ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Τοίχαρχος, ο πρώτος επιστάτης κωπηλατών

Κύριε διευθυντά 
Με το άρθρο σας «Επιστρέφοντας από τον “πλουν κατά τοιχαρχίες”», την Κυριακή 22 Σεπτεμβρίου, με οδηγήσατε, για την κατανόηση του όρου, σε αναζήτηση στα λεξικά, μιας και δεν υπηρέτησα στο Πολεμικό Ναυτικό. 

Η λέξη τοιχαρχία προέρχεται από τη λέξη τοίχος, που στα αρχαία, πέρα από την κοινή σημασία, είναι η πλευρά του πλοίου. Τοιχαρχία είναι το σύνολο των κωπηλατών της μιας πλευράς και τοίχαρχος ο πρώτος της σειράς. Διαβάζουμε στο λεξικό του Σκαρλάτου Βυζαντίου (1839): Τοίχαρχος, ο άρχων του (δεξιού ή αριστερού) τοίχου της νεώς, ο πρώτος (επιστάτης) των κωπηλατών του ενός μέρους. Και στο Λεξικό του Δημητράκου: Τοιχαρχία, νεώτ. εκάστη των εις δύο ημίση διαιρέσεων του πληρώματος πολεμικού πλοίου διά την εκ περιτροπής εκτέλεσιν υπηρεσίας. Στο Πάπυρος Λαρούς αναφέρεται πως αυτός ο διαχωρισμός του πληρώματος χρονολογείται από την εποχή των ιστιοφόρων πλοίων και οι άνδρες χωρίζονται σε «δεξιότοιχους» και «αριστερότοιχους», ο δε τοίχαρχος είναι αυτός που ελέγχει την παρουσία των ανδρών της τοιχαρχίας.