ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Αποψη: Σφίγγει ο κλοιός

apopsi-sfiggei-o-kloios-2165134

Από τις περιπτώσεις που αντιμετωπίζουμε στο φορολογικό τμήμα της ASnetwork, είναι προφανές ότι έχουν εντατικοποιηθεί οι έλεγχοι από το ΣΔΟΕ και το ΚΕΦΟΜΕΠ (Κέντρο Ελέγχου Φορολογουμένων Μεγάλου Πλούτου) και οι ενδείξεις είναι ότι θα γίνουν αποτελεσματικότεροι δεδομένου ότι:

Οι φορολογικές αρχές διαθέτουν λογισμικό που επιτρέπει πιο σύγχρονες μεθόδους διασταυρώσεων, με τραπεζικούς λογαριασμούς, πληρωμές και δηλωθέντα εισοδήματα.

Εντός του 2017 θα ισχύσει η αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών για δεδομένα του 2016 μεταξύ πολλών κρατών (Κύπρος, Βουλγαρία, Αγγλία, Λουξεμβούργο κ.λπ.), ενώ από το 2018 για δεδομένα του 2017 για ορισμένα άλλα κράτη όπως Ελβετία, Παναμάς, Μονακό, Σιγκαπούρη κ.λπ. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα θα λαμβάνει πληροφορίες από τα κράτη αυτά για τραπεζικούς λογαριασμούς Ελλήνων φορολογουμένων. Σχετικός Νόμος 4378/2016.

Οι φορολογικές αρχές έχουν άμεση πρόσβαση στους τραπεζικούς λογαριασμούς και οι περισσότεροι πλέον έλεγχοι συνοδεύονται και από «άνοιγμα» όλων των τραπεζικών λογαριασμών του ελεγχόμενου στην ημεδαπή.

Οι οικονομικοί εισαγγελείς έχουν τη δυνατότητα να δεσμεύσουν τραπεζικούς λογαριασμούς, τίτλους χρηματιστηριακών προϊόντων, περιεχόμενο θυρίδων και άλλα περιουσιακά στοιχεία, όπου υπάρχουν υπόνοιες φοροδιαφυγής και το κάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και αν δεν έχει κληθεί για να «απολογηθεί» ο φορολογούμενος. Είναι χαρακτηριστικό ότι πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων έκρινε ότι είναι νόμιμες οι έφοδοι σε σπίτια φοροφυγάδων ακόμα και αν στηρίζονται σε παρανόμως αποκτηθέντα στοιχεία π.χ. κλοπής όπως η λίστα Λαγκάρντ.

Με την ολοκλήρωση του ελέγχου και τον καταλογισμό των φόρων στις περισσότερες περιπτώσεις ξεκινά αυτεπαγγέλτως και η ποινική δίωξη που προβλέπει ιδιαίτερα αυστηρές ποινές. Εχουν επίσης αυτοματοποιηθεί οι ποινικές κυρώσεις για οφειλές άνω των 100.000 ευρώ που η πληρωμή τους καθυστερεί για πάνω από 4 μήνες.

Η αναμενόμενη από το 2017 εφαρμογή του Περιουσιολογίου ως και η «εθελοντική φορολογική συμμόρφωση» θα δώσουν τη δυνατότητα στις φορολογικές ελεγκτικές αρχές να εντοπίζουν ευχερέστερα περιπτώσεις φοροδιαφυγής.

Σημειωτέον ότι για τα ποσά που θα καταλογίσει ο έλεγχος (με την Οριστική Πράξη Προσδιορισμού Φόρου) ως αποκρυβέν εισόδημα, ο πρόσθετος φόρος μπορεί να είναι 40-45% ανάλογα με τις ελεγχόμενες χρήσεις και με τις προσαυξήσεις μπορεί να ανέλθει μέχρι 120% του φόρου, ανεβάζοντας τη συνολική επιβάρυνση περίπου στο 90% της «φοροδιαφυγής».

Ο έλεγχος ξεκινάει με την κοινοποίηση του «ΑΙΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ» με το οποίο καλείται ο φορολογούμενος να υποβάλει εντός 5 εργάσιμων ημερών πληθώρα στοιχείων όπως:

• Τραπεζικούς λογαριασμούς του στην ημεδαπή και αλλοδαπή συμπεριλαμβανομένων αυτών που ήταν συνδικαιούχος.

• Χρηματοοικονομικά προϊόντα (ομόλογα, repos κ.λπ.).

• Συμμετοχές σε αλλοδαπές εταιρείες.

• Συμβόλαια που αφορούν το Ε9.

• Συμφωνητικά μίσθωσης.

• Δανειακές συμβάσεις και στοιχεία αποπληρωμής δανείων.

• Συμβόλαια αγοράς και πώλησης άλλων περιουσιακών στοιχείων.

• Αν έχουν «ανοίξει» οι τραπεζικοί του λογαριασμοί, καλείται να υποβάλει αποδεικτικά στοιχεία για την πηγή και αιτία των καταθέσεων (πιστώσεων) αλλά και τον προορισμό των ποσών που χρεώνονται (αναλήψεις).

Επειδή η εμπειρία μας είναι ότι από τη λήψη του «ΑΙΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ», ο φορολογούμενος εκτός από τον πανικό, αντιμετωπίζει δυσχέρειες στη συγκέντρωση των στοιχείων που ζητούνται από την ελεγκτική αρχή, προτείνεται σε όσους πιθανολογούν ότι μπορεί να κληθούν για έλεγχο, να προετοιμάζονται. Οι κυριότερες από τις ενέργειες προετοιμασίας που μπορεί να γίνουν είναι:

• Κατάρτιση από λογιστή ή φοροτεχνικό της «Κατάστασης Διαθεσίμου Κεφαλαίου» από τις φορολογικές δηλώσεις του φορολογουμένου και της συζύγου του, λαμβάνοντας υπόψη ιδιαίτερα τις διευκρινίσεις του υπουργείου (αρ. πρωτ. ΔΕΑΦ Α’ 1144110 ΕΞ 2015/5.11.2015). Αυτή η κατάσταση είναι χρήσιμη, για ποσά που δεν αποδεικνύεται η προέλευσή τους και κατ’ αρχάς θεωρούνται από τον έλεγχο ως «Προσαύξηση Περιουσίας», μπορεί όμως να δικαιολογηθούν στον βαθμό που υπερκαλύπτονται από μη αναλωθέν κεφάλαιο.

• Λήψη από τις τράπεζες βεβαιώσεων για τα υπόλοιπα των τραπεζικών λογαριασμών στις 31 Δεκ. 1999, αφού η ελεγκτική αρχή δέχεται τα σχετικά υπόλοιπα.

• Ανάλυση των τραπεζικών κινήσεων, για όποια περίοδο πιθανολογεί ο φορολογούμενος ότι θα ελεγχθεί, με στόχο να εντοπίσει καταθέσεις που:
– Δικαιολογούνται από δηλωθέντα εισοδήματα (μισθούς, αμοιβές κ.λπ.).
– Προέρχονται από δάνεια.
– Προέκυψαν από πωλήσεις μετοχών, ομολόγων, ή περιουσιακών στοιχείων.
– Είναι από μερίσματα ή τόκους ή λήψη/ανανέωση προθεσμιακών καταθέσεων.
– Αφορούν άλλες συναλλαγές οι οποίες είναι προβληματικές, όπως άτυπες δωρεές, αδήλωτα εισοδήματα κ.λπ.

Αφορούν σε περιπτώσεις αγορών ή πωλήσεων ακινήτων που η δηλωθείσα και φορολογηθείσα αξία υπολείπεται αυτής που πραγματικά κατεβλήθη.

• Ανάλυση πληρωμών (αναλήψεων) προς συγγενικά πρόσωπα ή τρίτους για επαγγελματικές δαπάνες.
• Εντοπισμός καταθέσεων ή αναλήψεων που μπορεί να θεωρηθούν δωρεές π.χ. καταβολές προς τέκνα, γονείς ή άλλους συγγενείς. Σημειωτέον ότι μέχρι 1.4.2008 οι δωρεές σε χρήμα μέχρι 150.000 ευρώ μεταξύ συγγενών α΄ βαθμού ήταν αφορολόγητες, ενώ μετά την 1.4.2008 φορολογούνται με 10%.
• Τεκμηρίωση των προαναφερομένων κινήσεων με τα σχετικά δικαιολογητικά όπως συμβόλαια, αποδείξεις, εντάλματα, παραστατικά τραπεζών, συμβάσεις κ.λπ., η συγκέντρωση των οποίων είναι πολλές φορές δυσχερής, ιδιαίτερα αν αφορούν παλαιά έτη π.χ. 2000-2012.

Στόχος των προαναφερομένων ενεργειών είναι να απομονωθούν συναλλαγές οι οποίες ενδέχεται να θεωρηθούν ως προσαύξηση περιουσίας και να εξεταστούν οι συνέπειες αλλά και οι πιθανοί τρόποι αντιμετώπισης σε περίπτωση ελέγχου.

* Ο κ. Γ. Σαμοθράκης είναι ορκωτός ελεγκτής λογιστής, φοροτεχνικός.