ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Ο ανιχνευτής «κοιτάζει» ξανά το σύμπαν

gkat_11_2801_page_1_image_0003

Ενας ιστορικός περίπατος ολοκληρώθηκε στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Χθες επισκευάστηκε όργανο αξίας δύο δισ. δολαρίων, το οποίο «κοιτάζει» το σύμπαν προκειμένου να αποκρυπτογραφήσει τα μυστικά του. Ο ανιχνευτής κοσμικών ακτίνων (Alpha Magnetic Spectrometer) παρουσίασε διαρροή, η οποία αποκαταστάθηκε πλήρως και αναμένεται να συνεχίσει την αναζήτηση αντιύλης και σκοτεινής ύλης μέσα στις επόμενες ημέρες. Η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα που παρακολουθεί τα τεκταινόμενα, ανέπνευσε με ανακούφιση, όταν ο Αμερικανός αστροναύτης Αντριου Μόργκαν και ο Ιταλός συνάδελφός του Λούκα Παρμιτάνο ολοκλήρωσαν την εργασία τους. Ηταν ο τέταρτος και τελευταίος διαστημικός περίπατος από τον Νοέμβριο, όταν άρχισαν τις προσπάθειες αποκατάστασης του προβληματικού συστήματος ψύξης του οργάνου. Ωστόσο, το κέντρο ελέγχου της αποστολής επισήμανε ότι είναι πολύ νωρίς για να θεωρηθεί πλήρως επιτυχής η εργασία των δύο αστροναυτών, τονίζοντας ωστόσο «ότι τα πράγματα βαίνουν καλώς».

Τον περασμένο μήνα, οι δύο αστροναύτες είχαν τοποθετήσει νέες αντλίες ψυκτικού μέσου στο φασματόμετρο, το οποίο έλεγξαν για διαρροές το Σάββατο. Ο Παρμιτάνο αμέσως αντιλήφθηκε ότι υπήρχε διαρροή σε έναν από τους σωλήνες, τον πρώτο που έλεγξε, και την αποκατέστησε σφίγγοντας τη στρόφιγγα. Ωστόσο, έπειτα από υποχρεωτική αναμονή διάρκειας μιας ώρας, η διαρροή εξακολουθούσε και για μια ακόμα φορά ο Παρμιτάνο έσφιξε τη στρόφιγγα.

Ωστόσο, αυτό που φαινομενικά είναι τόσο απλό, για το κέντρο ελέγχου ήταν κρίσιμο. Η NASA χαρακτήρισε τους διαστημικούς περιπάτους για την επισκευή του φασματόμετρου ως «ό,τι πιο πολύπλοκο» μετά τις αποστολές για την επισκευή του διαστημικού τηλεσκοπίου Χαμπλ πριν από είκοσι χρόνια. Εν αντιθέσει με το Χαμπλ, αυτό το φασματόμετρο δεν είχε κατασκευαστεί ώστε να μπορεί να επιδιορθωθεί σε τροχιά. Ετσι, όταν άρχισε να δυσλειτουργεί το 2014, η Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία χρειάστηκε χρόνια για να επινοήσει ένα σχέδιο αποκατάστασής του.

Προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο μιας νέας διαρροής οι σωλήνες του φασματόμετρου, που έφτασε στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό το 2011, πρόκειται να γεμίσουν την Κυριακή με μεγαλύτερη ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα. Η μία αντλία θα τεθεί και πάλι σε λειτουργία τη Δευτέρα και οι υπόλοιπες τρεις την Τρίτη, γεγονός που σημαίνει ότι το πανάκριβο όργανο θα ξαναρχίσει να επιθεωρεί το σύμπαν την Τετάρτη. Το βάρους 6.800 κιλών φασματόμετρο μεταφέρθηκε στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό με το προτελευταίο δρομολόγιο του διαστημικού λεωφορείου και μέχρι να τεθεί εκτός λειτουργίας, στα τέλη της περασμένης χρονιάς, είχε μελετήσει περισσότερα από 148 δισεκατομμύρια κοσμικές ακτίνες. Τώρα οι επισκευές που έγιναν θα επιτρέψουν στο όργανο να εξακολουθήσει να λειτουργεί για πέντε έως δέκα χρόνια. Ο αρχικός του σχεδιασμός προέβλεπε ότι θα λειτουργεί για τρία χρόνια.