ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Η θεά των τοκετών και οι λεχωίδες

i-thea-ton-toketon-amp-nbsp-kai-oi-lechoides-2302919

Κύριε διευθυντά
Σε πρόσφατο κείμενό του, με θέμα «Γρίπη: οι 1.078 νεκροί από το 2009 και η ατομική ευθύνη», ο Κωνσταντίνος Καρύδης, παιδίατρος-λοιμωξιολόγος, μαθητής μου παλαιότερα στη Βαρβάκειο Πρότυπο Σχολή, αναφέρεται στο χαμηλό ποσοστό εμβολιασμού στις εγκύους, στις λεχωίδες και στις θηλάζουσες γυναίκες. Ο κειμενογράφος χρησιμοποιεί μία λόγια αλλά ωραία ιατρική λέξη, άγνωστη, εν πολλοίς, στο ευρύτερο κοινό: τη «λεχωίδα» (λεχωίς -ίδος = λεχώ -ούς, λεχώνα και λεχούσα, δηλ. γυναίκα που έχει πρόσφατα γεννήσει). Η λέξη απαντά μόνο στους επικούς ποιητές Καλλίμαχο τον Κυρηναίο (260 π.Χ.) «Υμνος εις Αρτεμιν», 127 «– εις Δῆλον», 56 και Απολλώνιο τον Ρόδιο (200 π.Χ.), καθώς και στον επιγραμματοποιό Διόδωρο τον Ταρσέα (1ος π.Χ. αι.) –υπάρχουν και οι τύποι λεχώιος, λεχῷος και λεχώια δῶρα– έχει, όμως, πανάρχαια ετυμολογική καταγωγή. Η λέξη προέρχεται από την αντίστοιχη ομηρική λέχος -ους -εος (το) <λέγω = κατακλίνομαι = κλίνη, στρωμνή, κοίτη, κρεβάτι, απ’ όπου προέρχονται οι λέξεις: ἄλοχος (α. αθρ. + λέχος) = σύζυγος (Ζ938, Ι336, ξ202), λοχεία (λοχεύω) = τοκετός, γέννα, Λοχία Αρτεμις, θεά των τοκετών, που αντικατέστησε την Ειλείθυια, καθώς και ο επιλόχειος πυρετός.

Αναστασιος Αγ. Στεφος, δ.φ., Ειδικός Γραμματέας της Πανελλήνιας Ενωσης Φιλολόγων