ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Ο Αδριανός, οι κίονες, ένας κεραυνός, τα κούλουμα και ο κατά Σουρή «θεριακλής Σουλτάνος»

Ο Αδριανός, οι κίονες, ένας κεραυνός, τα κούλουμα και ο κατά Σουρή «θεριακλής Σουλτάνος»

Κύριε διευθυντά
Στις ανακοινώσεις των ΜΜΕ ακούγονται συχνά εκφράσεις του τύπου: η περιοχή αυτή της Αθήνας βρίσκεται κοντά στις στήλες (sic) του Ολυμπίου Διός, αντί του ορθού στύλους = κίονες. Πρόκειται για τον μέγιστο ναό της Ελλάδας, το λεγόμενο Ολυμπιείον (96 μ. μήκος και 40 μ. πλάτος), του οποίου οι εργασίες ανοικοδόμησης άρχισαν τον 6ο π.Χ. αιώνα, επί Πεισιστράτου, και ολοκληρώθηκαν 650 χρόνια αργότερα. Το 132 μ.Χ. ο φιλέλληνας αυτοκράτορας Αδριανός, κατά τη διάρκεια των πανελληνίων αγώνων, τον αφιέρωσε στον Ολύμπιο Δία, τοποθετώντας, στο εσωτερικό του ναού, κολοσσιαίο χρυσελεφάντινο άγαλμα του θεού, αντίγραφο του αντίστοιχου αγάλματος της Ολυμπίας, έργο του Φειδία. Οι Αθηναίοι, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, έστησαν τεράστιο ανδριάντα του Αδριανού, όπισθεν του ναού. Από τους 104 κορινθιακούς κίονες (ύψους 17 μ.) έχουν απομείνει μόνο 15, ο ένας πεσμένος από κεραυνό.

Η εσφαλμένη ονομασία στήλες οφείλεται ενδεχομένως στον Αχιλλέα Παράσχο, της Αθηναϊκής σχολής, που εμπνεύστηκε τους στίχους:
Εκ των στηλών του Ολυμπίου
την θύραν του κοιμητηρίου
ως γενεθλίαν βλέπω γην…, έκφραση που διατηρείται ακόμη μέχρι σήμερα.

Ο Γεώργιος Δροσίνης στην αυτοβιογραφία του «Σκόρπια Φύλλα της Ζωής μου» αναφέρει τους κίονες ως κολόνες και την περιοχή ως τόπο πολιτικών συγκεντρώσεων των Αθηναίων, κυρίως, όμως, για να γιορτάσουν, την Καθαρά Δευτέρα, τα Κούλουμα, με αποκριάτικο γλέντι, όπως γίνεται σήμερα στον λόφο του Φιλοπάππου:

Μασκαράδες και πολίται
στις κολόνες να βρεθείτε!

Αναφέρει, επίσης, ότι γύρω από τους πελώριους κίονες του ναού υπήρχαν και υπαίθρια καφενεδάκια, με ωραία θέα, στα οποία προσέφεραν τον καλοψημένο ερατεινόν καφέ και διέθεταν ακόμη και αργιλέ.

Βαριά ξαπλωμένος εις του Διός τους στύλους
σαν θεριακλής Σουλτάνος τον αργιλέ ρουφάω,
αναφέρει ο Γεώργιος Σουρής, εκδότης του «Ρωμηού», στην αρχή του ποιήματός του «Στους Στύλους». Η μακρινή, άλλωστε, θέα του Κοιμητηρίου (σήμερα Α΄ Νεκροταφείο) ενέπνευσε και τον Δημήτριο Παπαρρηγόπουλο να γράψει το περίφημο ποίημα «Ο φανός του Κοιμητηρίου Αθηνών» (βλ. Φάνης Κωστόπουλος, «Γεώργιος Δροσίνης. Αποχρώσεις από το έργο του και τη ζωή του». Φ.Μ.Δ., Κηφισιά 2020).