταν και από άλλα μέτρα, όπως εντολή προς τις επιχειρήσεις να μεταφέρουν τα ευρώ που έχουν στο εξωτερικό στην Ελλάδα και απαγόρευση καταβολής μερισμάτων. Η κυβέρνηση θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιήσει υποσχετικές ώστε να αντικαταστήσει τα ευρώ που της λείπουν.

– Θα μπορούσε η Ελλάδα να χρεοκοπήσει και να παραμείνει στο ευρώ;

– Η έξοδος από το ευρώ θα ήταν εφικτή μόνο εάν η Ελλάδα εγκατέλειπε την Ευρωπαϊκή Ενωση, σύμφωνα με τον Γιάννη Μανουηλίδη του Allen & Overy, ο οποίος προσθέτει ότι αυτό θα ήταν πολύ άσχημο για την Ενωση και για αυτό θα προσπαθήσει να το αποτρέψει. Συνοπτικά, το πιθανότερο είναι ότι η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα είναι χαοτική, επίπονη και μακρά διαδικασία για όλους τους εμπλεκομένους, με τους Ελληνες να υποφέρουν περισσότερο από τους εταίρους τους και τους δικηγόρους να πλουτίζουν.