ΑΠΟΨΕΙΣ

Η κεντρομόλος Ευρώπη

Η αρχή της σλοβενικής προεδρίας δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ακριβώς ομαλή. Ο συγκρουσιακός πρωθυπουργός της χώρας, Γιάνεζ Γιάνσα, κατάφερε να εκνευρίσει το Κολέγιο των Επιτρόπων, που φιλοξένησε την περασμένη εβδομάδα, δείχνοντας φωτογραφία δικαστών μαζί με Σοσιαλδημοκράτες ευρωβουλευτές και ισχυριζόμενος ότι δρουν ως μέρος της αντιπολίτευσης. Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Φρανς Τίμερμανς, απέσχε από την οικογενειακή φωτογραφία σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, άκουγε τον Γιάνσα αγέλαστη στην κοινή τους συνέντευξη Τύπου και στη συνέχεια ανέδειξε τα σημεία τριβής μεταξύ των Βρυξελλών και της Λιουμπλιάνας, όσον αφορά την ελευθερία του Τύπου, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τις ευρωπαϊκές αξίες γενικότερα. Την επόμενη ημέρα, ο Γιάνσα προκάλεσε αμηχανία στους Ευρωπαίους ανταποκριτές, δείχνοντάς τους ένα εκτενές βίντεο με κεντρικό ισχυρισμό ότι η πραγματική απειλή για την ελευθερία του Τύπου στη χώρα του είναι η αντιπολίτευση.

Ο Σλοβένος πρωθυπουργός, όμως, μίλησε παράλληλα για το «θαύμα» της κοινής στρατηγικής για τα εμβόλια και εξήρε την ταχύτητα με την οποία αντέδρασε η Ε.Ε. στις οικονομικές συνέπειες της πανδημίας, με επιστέγασμα το Ταμείο Ανάκαμψης. Ανέδειξε τη σημασία της πρόσδεσης των πόρων του Ταμείου με την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση. Και τόνισε την ανάγκη να συνεχίσει η Ε.Ε. να διευρύνεται και να εξάγει τις ιδέες της ελευθερίας και της δημοκρατίας, καθώς, όπως είπε, αν δεν το κάνει, θα καλύψουν άλλες δυνάμεις το κενό. Οι φυγόκεντρες δυνάμεις παραμένουν ισχυρές στην Ε.Ε. Στη Σύνοδο Κορυφής, προ δεκαημέρου, ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε είπε στον Ούγγρο ομόλογό του Βίκτορ Ορμπαν ότι αν επιμείνει στη νομοθεσία κατά της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ που προκάλεσε την οργή των περισσότερων κρατών-μελών, είναι σαν να επιλέγει την αποχώρηση από την Ενωση. Την Παρασκευή, κόμματα της λαϊκιστικής και της άκρας Δεξιάς από 16 κράτη-μέλη ανακοίνωσαν την ίδρυση μιας νέας ευρωσκεπτικιστικής συμμαχίας, με βολές κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Δικαστηρίου της Ε.Ε. και της προτεραιότητας της ενωσιακής επί της εθνικής νομοθεσίας.

Στην πράξη, ωστόσο, η απώλεια από τα θέλγητρα των κοινοτικών πόρων, από τα οφέλη  της συμμετοχής στη μεγαλύτερη κοινή αγορά στον πλανήτη και η μοναξιά –ή η εξάρτηση από άλλες δυνάμεις, λιγότερο διακείμενες στην ήπια ισχύ– που θα συνόδευαν μια ενδεχόμενη έξοδο από την Ε.Ε., δρουν καταλυτικά για τη διαφύλαξη της ακεραιότητας της Ενωσης. Η πανδημία, άλλωστε, ανέδειξε γλαφυρά τη σημασία της στρατηγικής αυτονομίας και της απεξάρτησης, για ζωτικές προμήθειες, από κράτη με διαφορετική πολιτική φιλοσοφία. Και η οδύσσεια του Brexit δρα αποτρεπτικά για οποιονδήποτε άλλον ερωτοτροπεί με φαντασιώσεις περήφανης απομόνωσης. Ο Ορμπαν και οι συνοδοιπόροι του γνωρίζουν ότι δεν έχουν πραγματική γεωπολιτική εναλλακτική. Η Ε.Ε. πρέπει να τους το υπενθυμίζει αυτό – και να μην τους επιτρέπει να υπονομεύουν την ενότητα και την ικανότητα δράσης της Ενωσης για να εξυπηρετούν τις δημαγωγικές ανάγκες τους.