ΕΡΕΥΝΕΣ

Το πλοίο «φάντασμα» με το ελληνικό παρελθόν

alta7
alta0
alta01

Τον Νοέμβριο του 2017 το φορτηγό πλοίο «Alta», με σημαία Τανζανίας και νηολόγιο Ζανζιβάρης, ξεκινούσε το μακρύ και φιλόδοξο ταξίδι του από τη ράδα του Πειραιά με τελικό προορισμό την Αϊτή. Δεν θα έφτανε μακριά. Νοτιοδυτικά από το ακρωτήριο Ταίναρο παρουσίασε μηχανική βλάβη και έμεινε ακυβέρνητο. Χρειάστηκε η συνδρομή του ρυμουλκού «Christos XIII» για να οδηγηθεί με ασφάλεια, μαζί με το δεκαμελές πλήρωμά του, αρχικά στο λιμάνι της Καλαμάτας και έπειτα σε ναυπηγείο του Σαρωνικού για επισκευές. Πέρασαν μήνες μαστορέματος και καθήλωσης μέχρι να βάλει ξανά ρότα για την Καραϊβική.

Στις 16 Φεβρουαρίου 2020, κάποιος δρομέας εντόπισε στο Μπαλικότον της Ιρλανδίας ένα παράξενο θέαμα. Τα κύματα είχαν ξεβράσει στην ακτή το σκουριασμένο μεταλλικό κουφάρι ενός παλετάδικου. Στο κατάστρωμα δεν υπήρχε ίχνος ζωής. Ηταν το «Alta». Στη δεύτερη απόπειρά του να φτάσει από την Ελλάδα στην Αϊτή, τον Οκτώβριο του 2018, είχε καταφέρει να βγει από τη Μεσόγειο και να βρεθεί στη μέση του Ατλαντικού, όπου εξέπεμψε σήμα κινδύνου. Προδόθηκε, ξανά, από τη μηχανή του. Το πλήρωμά του διασώθηκε, αλλά αυτή τη φορά κανένα ρυμουλκό δεν εμφανίστηκε για να το ελλιμενίσει. Βολόδερνε επί μήνες στην ανοιχτή θάλασσα, μη επανδρωμένο. Ενα πλοίο-φάντασμα. Ωσπου η καταιγίδα «Ντένις» το κάρφωσε στα βράχια της Ιρλανδίας.

Αγνώστου πλοιοκτήτη

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς στη ναυσιπλοΐα είναι συχνά θολό. Σημαίες ευκαιρίας και υπεράκτιες εταιρείες μπορεί να δυσκολέψουν τον εντοπισμό του πραγματικού πλοιοκτήτη. Ακόμη δεν είναι ξεκάθαρο ποιος βρίσκεται σήμερα πίσω από το «Alta», ποιο ήταν το τελευταίο εμπόρευμα που μετέφερε ή εάν ταξίδευε κενό φορτίου. Ωστόσο, υπάρχουν στοιχεία που φωτίζουν το ελληνικό παρελθόν του. Η «Κ» παρουσιάζει τις περιπετειώδεις πλεύσεις του στο Αιγαίο, τότε που μετέφερε κεραμίδια και άλλα δομικά υλικά έχοντας άλλο όνομα στην πρύμνη και στην πλώρη του.

Το μήκους 77 μέτρων φορτηγό πλοίο κατασκευάστηκε το 1976 στη Νορβηγία. Μέχρι το 1993 άλλαξε τρία ονόματα: «Tanager», «Pomor Murman», «Polar Trader». Στην Ελλάδα φαίνεται πως φτάνει στις αρχές του 2000, ως απόκτημα της εταιρείας Avantis του Αντώνη Αγραφιώτη (ο οποίος απεβίωσε το 2017), με έδρα τη Χαλκίδα. Το πλοίο βαφτίστηκε αρχικά «Avantis II» και έπειτα από χρόνια μετονομάστηκε σε «Avantis I». Εφερε, τότε, ελληνική σημαία. «Τα πλοία που απαρτίζουν τον στόλο της εταιρείας είναι όλα καινούργια, τύπου Pallet Carrier Three Decks, εξοπλισμένα με τελευταίας τεχνολογίας ηλεκτρονικά μηχανήματα και επανδρωμένα με έμπειρα και ικανά στελέχη, αξιωματικούς και πλήρωμα», έγραφε η –ανενεργή σήμερα– ιστοσελίδα της ομώνυμης ελληνικής εταιρείας.

Τον Νοέμβριο του 2004 το «Avantis III», παρόμοιου τύπου φορτηγό πλοίο της ίδιας ελληνικής εταιρείας, το οποίο είχε κατασκευαστεί στο ίδιο ναυπηγείο της Νορβηγίας, ναυάγησε έπειτα από πρόσκρουση στη νησίδα Δορούσα στον Αργοσαρωνικό. Μετέφερε δομικά υλικά από το Μεσολόγγι με τελικό προορισμό την Κύπρο. Βυθίστηκε μέσα σε 20 λεπτά, ενώ έχασε τη ζωή του ο 35χρονος μάγειρας Βασίλης Κορώνης. Τον Φεβρουάριο του 2011, το «Avantis II» (σημερινό «Alta») προσάραξε σε αμμώδη αβαθή κατά τον απόπλου του από το λιμάνι του Ναυπλίου. Μετέφερε 1.487 τόνους κεραμίδια, τα οποία επρόκειτο να παραδώσει στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

Το 2015 άλλαξε διαχειρίστρια εταιρεία, μετονομάστηκε σε «Elias» και έφερε πλέον σημαία Παναμά. Τον επόμενο χρόνο επιθεωρήθηκε στον Πειραιά από στελέχη θυγατρικής ναυτιλιακής εταιρείας του εξωτερικού, τα οποία σκέφτονταν να το εντάξουν στον στόλο τους. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», το φορτηγό πλοίο δεν τους είχε φανεί κακό ως κατασκευή. Η αγορά όμως δεν προχώρησε, καθώς κρίθηκε ότι η εταιρεία δεν είχε κατάλληλο φορτίο για τέτοιου τύπου πλοίο. Βάσει άλλης εκδοχής, η οποία δεν κατέστη εφικτό να επιβεβαιωθεί από την «Κ», το επόμενο διάστημα το παλετάδικο πέρασε στα χέρια Αιγύπτιων ναυτικών πρακτόρων, οι οποίοι φέρονται να ξόδεψαν αρκετά χρήματα σε επισκευές.

Βοήθεια από αέρος

Το φθινόπωρο του 2017 άλλαξε εκ νέου όνομα σε «Alta». Στις 30 Σεπτεμβρίου του επόμενου έτους, κατά τη δεύτερη απόπειρα πλεύσης από την Ελλάδα προς την Αϊτή, το πλήρωμά του ειδοποίησε την αμερικανική ακτοφυλακή. Ενημέρωσαν ότι επί δύο εβδομάδες αντιμετώπιζαν μηχανική βλάβη που δεν μπορούσαν να επιδιορθώσουν. Είπαν ότι τους απέμεναν τρόφιμα μόνο για δύο ημέρες ακόμη και νερό για άλλες 15. Δεν είχαν τραύματα, ήταν καλά στην υγεία τους, αλλά συνέχιζαν την πορεία τους καταμεσής του ωκεανού ακυβέρνητοι. Στις ΗΠΑ οργανώθηκε σχέδιο διάσωσης. Αρχικά η βοήθεια έφτασε από αέρος. Στις 2 Οκτωβρίου 2018, ένα αεροπλάνο τύπου C-130 έριξε πακέτα με προμήθειες στο πλήρωμα του «Alta».


Αεροπλάνο της Αμερικανικής ακτοφυλακής ρίχνει προμήθειες σε τρόφιμα για το πλήρωμα του «Alta». Κάτω η φωτογραφία που έδωσε στη δημοσιότητα το αμερικανικό λιμενικό το 2018, στην οποία φαίνονται και οι δέκα διασωθέντες ναυτικοί του «Alta» μετά τη διάσωσή τους. TODD BEHNEY

Το φορτηγό πλοίο βρισκόταν 1.380 ναυτικά μίλια ανοιχτά των Βερμούδων, όταν παρενέβη το σκάφος «Confidence» του αμερικανικού λιμενικού. Εκκένωσαν το «Alta» από το δεκαμελές πλήρωμα, ναυτικούς από Παναμά, Ονδούρα και Ελλάδα, και τους μετέφεραν με ασφάλεια στο Πουέρτο Ρίκο. Επρεπε να δράσουν γρήγορα, καθώς το ακυβέρνητο πλοίο βρισκόταν στην τροχιά του τυφώνα «Λέσλι».

Παρά την επικοινωνία των αμερικανικών αρχών με την πλοιοκτήτρια εταιρεία, κανένα ρυμουλκό δεν έσπευσε να παραλάβει το «Alta». «Λόγω καιρικών συνθηκών και περιορισμών στον εξοπλισμό μας, δεν θα ήταν ασφαλές να ρυμουλκήσουμε το πλοίο κατά την επιχείρηση διάσωσης», δηλώνει στην «Κ» η εκπρόσωπος του αμερικανικού λιμενικού Σάνον Κίρνεϊ. Επισημαίνει δε ότι λόγω της θέσης του πλοίου και της σημαίας του δεν ήταν στη δική τους δικαιοδοσία οποιαδήποτε άλλη ενέργεια. Η «Κ» ζήτησε από το αμερικανικό λιμενικό τη λίστα με τα ονόματα των διασωθέντων ναυτικών, καθώς μόνο οι δικές τους μαρτυρίες θα μπορούσαν να καλύψουν σημαντικά κενά γύρω από την υπόθεση, όπως τον τύπο της βλάβης ή τον σκοπό του ταξιδιού τους. Ωστόσο, οι αμερικανικές αρχές δεν γνωστοποιούν τα στοιχεία του πληρώματος από τη στιγμή που για αυτές το συμβάν θεωρείται λήξαν.

Εικόνες από την επιχείρηση διάσωσης των ναυτικών.

Μετά την επιχείρηση διάσωσης, το «Alta» συνέχισε το μοναχικό ταξίδι του στην ανοιχτή θάλασσα. Σε ειδησεογραφικές ιστοσελίδες που ειδικεύονται στα ναυτιλιακά νέα εμφανίστηκε η πληροφορία ότι το πλοίο κατελήφθη από αγνώστους μέχρι να αφεθεί ξανά στον ωκεανό. Ωστόσο, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής κανένα δεδομένο που να επιβεβαιώνει αυτό το σενάριο. Τον Σεπτέμβριο του 2019, το βρετανικό παγοθραυστικό «HMS Protector» ανέβασε στο Twitter φωτογραφίες του «Alta» αναφέροντας ότι το εντόπισε να πλέει μη επανδρωμένο. Λίγους μήνες αργότερα, η περιπετειώδης διαδρομή του έληξε στις βραχώδεις ακτές της Ιρλανδίας.

Αν και σπάνια, η ιστορία του «Alta» δεν είναι μοναδική. Τον Ιανουάριο του 1976 η «Κ» έγραφε ότι οι ναυτικοί του ελληνικού φορτηγού «Ευγενία Κ.» ψάρεψαν πλοίο-φάντασμα 120 μίλια νοτίως του Ντακάρ. Ηταν το ισπανικό πλοίο «Ριομπεσάγια». Σύμφωνα με το δημοσίευμα της εποχής, «από την έρευνα στο αδέσποτο σκάφος προέκυψε ότι είχε προηγηθεί πυρκαγιά στο μηχανοστάσιο και στα διαμερίσματα του πληρώματος. Ερεύνησαν τη γύρω περιοχή για τυχόν ανεύρεση ναυαγών, χωρίς αποτέλεσμα. Εσβησαν τις εστίες φωτιάς και το ρυμούλκησαν. Εκαναν την τύχη τους, γιατί σύμφωνα με τα διεθνώς κρατούντα το εγκαταλελειμμένο πλοίο θα το μοιραστούν κατά το ένα δεύτερο ο πλοιοκτήτης του “Ευγενία Κ.”, κατά το ένα τέταρτο ο πλοίαρχος και κατά το υπόλοιπο τέταρτο το πλήρωμα του ελληνικού σκάφους».