ΑΠΟΨΕΙΣ

Αφήστε την αγελάδα ήσυχη!

Ο διεθνής Τύπος, στην πλειονότητά του, το χαρακτήρισε σημαντικό επίτευγμα που ανοίγει νέους δρόμους στη γεωργική παραγωγή και στην ειδική διατροφή: Ρώσοι ερευνητές ανακοίνωσαν πριν από λίγες μέρες ότι δημιούργησαν την πρώτη κλωνοποιημένη αγελάδα, της οποίας τα γονίδια τροποποίησαν ώστε το γάλα της να μην περιέχει β-λακτοσφαιρίνη, την πρωτεΐνη που προκαλεί στους ανθρώπους δυσαπορρόφηση της λακτόζης. Αγελάδα lactose-free, δηλαδή.

Τον περασμένο μήνα ο πρώτος γενετικά τροποποιημένος σολομός έφτασε στο τραπέζι των Αμερικανών καταναλωτών, έπειτα από σχετική άδεια του Οργανισμού Ελέγχου Φαρμάκων και Τροφίμων των ΗΠΑ (FDA). Η εταιρεία AquaBounty Technologies χρειάστηκε σχεδόν 25 χρόνια για να φτιάξει ένα υβρίδιο, με γονίδια μεγαλόσωμου σολομού σινούκ και μπακαλιάρου, που παράγει αυξητική ορμόνη και τον χειμώνα και φτάνει στο μέγιστο βάρος του σε 18 μήνες – αντί για τα τρία χρόνια που απαιτούνται για τους σολομούς που ζουν ελεύθεροι στη φύση. Η έγκριση που εξασφάλισε η AquaBounty αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο για περισσότερες παρεμβάσεις σε ζώα παραγωγής από ερευνητικά κέντρα, αλλά και ιδιωτικές εταιρείες, μέσω της γενετικής μηχανικής. Σούπερ ζώα ή ζώα-Φρανκενστάιν; Απειλεί την ισορροπία του οικοσυστήματος η ανεξέλεγκτη διασπορά μεταλλαγμένων γονιδίων; Είναι συμβατή με τους φυσικούς μηχανισμούς προσαρμογής; Τι θα συμβεί όταν αυτά τα ζώα, που δημιουργούνται στα εργαστήρια, απελευθερωθούν στο περιβάλλον; Η βιοηθική αφορά μόνο εμάς τους ανθρώπους και όχι τα ζώα;

Εδώ και αιώνες οι κτηνοτρόφοι επιδιώκουν να δώσουν επιθυμητά και προσοδοφόρα χαρακτηριστικά στα ζώα τους (όπως και οι γεωργοί στα φυτά τους), μέσα από το επιλεκτικό ζευγάρωμα. Είναι θεμιτό έως ένα βαθμό. Αυτή η διαδικασία, όμως, απαιτεί χρόνο. Η ευκολία που εξασφαλίζει σήμερα η τεχνολογία μάς οδηγεί σε αχαρτογράφητα νερά. Οι γνώσεις μας στον χώρο της γενετικής αυξάνονται με ασύλληπτα γρήγορους ρυθμούς, η κατανόηση, όμως, του πώς η γονιδιωματική επεξεργασία επηρεάζει έναν οργανισμό στο σύνολό του παραμένει ανεξερεύνητο πεδίο.

Προς το παρόν, κοινός παρονομαστής σε όλες αυτές τις παρεμβάσεις είναι το κέρδος (για τη βιομηχανία) και η καρτεσιανή λογική (γενικότερα), που θέλει τα ζώα μηχανές –χωρίς μυαλό, χωρίς συναισθήματα– στην υπηρεσία του ανθρώπου. Ετσι τα αντιμετωπίζουμε: σαν κινητά τηλέφωνα που κάθε τόσο χρειάζονται αναβάθμιση για να «τρέχουν» ολοένα και περισσότερα Αpps. Ή σαν αξεσουάρ. Θυμάμαι εκείνον τον ανεκδιήγητο καλλιτέχνη από το Μάλι, που το 2017, στο πλαίσιο της έκθεσης documenta, έστησε έκθεση στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών με 54 (ζωντανά) πρόβατα βαμμένα λουλακί, για να αναδείξει «την ευλογία της Αφρικής».