ΑΛΕΞΗΣ ΠΑΤΕΛΗΣ

Γιατί το diversity δεν είναι (μόνο) αυτό που νομίζουμε

Πώς η διαφορετικότητα μπορεί να φέρει προστιθέμενη αξία στην οικονομία και στη διεθνή εικόνα της χώρας.

Γιατί το diversity δεν είναι (μόνο) αυτό που νομίζουμε

Ναι, το 2020 ήταν η χρονιά της πανδημίας. Ωστόσο, το θέμα της διαφορετικότητας συνέχισε να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας με πολλούς τρόπους. Στις ΗΠΑ το οικονομικό επιτελείο του προέδρου Μπάιντεν περιλαμβάνει τέσσερις γυναίκες και τρία μέλη της αφροαμερικανικής κοινότητας. Το κίνημα #BlackLivesMatter γιγαντώθηκε και εξαπλώθηκε. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κομισιόν εξέδωσε την πρώτη στρατηγική για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ.

Στην Ελλάδα εξελέγη η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Νομοθετήθηκε η υποχρεωτική συμμετοχή κατά τουλάχιστον 25% των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια των εισηγμένων εταιρειών. Για πρώτη φορά συμμετέχουν στην κυβέρνηση ανοιχτά ΛΟΑΤΚΙ άτομα. Και ξεκινάει το εθνικό σχέδιο δράσης για τα δικαιώματα ατόμων με αναπηρία. Όμως ο δρόμος παραμένει μακρύς.

Πέρα όμως από το θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η διαφορετικότητα και η συμπεριληπτικότητα έχουν διεισδύσει και στον κόσμο της επιχειρηματικότητας και της οικονομίας. Αλλά και στην εξωτερική πολιτική χωρών. Στη Φινλανδία τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν κορμό της εξωτερικής πολιτικής της χώρας.

Πολυεθνικές επικεντρώνονται και διαφημίζουν θέματα διαφορετικότητας, επενδυτές αναλύουν εταιρείες με βάση την πρόοδό τους στη διαφορετικότητα και παραδοσιακές συντηρητικές εφημερίδες όπως η Wall Street Journal αρθρογραφούν εκτεταμένα επί του θέματος. 

Διαφορετικότητα ίσον πλούτος

Γιατί όλα αυτά; Διότι η διαφορετικότητα φέρνει και το κέρδος. Για παράδειγμα, σε έρευνά της η συντηρητική WSJ κατέληξε ότι οι 20 εταιρείες με τη μεγαλύτερη ποικιλομορφία είχαν περιθώριο κέρδους 4 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από αυτές με τη μικρότερη. Η λογική είναι απλή: η διαφορετικότητα φέρνει μαζί της μεγαλύτερο εύρος ιδεών και άρα βελτιώνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Γράφει η WSJ: «Η συμπεριληπτικότητα δημιουργεί μακροπρόθεσμα προστιθέμενη αξία για τους μετόχους. Πολύ συχνά βλέπουμε εταιρείες να αποτυγχάνουν ή να παίρνουν λάθος αποφάσεις διότι η διοίκησή τους αποτελείται από άτομα που σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο ή που δεν θέλουν ή δεν μπορούν να αλλάξουν το status quo». Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι, σήμερα, μία από τις δουλειές με τη μεγαλύτερη ζήτηση σε πολυεθνικές εταιρείες είναι αυτή των μάνατζερ «ποικιλομορφίας και συμπεριληπτικότητας» (diversity & inclusion).

Είναι τουλάχιστον δύο τα οικονομικά επιχειρήματα: πρώτον, οι διακρίσεις αποκλείουν τμήμα του πληθυσμού. Ως αποτέλεσμα, μια επιχείρηση δεν μπορεί να φτάσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων της αν δεν μπορεί να προσελκύσει ή να κρατήσει το ανθρώπινο δυναμικό που χρειάζεται. Ο καπιταλισμός και η οικονομική ανάπτυξη που φέρνει ευδοκιμεί σε περιβάλλον αξιοκρατίας. Για να επιτύχεις όμως την αξιοκρατία, χρειάζεσαι ίσες ευκαιρίες και, εάν δεν υπάρχουν, πρέπει να τις δημιουργήσεις.
 
Δεύτερον, η ποικιλομορφία στη λήψη των αποφάσεων απομακρύνει το groupthink και οδηγεί σε καλύτερες αποφάσεις. Όταν σε ένα τραπέζι καθίσουν άνθρωποι με παρόμοιες καταβολές και εμπειρίες, καταλήγουν και σε παρόμοια συμπεράσματα. Αν όμως προσθέσεις κάτι διαφορετικό, η σύνθεση θα οδηγήσει σε μια καλύτερη και πιο στέρεη απόφαση. Όταν είμαστε όλοι ίδιοι, ίδιο είναι και το αποτέλεσμα.

giati-to-diversity-den-einai-mono-ayto-poy-nomizoyme0
Ο υποψήφιος για το προεδρικό χρίσμα των Δημοκρατικών Πιτ Μπούτιτζετζ αναμένεται να γίνει ο πρώτος ανοιχτά γκέι υπουργός κυβέρνησης των ΗΠΑ. Εδώ, με τον σύζυγό του σε προεκλογική συγκέντρωση στην Αϊόβα. © Todd Heisler/The New York Times

 

Η συμπεριληπτικότητα είναι και πρέπει να γίνει αναπτυξιακό εργαλείο για τη χώρα μας. Όχι μόνο επειδή είναι κοινωνικά δίκαιο. Αλλά και επειδή μας συμφέρει οικονομικά. Για παράδειγμα, μελέτη της McKinsey έδειξε πως το ΑΕΠ της Ελλάδας θα αυξανόταν κατά ένα τέταρτο, αν υπήρχε πλήρης ισοτιμία στην απασχόληση ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες. Αν θέλουμε να πετύχουμε οικονομική ανάπτυξη 4% το έτος, οι πολιτικές μας πρέπει να στοχεύουν και στο να διευρύνουμε το ενεργό εργατικό δυναμικό.

Το 2021 στο ταμείο ανάκαμψης σχεδιάζουμε δράση κατάρτισης για την καταπολέμηση διακρίσεων σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου και πολιτικές για την ισορροπία ανάμεσα στην οικογενειακή και την προσωπική ζωή. Το εθνικό σχέδιο δράσης για την ισότητα. Καλούμε και τον ΣΕΒ και άλλους εργοδοτικούς φορείς να αγκαλιάσουν την ιδέα της συμπεριληπτικότητας με ενεργές δράσεις και πολιτικές.
Όχι επειδή τους αναγκάζει κάποιος, αλλά επειδή είναι και προς το δικό τους οικονομικό συμφέρον.

Διαφορετικότητα και soft power

Σύντομα στη χώρα μας θα ξεκινήσει να λειτουργεί αυτόνομα το Global Compact Hellas, μια πρωτοβουλία του ΟΗΕ που πιστοποιεί επιχειρήσεις των οποίων η λειτουργία συμβαδίζει με την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Είμαστε βέβαιοι ότι πολλές επιχειρήσεις, ιδίως οι πιο εξωστρεφείς, αλλά και όσες δραστηριοποιούνται στον τουρισμό, έχουν μόνο να επωφεληθούν από τέτοιες πρωτοβουλίες. Εξάλλου, το τουριστικό μας προϊόν εξαρτάται και από την εικόνα που παρουσιάζουμε στον επισκέπτη. Ο τουρισμός υψηλής προστιθέμενης αξίας είναι και ο συμπεριληπτικός τουρισμός.

Η «ήπια δύναμη» της χώρας προκύπτει και από την ισχύ που αντλεί από την ανεκτικότητα στο διαφορετικό. Ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής, που χαρακτηρίζεται από «τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών» (Άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση) είναι και ο ελληνικός τρόπος ζωής. Η Ελλάδα έχει ρόλο να παίξει στον χώρο των Βαλκανίων. Πολιτικό αλλά και κοινωνικό. Αλλά και στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο γίγνεσθαι. Ως μια χώρα σύγχρονη και προοδευτική, που βρίσκεται μπροστά στις παγκόσμιες αλλαγές.

Φέτος θα γιορτάσουμε τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821. Η διεθνής εικόνα της χώρας δεν καθορίζεται μόνο από τη στρατιωτική, τη διπλωματική ή την οικονομική μας δύναμη. Αλλά και από τον σεβασμό που δείχνουμε στον συνάνθρωπό μας. Το παζλ που συνθέτει την Ελλάδα σήμερα είναι όμορφο από πολλές και διαφορετικές πλευρές. Και δεν μπορεί να λείψει κανένα κομμάτι, όσο μικρό κι αν είναι αυτό. ■

* Ο Αλέξης Πατέλης είναι προϊστάμενος του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού.